استعدادهای معجزه‌گر

همه این رویدادها و توجه فدراسیون‌های بین‌المللی به اهمیت بسکتبال پایه‌ای ما را به توجه بیشتر ترغیب و تشویق می‌کند. این‌که در برنامه‌ریزی‌های داخلی حتما باید جایگاه رده‌های پایه را ترسیم کرد و برای توسعه این بخش، برنامه‌ریزی پایدار داشته باشیم در واقع با برنامه‌های بین‌المللی که قرار است در این بخش ترتیب داده شود کار پایه‌ای از قالب شعار خارج می‌شود. دانش نظری و نظریه‌پردازی‌هایی که در این رده‌ها بیشتر از حد معمول است، رنگ واقعیت و عمل به خود خواهد گرفت.

ناامیدی از آموزش و پرورش

یک نگاه کلی به این قسمت نشان می‌دهد چنین عبارتی تکراری است. بظاهر تا چند سال آینده هم تکرار می‌شود، چون هیچ‌گونه حرکت مثبتی از آموزش و پرورش برای فرار از بحران ورزش مدارس نمی‌بینیم. تیم بسکتبال دانش‌آموزان در ماه‌های اخیر خیلی سریع جمع و جور شد و به ترکیه رفت و بلافاصله پس از 2‌باخت بازی‌های مراحل 18 تا 27 را در میان 27‌تیم برگزار کرد. بازیکنان این تیم پیش از این به مدت 4 سال در اردوهای فدراسیون بسکتبال شرکت داشتند و نقش آموزش و پرورش هنگام مسابقه‌ها و در این چند ماه مشخص شد! آموزش و پرورش در اعزام تیم‌ها به بازی‌های جهانی نوبت را رعایت می‌کند. 4 سال قبل بسکتبال به لهستان رفت، اما دوره گذشته غیبت کرد و امسال روانه ترکیه شد. در حالی که گفته می‌شود یکی از دلایل عقب‌ماندگی ورزش ایران، توسعه نیافتگی ورزش دانش‌آموزی است، فعالیت‌های اینچنینی نمی‌تواند در رشد و توسعه پایدار نقش اساسی داشته باشد. دکتر قراخانلو، رئیس پیشین کمیته المپیک نظر جالبی در این زمینه دارد. او می‌گوید: ورزش دانش‌آموزی در حد فاجعه است و به عقب می‌رویم. یکی از نقاط ضعف ما این بوده که به ورزش دانش‌آموزی به میزانی که باید و شایسته است نپرداخته‌ایم و این سوژه به قدری تکرار شده که متاسفانه حساسیتی که باید برنمی‌انگیزد و گوینده، شنونده و خواننده از این سوژه تکراری خسته شده‌اند، اما چاره‌ای نداریم جز این‌که تکرار کنیم.

در گذشته بیشتر قهرمانان از مدارس به ورزش کشور معرفی می‌شدند و در واقع مدارس در معرفی استعدادهای برتر ورزش با هم رقابت سخت و جانانه‌ای داشتند. در حال حاضر ورزشکاران بزرگ دنیا از بستر مدارس به جایگاه‌های رفیع جهانی رسیده‌اند. در واقع مدرسه، محل مناسبی برای شناسایی این ورزشکاران به حساب می‌آید و پس از آن، اصول اولیه حرکات ورزشی به آنها آموخته می‌شود، ضمن این‌که نوع علاقه‌مندی‌شان نیز مشخص می‌شود. اهمیت ندادن به درس تربیت بدنی و نقش مهم علم باعث شده مربیان دلسوز و علاقه‌مند مدارس نیز همه ساله بدون داشتن برنامه‌ آموزشی مدون و هماهنگ به انجام وظیفه (در واقع رفع تکلیف) بپردازند و بیشتر فعالیت معلمان در طول سال تحصیلی صرف برگزاری مسابقه‌های بین دانش‌آموزان شود و ادامه‌ چنین روندی، حاصلی جز تضعیف ورزش و موقعیت آن در آموزش و پرورش ندارد. کمبود امکانات و وسایل و فضای ورزشی، نگرش نه‌چندان مطلوب مسوولان و خانواده‌ها نسبت به ورزش و تعداد زیاد دانش‌آموزان، بخشی از موانع بر سر راه است. هنوز جای شکرش باقی است با این استعدادهای معجزه‌گر، ورزش ایران در رده‌های پایه نتیجه می‌گیرد.

