آغاز فعالیت کارخانه سوخت هسته‌ای

ایسنا امروز چهارشنبه گزارش داد: قرار است فردا (20 فروردین) نسل جدیدی از سانتریفیوژ‌ها ب طور آزمایشی در پیلوت غنی‌سازی سوخت تاسیسات نطنز آزمایش و مورد بازدید رییس‌جمهور قرارگیرد.

بر اساس این گزارش، سازمان انرژی اتمی ایران پس از نشست ماه مارس شورای حکام در نامه‌ای به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نصب و راه‌اندازی نسل جدید سانتریفیوژ‌های IR-4 در پیلوت غنی‌سازی سوخت تاسیسات نطنز را اعلام کرده است.

سانتریفیوژ‌های نسل جدید IR-2 و IR-3 سال گذشته با حضور دکتر احمدی‌نژاد، رییس جمهور و رضا آقازاده، رییس سازمان انرژی اتمی در تاسیسات غنی‌سازی نطنز مورد بازدید قرار گرفت.

بنا بر این گزارش، فردا در چهارمین سالروز جشن ملی فن‌آوری هسته‌ ای قرار است ضمن اعلام پیشرفت‌های تکنولوژی هسته‌ ای، کارخانه‌ تولید قرص، میله و مجتمع سوخت هسته‌یی اصفهان (FMP) نیز به بهره برداری برسد.

به گزارش ایسنا، دکتر  احمدی‌نژاد، رییس‌جمهور  فردا از روند فعالیت سانتریفیوژ‌های در حال کار و پیشرفت تکنولوژی هسته‌ ای در تاسیسات غنی‌سازی نطنز بازدید کرده و پس از آن به مرکز تکنولوژی هسته‌یی اصفهان خواهد رفت تا با حضور او کارخانه تولید قرص و میله‌ و مجتمع‌ سوخت هسته ای  (FMP)  گشایش یابد.

مراحل کار این کارخانه، تولید مجتمع‌های سوخت طبق برنامه سازمان انرژی اتمی است. مراحل کار آن تا پایان سال 87 به نتیجه رسیده است و تا اوایل سال 88 (فروردین) این کارخانه قابلیت تولید مجتمع سوخت برای رآکتور 40 مگاواتی اراک را دارد. همچنین امکان تغییر مسیر به سمت تولید سوخت‌ برای نیروگاه اتمی بوشهر و رآکتور 360 مگاواتی دارخوین نیز در این کارخانه وجود دارد.

رییس سازمان انرژی اتمی در جشن هسته‌ ای سال گذشته از طرح تولید UO2 به منظور تهیه‌ی قرص‌های سوخت به منظور تهیه سوخت رآکتور تحقیقاتی اراک خبر داده بود.

آقازاده هم‌چنین گفته بود که نمونه‌هایی از محصولات تولیدی دو کارخانه تولید مجتمع سوخت هسته‌ ای و تولید میله‌های سوخت برای رآکتور تحقیقاتی اراک مراحل آزمایشی را طی می‌کند.

رآکتور تحقیقاتی اراک حدود 150 مجتمع سوخت نیاز دارد. میله‌ها (غلاف) سوخت رآکتور تحقیقاتی اراک نیز در کارخانه ZPP تولید می‌شود؛ این کارخانه در سال 84 به مرحله بهره‌برداری رسید.

کارخانه‌ی تولید قرص، میله و مجتمع‌ سوخت هسته‌ ای آخرین و حساس‌ترین حلقه از چرخه تولید سوخت هسته‌ ای است که در کنار کارخانه‌های UCF (فرآوری اورانیوم) و ZPP (تولید زیرکونیوم) در مجموعه مرکز تکنولوژی اصفهان قرار دارد.

