صفر و یک در رادیو

عبدالله عبدی، سردبیر برنامه صفر و یک که از بدو تاسیس رادیو گفتگو در این رادیو فعالیت دارد در مورد این برنامه می‌گوید: صفر و یک مسائل حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات را تبیین، تحلیل و نقد و بررسی می‌کند. در واقع به دلیل این‌که اساس و مبنای تمامی پروژه‌های مبتنی بر فناوری اطلاعات صفر و یک است از این اسم برای برنامه استفاده کردیم. ما تحقیق کردیم که ادبیات فناوری اطلاعات چه هست و به دو کلمه یا دو کاراکتر رسیدیم و آن هم صفر و یک بود. حدود 30 تا 35‌‌قسمت از این برنامه پخش شده است و به مسائل مختلفی در حوزه فناوری اطلاعات پرداختیم و بحث‌های امنیت الکترونیک، قانون جرایم رایانه‌ای و اینترنتی مورد بررسی قرار گرفت. اصولا افراد صاحب نظر در برنامه حضور دارند. ما سعی کردیم چند طیف را به عنوان کارشناس حتما در برنامه داشته باشیم؛ طیف دانشگاهی، طیف دولتی و طیف مجلس. در برنامه‌هایی که به حوزه قانونگذاری مربوط می‌شد ما از قوه‌قضاییه دعوت کردیم. تلاش کردیم از تمامی طیف‌هایی که در حوزه برنامه دغدغه‌مند هستند دعوت کنیم. عبدی در مورد این که صفر و یک چقدر به آسیب‌شناسی حوزه فناوری اطلاعات می‌پردازد و چه میزان به مخاطب اطلاعات می‌دهد، می‌گوید: ما یک موضوع را انتخاب می‌کنیم مثلا موضوع دانشگاه مجازی را با یک نگاه پانورامایی به این موضوع بررسی می‌کنیم. نگاه پانورامایی یعنی این که ما از جنبه‌ها و جهات مختلف موضوع را تحلیل می‌کنیم. آسیب‌ها، چالش‌ها و نکاتی که مانع ایجاد سیستم آموزش الکترونیک می‌شود و مزایای آن را با حضور کارشناسان مطرح می‌کنیم و یک موضوع از جهات و منظر مختلف بررسی می‌شود. عبدی در مورد بخش‌های برنامه می‌گوید: ما در این برنامه از حداقل وقت حداکثر استفاده را می‌بریم چون معتقدیم باید به وقت مخاطب احترام بگذاریم. در شروع برنامه کمتر از یک دقیقه آنچه در برنامه قبلی گذشت را طرح می‌کنیم چون ممکن است برنامه‌ها دنباله هم باشد. بعد از آن یادداشت هفته را داریم که مرتبط با موضوع برنامه است و ذهن مخاطب را آماده و درگیر می‌کند. ممکن است این بخش با طرح یک سوال شروع شود و مخاطب به صورت غیرمستقیم موضوع را متوجه می‌شود. پس از یادداشت هفته کارشناس مجری موضوع برنامه را به همراه کارشناسان معرفی می‌کند و سپس با یک سوال بحث موضوع برنامه آغاز می‌شود. پس از این که 30 دقیقه از گفتگو گذشت بخش نگاهی دیگر را داریم و بعد از آن بحث جمع‌بندی می‌شود و جمع‌بندی کلی توسط مجری کارشناس صورت می‌گیرد و مجری کارشناس موضوع هفته‌ آینده را مطرح می‌کند و ذهن مخاطب کاملا آماده است که ما در برنامه بعد چه می‌خواهیم بگوییم یعنی یک زنجیره را داریم و شنونده خود را جدا از برنامه‌ ما احساس نمی‌کند حتی اگر مخاطب جدید صفر و یک باشد. عبدی در خصوص طیف مخاطبان این برنامه می‌گوید: ما طیف مخاطبان برنامه صفر و یک را این گونه دیدیم هر کسی که در حوزه فناوری اطلاعات دغدغه‌مند باشد مخاطب برنامه ما است. قبل از برنامه نشست کوتاهی با کارشناسان داریم و می‌گوییم که موضوع برنامه به چه صورتی مطرح شود در واقع آنها را آماده می‌کنیم که بدانند برای چه کسانی می‌خواهند صحبت کنند یک بحث صرف دانشگاهی نیست، انتهای برنامه باید چیزی نصیب مخاطب شود و بگوید که به دانشم افزوده شد و می‌خواهم بروم که یاد بگیرم و یک باور و عزم و اراده ملی را ایجاد کنیم. استنباط من این است که تمام جامعه در حوزه فناوری اطلاعات دغدغه‌مند هستند. ما به موضوعی می‌پردازیم که