کار پایه‌ای فدراسیون‌ها

در طول این سال‌هایی که آموزش و پرورش حرکت سازنده‌ای در ورزش پایه‌ای نداشته است فدراسیون‌های ورزشی گام‌های موثری برداشته‌اند. اردوهای بلند مدت در رده‌های متعدد سنی بویژه نونهالان و نوجوانان سبب شده تا شاهد موفقیت‌هایی در این زمینه باشیم اما عیب کار هم این است که فدراسیون‌ها ظرفیت معدودی از استعدادهای کشور را می‌توانند تحت پوشش خود قرار دهند و به دلیل کمبود امکانات و تنگناهای مالی، بسیاری از استعدادهای ورزش ایران ناشناخته مانده و پس از مدتی وارد دیگر فعالیت‌های اجتماعی می‌شوند. در بسکتبال کار پایه‌ای طولانی مدت را نخستین مرتبه سعید فتحی برای بازی‌های جوانان آسیا در سال‌های 1996 و 1998 پایه‌گذاری کرد. در سال‌های بعد سایر مربیان این روش را باز هم پیاده کردند. اوج موفقیت‌های بسکتبال با برگزاری اردوهای بلندمدت، قهرمانی تیم‌های جوانان در سال‌های 2004 و 2008 بود. هر کدام از این تیم‌ها حدود 3 تا 4 سال در اردوهای آماده‌سازی برای بازی‌های آسیایی آماده شدند و در نهایت به نتایج دلخواه رسیدند، اگر چه این روش اشکالاتی هم دارد که به آن اشاره کردیم اما در شرایط کنونی ورزش، چاره‌ای جز اجرای آن نیست.

فدراسیون بسکتبال در ادامه برنامه‌هایش، تیم جوانان را روانه بازی‌های جهانی می‌کند. نخستین بار در تسالونیکای یونان جوانان ایرانی تمامی ‌بازی‌های خود را واگذار کردند. در دوره آتی که نیوزیلند میزبان بازی‌هاست تیم جوانان رقبای قدری مثل آمریکا و فرانسه را پیش روی دارد. علاوه بر این بازی‌ها تیم نوجوانان راهی بازی‌های 3 به 3 سنگاپور می‌شود که ایران در دوره قبل با قهرمانی این بازی‌ها را پشت سر گذاشته است. حرکت قاره‌ای و جهانی ورزش‌های پایه، فدراسیون‌ها را بیشتر به تکاپو انداخته است؛ بنابراین برنامه‌های داخلی را باید هدفمند کرد تا شاهد موفقیت‌های رده‌های سنی در آسیا باشیم، همان‌گونه که در والیبال سرآمد تیم‌های پایه‌ای دنیا شده‌ایم.