کار طراحی این کارخانه از اواخر سال 1379 در دولت اصلاحات شروع شده است. به دلیل نبود دانش فنی و همکاری نکردن کشورهای صاحب تکنولوژی احداث چنین کارخانه‌ای با مشکل مواجه شد. با تشکیل گروه‌های متشکل از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ممتاز کشور در کنار نیروهای متخصص سوخت هسته‌ی به همراه تعریف چندین زیرپروژه تحقیقاتی برای طراحی و ساخت این کارخانه این کار آغاز شد. وظیفه اصلی این کارخانه، تولید قرص دی‌اکسید اورانیوم به دو صورت طبیعی و غنی شده با غنای حداکثر 5 درصد و در نهایت تولید میله و ساخت مجتمع سوخت جهت استفاده در نیروگاه‌های هسته‌یی و رآکتورهای تحقیقاتی کشور است. در حال حاضر شرکت سوخت اتمی رآکتورهای ایران ساخت این کارخانه را برای تولید دو نوع مجتمع سوخت IR-40 و WWER-1000 در دستور کار خود دارد و مراحل کار به طور آزمایشی برای تولید مجتمع‌ سوخت رآکتور 40 مگاواتی اراک انجام شده است.

عمده فعالیت این کارخانه برای ساخت محصول نهایی عبارت است از: آماده سازی پودر دی‌اکسید اورانیوم، تولید قرص‌های دی‌اکسید اورانیوم، مونتاژ میله‌های سوخت و ساخت مجتمع سوخت. از آنجایی که این مجتمع سوخت باید در رآکتور تحت شرایط بسیار سختی از نظر درجه حرارت، فشار و تابش نوترون قرار گیرد و برای مدت طولانی بدون نقص فنی این شرایط را تحمل کند، از این رو فن‌آوری ساخت قرص، میله و مجتمع سوخت بسیار دقیق و پیچیده بوده و به این منظور کنترل‌کیفی‌های بسیار متعدد و سخت‌گیرانه‌ای در فرآیند ساخت سوخت به کار گرفته می‌شود.

ظرفیت تولیدی این کارخانه 40 تن سوخت در سال (30 تن سوخت دی‌اکسید اورانیوم غنی شده با غنای حداکثر 5 درصد برای سوخت سالیانه یک واحد نیروگاه 1000 مگاواتی بوشهر و 10 تن سوخت دی‌اکسید اورانیوم طبیعی برای سوخت سالیانه نیروگاه آب سنگین 40 مگاواتی اراک) است. البته ظرفیت این کارخانه را می‌توان با در نظر گرفتن تمهیداتی تا 140 تن در سال افزایش داد.

 فعالیت 6 هزار سانتریفوژ

رییس سازمان انرژی اتمی کشور در حاشیه بازدید رسمی از مراحل کار سوخت‌گذاری مجازی در رآکتور نیروگاه بوشهر در اسفندماه سال گذشته اعلام کرد: «6000 ماشین سانتریفیوژ در حال کار داریم که از سال آینده (88) آن‌ها را نیز افزایش می‌دهیم.»

این در حالی است که محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارش اخیرش درباره ایران از کاهش قابل توجه روند گسترش نصب و راه‌اندازی سانتریفیوژ‌ها درنطنز صحبت می‌کرد که وی و رسانه‌های غربی از آن به تصمیمی سیاسی از سوی ایران تعبیر می‌کردند.

آقازاده در این زمینه گفت: «آژانس می‌تواند به سیاق خود فضای دنیا را آرام یا متشنج کند، اما این‌ها تاثیری در فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌یی ایران در نطنز ندارد. شاید آژانس بخواهد فضا را آرام نشان دهد، اما ما کار خود را می‌کنیم.»

رییس‌ سازمان انرژی اتمی تاکید کرد: «ما هیچ تغییری در برنامه نطنز چه در زمینه تعدیل و چه سرعت بخشیدن به روند نصب ماشین‌ها نداریم. برنامه نصب ماشین‌های سانتریفیوژ و بهره‌برداری از آن‌ها تابع هیچ شرایط سیاسی نیست، بلکه این مساله کاملا تابع زمانبندی مدون و تصویب شده داخلی است.»

