عفونت گوش درکودکان

عامل عفونت گوش معمولا باکتری است، اما ویروس نیز ممکن است عامل آن باشد. عفونت گوش زمانی بروز می‌کند که مایع موجود در پشت پرده گوش افزایش یافته و عفونی شود.

به طور معمول هر مایعی که وارد این منطقه می‌شود به سرعت از شیپور استاش که گوش میانی را به پشت بینی و گلو متصل می‌کند خارج می‌شود، اما اگر شیپور استاش در دوره سرماخوردگی، عفونت سینوس و حتی فصل حساسیت مسدود شود، مایع در گوش میانی جمع می‌شود. مایع انباشته شده در گوش میانی محیط مناسبی برای پرورش میکروب‌هایی می‌شود که در تاریکی، گرما و مکان‌های مرطوب رشد می‌کنند. با زیاد شدن عفونت، داخل و پشت پرده گوش ملتهب و در نتیجه درد آن بیشتر می‌شود. زمانی که بدن سعی می‌کند با عفونت مقابله کند ممکن است کودک تب کند.

این وضعیت ایمنی یعنی التهاب گوش میانی که با تجمیع مایع، درد، قرمزی پرده گوش و گاهی تب همراه است در اصطلاح پزشکی، التهاب حاد گوش میانی(AOM )نامیده می‌شود.

تحقیقات نشان می‌دهد که کودکان و نوزادان بیشتر مستعد عفونت‌های گوش هستند چرا که شیپور استاش آنها معمولا حدود یک دوم اینچ کوتاهتر و افقی است. با رسیدن به سن بلوغ، طول لوله‌ها سه برابر و عمومی‌تر می‌شود و به همین دلیل مایع به راحتی خارج می‌شود.

متخصصان توصیه می‌کنند که با مشاهده اولین نشانه عفونی شدن گوش، کودک را نزد پزشک ببرید تا گوش او را با ابزاری که اتوسکوپ نامیده می‌شود،‌ معاینه کند.

پرده گوش عفونی شده، قرمز، برآمده و احتمالا در حال خشک شدن است.

ممکن است پزشک بخواهد بررسی کند که پرده گوش در واکنش به وسیله‌ای که اتوسکوپ بادی نام دارد، جا‌به‌جا شده و صدای ضعیف باد در گوش ایجاد می‌شود.

اگر پرده گوش حرکت نکند علت آن است که مایع در گوش میانی جمع شده و احتمالا عفونی شده است.

علایم عفونت

متخصصان می‌گویند‌ اگر کودک شما به تازگی سرماخورده یا عفونت سینوسی پیدا کرده باشد‌ نیز سرنخ دیگری برای عفونت گوش است. این بیماری می‌تواند با تب همراه باشد و گاهی نیز علایمی در این بیماری بروز می‌کند ، مثلا کاهش اشتها . عفونت گوش، جویدن و بلع غذا را برای کودک دردناک می‌کند. برهم خوردن عادات خواب و دراز کشیدن ممکن است درد گوش عفونی شده را بیشتر کند و خواب کودک را برهم بزند.

ویروس عامل عفونت گوش حتی ممکن است بر دستگاه گوارش نیز تاثیر بگذارد.

ترشح مایع زرد یا مایل به سفید از گوش نیز از علایم عفونت است. این وضعیت برای بیشتر کودکان اتفاق نمی‌افتد، اما نشانه‌ای است از ایجاد سوراخ کوچکی در پرده گوش که چرک دارای عفونت باکتریایی از آن ترشح می‌شود، بدتر از همه آن است که این وضعیت با رفع عفونت به حال خود رها می‌شود.

همچنین ممکن است متوجه بوی بدی از گوش شوید،دشواری در شنیدن صداهای آرام و نداشتن تعادل هم از علایم عفونت گوش است.

گوش به حفظ تعادل کمک می‌کند، بنابراین شاید متوجه شوید که کودکتان از حالت معمولی نامتعادل‌تر است.

درمان

شیوه درمان عفونت‌های گوش به نشانه‌های بیماری بستگی دارد. چنانچه در کودکان 2 تا 12 ساله نشانه‌های بیماری شدید باشد و پزشک با اطمینان التهاب حاد گوش میانی را تشخیص دهد، به کودک آنتی‌بیوتیک داده می‌شود.