باشگاه‌ها، گاهی جوانان

تیم‌های باشگاهی در بسکتبال شاید هم بیشتر ورزش‌ها، نگاهی رفع تکلیفی به کار پایه‌ای دارند. شاید کمتر کسی بپذیرد باشگا‌ه‌هایی که هزینه‌های میلیاردی دارند وقتی به تیم‌های پایه می‌رسند از سرمایه‌گذاری لازم طفره می‌روند. اما واقعیت این است در این بخش سرمایه‌گذاری دلخواه صورت نمی‌گیرد. امسال ذوب‌آهن اصفهان که الگوی سازندگی بسکتبال است به تیم‌هایی که ریخت و پاش دارند و از حرفه‌ای بودن فقط هزینه کردن را آموخته‌اند، یاد داد در بسکتبال مطابق با ظرفیت‌های این ورزش باید پیش رفت. آنها با سازندگی در مخارج تیمداری صرفه‌جویی کردند و با اتکا به جوانانی که نزدیک به یک دهه زیر چتر حمایتی‌اش بودند به پیروزی بزرگ رسیدند؛ بنابراین ذوب‌آهن به عنوان یک باشگاه سازنده پیش روی تیم‌های ما قرار گرفته است. فقط باید چشم‌ها را شست و جور دیگر دید. امسال فدراسیون بسکتبال تیم‌های لیگ برتر را ملزم به داشتن تیم‌های نوجوانان کرد تا با این حرکت گامی‌در جهت پشتوانه‌سازی باشگاه‌ها بردارد. در این بازی‌ها ذوب‌آهن اول شد و تیم‌های پتروشیمی‌ بندرامام و لولهa.s شیراز در مکان‌های بعدی قرار گرفتند.

قهرمانی کشور خوب، اما ناکافی

تیم‌های بسکتبال نونهالان و نوجوانان تهران در رقابت‌های قهرمانی کشور قهرمان شدند. این بازی‌ها دنباله برنامه بازی‌های مقدماتی سال پیش بود که هفته قبل در تهران و آمل به پایان رسید. مسابقه‌های قهرمانی کشور از دیرباز محلی است برای شناسایی نخبه‌های ورزش و محک خوردن کار استان‌ها در تقابل با یکدیگر. اگر چه المپیاد ایرانیان هم رقابت خوب استانی را ایجاد کرده، اما با توجه به رویدادهای بین‌المللی باید به این رده‌ها نگاه و توجه ملی افکند. برگزاری با وقفه و انجام بازی‌ها در نیمه دوم اردیبهشت با شرایط درسی بچه‌ها منافات دارد و شاید خیلی از تیم‌ها را از آمادگی لازم خارج کند. بازی‌های قهرمانی کشور کم است. یک سال و تنها پنج‌شش بازی واقعا کافی نیست. در بازی‌های امسال و در قسمت نوجوانان تیم تهران با مربیگری جواد رحمتی اول شد. تیم نونهالان تهران هم با احمد مازیستان به قهرمانی رسید. اگر بدانیم از بین نفراتی که در این دو رده حاضر شدند قرار است 2 تیم ملی برای آینده برگزیده شود آن‌گاه نگاه ما به این بچه‌های خوب تهران، شهرهای تابعه، فارس، مازندران و اصفهان که در 2 رده صاحب مقام شده‌اند و چند استان دیگر که استعدادهای درخشان معرفی کرده‌اند، عوض می‌شود. باید با برنامه‌ریزی خوب به رده‌های پایه اعتماد کرد تا جواب این اعتماد را در بازی‌های ملی و بین‌المللی گرفت.

تیم نونهالان تهران: آرین نامدارقشقایی، حمیدرضا اسدیان، حامد بیگی‌اربط‌سفلی، علی احمدی ‌طباطبایی، اشکان الله‌ویسی، کیاوش کاتبی، شاهین وثوقی شهسواری، علی والامنش، امیرعلی کامگار، محمد خرمشاهی، آرمی‌نظریان و نوید رضایی‌فر. مربیان: احمد مازیستان و مرتضی مجدپور سرپرست: ژوزف نظریان

تیم نوجوانان تهران: امیر صدیقی، کورش نورافزا، میلاد عزیزی، سهیل یوسفی، سام حیاتی‌نیا، محمد اجاقی،مرتضی شمسی شریف، علیرضا هوبر، حسین رحمتی، آرین بهنام‌جو، محمد میرفتاحی، آرمان زنگنه ،سیامک نیک‌فر مربیان: جواد رحمتی و جلیل یعقوب زاده.

محمد رضاپور