اساس حل بسیاری از مشکل‌های کشور است. اگر صحبت می‌شود در راستای نوآوری و شکوفایی که طبق فرموده مقام معظم رهبری همچنان این قضیه ادامه دارد و نوآوری و شکوفایی محدود و محصور نیست. فناوری اطلاعات نقطه تسهیل‌کننده این امر است. اگر امسال سال اصلاح الگوی مصرف است فناوری اطلاعات یکی از عوامل مهم اصلاح الگوی مصرف است. مثلا در موضوع دانشگاه مجازی هزینه تاکسی و رفت و آمد، چاپ کتاب و کاغذ و هزینه‌های سنگین در مراودات انسانی این قضیه کاهش می‌یابد ممکن است فردی برود در شهر دیگری دور از خانواده با مسائل مختلفی که احتمال دارد برایش پیش بیاید این هزینه‌های سنگین دیگر به او تحمیل نمی‌شود. حامد ارسنجانی تهیه‌کننده صفر و یک در مورد موسیقی این برنامه می‌گوید: ما معمولا از موسیقی استفاده می‌کنیم که با محتوای برنامه متناسب باشد یعنی بر مبنای محتوا و موضوع برنامه موسیقی را انتخاب می‌کنیم و اینها 2 فاکتور اصلی هستند و باید با استراتژی علم فناوری اطلاعات که موضوع برنامه است همخوانی داشته باشد. ما نمی‌توانیم در برنامه‌ای که به فناوری اطلاعات می‌پردازد از موسیقی اصیل استفاده کنیم. بنابراین گرایش موسیقی برنامه به سمت موسیقی الکترونیک است. منتهی با ساختاری که هم با فضای کشور و هم با موضوع برنامه همخوانی داشته باشد. ما موسیقی‌ای که در این برنامه استفاده می‌کنیم مبتنی بر محتواست و این محتوا محور بودن به زیر ساخت‌های برنامه هم کمک می‌کند. برنامه متناسب با موضوع حتما باید یک ریتم داشته باشد. ما نمی‌توانیم ریتم ایستا برای برنامه انتخاب کنیم بنابراین باید موسیقی با ریتم داشته باشیم و چند چیز به ریتم برنامه‌کمک می‌کند. یکی آیتم‌های برنامه است و دیگری مدیریت مجری در برنامه که خودش یک ریتم را ایجاد می‌کند. در فواصل موضوعی و طراحی سوالات جدید و خود موسیقی هم هست که ما سعی کردیم با هماهنگی با مجری و سردبیر برنامه پیوندهای عاطفی بین جملات و موسیقی ایجاد کنیم. موسیقی که بعد از کلام می‌آید حتما دلیلی داردکه این موسیقی استفاده شده است و این موسیقی لزوما در برنامه قبلی یا بعدی تکرار نشده است. ما سعی می‌کنیم متناسب با محتوا و بار عاطفی کلام موسیقی را به کار ببریم و هم ریتم و هم محتوا حفظ شود و اینها یک پیکره جدیدی را در برنامه صفر و یک می‌سازد. حمید شریفی‌نیا مجری کارشناس صفر و یک فعالیتش را از سال 62 در مرکز خراسان آغاز کرد و از سال 74 هم در صداوسیمای تهران فعالیت دارد. در مورد تاثیر حضور مجری کارشناس در برنامه‌های تخصصی می‌گوید: اگر بخواهیم فکر کنیم فضای رسانه پیام رسان عموم جامعه به معنای این باشد که از دانش‌آموز اول دبستان تا یک استاد دانشگاه را پوشش دهد بلکه بپذیریم بخشی از برنامه‌ها و آنچه که از رسانه‌ ملی پخش می‌شود باید فضای تخصصی‌تری هم داشته باشد آن وقت باید بپذیریم به تبع آن باید محتوای برنامه تخصصی‌تر شود و اگر بپذیریم که فضا تخصصی‌تر شود باید کسی که می‌خواهد ناقل اطلاعات یا هماهنگ‌کننده این انتقال اطلاعات باشد به نظر می‌رسد از یک اطلاعات تخصصی حداقل برخوردار باشد این مساله فارغ از صرفا تلفظ چند واژه تخصصی در آن حیطه است بلکه باید آن صنعت فضا و محیط کار یا شیوه فعالیت را بشناسد تا بتواند خودش به عنوان کسی که هم‌وزن مهمان برنامه است یا حداقل کسی که می‌تواند با آنها وارد بحث شود قرار بگیرد و به نظرم یک ضرورت است و در رادیوهای تخصصی مثل رادیو گفتگو که مباحث بیشتر به صورت تخصصی مطرح می‌شود مجری باید مجری کارشناس باشد.

مریم رضازاده