پژوهشگران می‌گویند اگر نشانه‌های جدی وجود نداشته باشد یا پزشک مطمئن نباشد، احتمالا پیشنهاد می‌کند که کودک ظرف 48 تا 72 ساعت تحت نظر قرار بگیرد تا مشخص شود که حال او بدون آنتی‌بیوتیک بهتر می‌شود یا نه .

لازم به ذکر است که 80 درصد کودکان مبتلا به عفونت حاد گوش میانی، بدون آنتی‌بیوتیک بهبود می‌یابند.

باید به خاطر داشت که آنتی‌بیوتیک درد کودک را تا 24 ساعت اول تسکین نمی‌دهد و در واقع تاثیر کمی برای درد دارد. داروی موثر برای درد مقدار مناسب استامینوفن یا ایبوپروفن است. هرگز به کودک آسپرین ندهید، زیرا او را مستعد ابتلا به سندرم ری می‌کند که بیماری نادر و کشنده‌ای است.

برای تسکین کودک می‌توان از کمپرس آب گرم روی گوش یا ریختن قطره گوش استفاده کرد. در مورد قطره گوش مناسب با پزشک مشورت کنید. بلند کردن سر کودک در حالی که دراز کشیده نیز موثر است. چه کودک را با آنتی‌بیوتیک درمان کنید و چه نکنید چنانچه پس از چند روز بهتر نشد، یعنی تب یا هر نشانه دیگر شروع بیماری قطع نشد، یا حتی حال کودک بدتر شد، با پزشک معالج وی تماس بگیرید. شاید او بخواهد آنتی‌بیوتیک را عوض کند و دوره جدیدی از آنتی‌بیوتیک دیگری را شروع و منتظر واکنش جدیدی از کودک باشد.

در زمینه پیشگیری از عفونت‌های گوش باید گفت، این عفونت‌ها مسری نیستند اما عفونت‌های تنفسی که اغلب قبل از آن اتفاق می‌افتد و با عفونت گوش همراه است، مسری است. برای کاهش پخش میکروب‌ها دست‌ها را همیشه بعد از توالت و قبل از خوردن یا آماده کردن غذا بشویید و این را به کودک نیز بیاموزید.

اگر کودک به طور مکرر دچار عفونت گوش می‌شود، بخصوص پس از ابتلا به آنفلوآنزا، درباره زدن واکسن سالیانه آنفلوآنزا با پزشک او مشورت کنید. البته این واکسن برای تمام کودکان توصیه نمی‌شود. کودک را از دود سیگار دور نگه دارید. دود سیگار خطر عفونت گوش را افزایش می‌دهد. در حقیقت اگر کودک به طور مرتب در معرض دود سیگار باشد، بیشتر در معرض ابتلا به عفونت گوش قرار می‌گیرد. نگذارید کسی در خانه شما سیگار بکشد و کودک خود را از محیط‌های دود سیگار دور نگه دارید.

در بررسی این نکته که آیا عفونت‌های گوش همیشه جدی هستند باید گفت که ممکن است این عفونت‌ها جدی باشند. عفونت جدی یا درمان نشده ممکن است باعث پاره شدن پرده گوش کودک بشود. معمولا پارگی اتفاق نمی‌افتد و عمدتا به سرعت بهبود می‌یابد. اما بهتر است از تکمیل شدن درمان پزشک و پاکسازی عفونت و بهبودی پرده گوش کودک مطمئن شوید. گاهی عفونت‌های مکرر گوش به ناشنوایی منتهی می‌شود. در موارد معدود، ‌عفونت درمان نشده گوش ممکن است به عفونت استخوان پشت گوش و التهاب استخوان ماستوئید یا مننژیت منجر شود. از این رو متخصصان تاکید می‌کنند که عفونت‌های گوش کودک خود را جدی بگیرید و خانواده‌های دیگر را از نکات آموزشی مربوط به عفونت‌های گوش که در مراکز بهداشتی و دیگر مکان‌ها مطرح می‌شود، مطلع سازید.

فرهاد طالبیان