بر اساس گزارش ماه مارس محمد البرادعی درباره ایران به تزریق UF6 به واحد 3000 دستگاهی IR-1( واحد A24) و شش آبشار واحد A26 در کارخانه غنی‌سازی سوخت (FEP) ادامه داده است، ‌9 آبشار دیگر واحد A24 نصب شده است و تحت خلا قرار دارد. نصب سه آبشار باقی مانده آن واحد ادامه دارد، کار نصب در واحدهای A25، A27 و A28 از جمله نصب لوله‌ها و کابل‌ها نیز ادامه دارد.

به گفته مقامات ایرانی زنجیره‌های 3000 تای اول و دوم از همان نسل سانتریفیوژ‌های P1 هستند.

رییس‌جمهور نیز  در 20 فروردین سال گذشته در جریان بازدید از کارخانه‌ غنی‌سازی نطنز از آغاز رسمی نصب و راه‌اندازی ‌6000 سانتریفیوژ دیگر به جز 3000  سانتریفیوژی که سال 85 مشغول به کار شده بود در چارچوب زمان‌بندی مشخص داخلی خبر داده بود.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی راستی‌آزمایی کرده است که از فوریه ‌2007 تا ‌17 نوامبر ‌2008 (زمان تهیه گزارش ماه مارس البرداعی) به میزان ‌9956 کیلوگرم UF6 به این آبشارها تزریق شده است و در کل ‌839 کیلوگرم UF6 با غنای پایین تولید شده است. نتایج هم‌چنین نشان داد که سطح غنی‌سازی این محصول UF6 با غنای کم که مورد راستی‌آزمایی آژانس واقع شد، 49/3 درصد در اورانیوم ‌235 است. ایران ارزیابی کرده است که بین ‌18 نوامبر ‌2008 و ‌31 ژانویه ‌2009 ، ‌171 کیلوگرم دیگر UF6 با غنای پایین را تولید کرده است. این ماده هسته‌یی در FEP (از جمله تزریق، تولید) و نیز همه آبشارهای نصب شده هم چنان تحت محدودیات و نظارت آژانس است.

ایران در سال گذشته علاوه بر گسترش سانتریفیوژ‌هایش در نطنز در توافقی با روسیه سوخت‌گذاری مجازی در نیروگاه اتمی بوشهر در روزهای پایانی سال 87 را آغاز کرد که این کار در مراحل پایانی خود قرار دارد. هم‌چنین مقامات ایرانی از توافق با روسیه برای راه‌اندازی نهایی نیروگاه بوشهر در اواخر تابستان خبر داده‌اند.

به گزارش ایسنا، اما در مذاکرات هسته‌یی ایران با کشورهای 1+5 در سال گذشته هیچ پیشرفت خاصی به دست نیامد و صرفا طرفین به رد و بدل کردن سوالات و مواضع‌شان در چارچوب نامه و بسته‌های پیشنهادی بسنده کردند، این در حالی بود که 1+5 تحت‌الشعاع انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا بودند و از آنجایی که بدون آمریکا نمی‌توانستند به تصمیم‌ جدیدی برسند، از این رو روند مذاکرات را به نحوی مسکوت گذاشتند. با این حال، خاویر سولانا رییس سیاست خارجی اتحادیه اروپا در سفری که خردادماه سال گذشته به ایران داشت، همچنان به صراحت از تهران خواست تا "غنی‌سازی نکند." سولانا،‌ گفت: «باید بگویم اگر فعالیت‌های غنی‌ سازی ایران تعلیق شود، مذاکرات انجام می‌شود و ما متقابلا در نیویورک روند را تعلیق می‌کنیم.»

در این سو، ایران در موضع دریافت پاسخ از 1+5 به کار خود در ادامه دادن به گسترش برنامه‌ی هسته ای خود پرداخته و به طور کلی در چارچوب سیاست خارجی‌اش در قبال تحولاتی ازجمله روی‌کار آمدن باراک اوباما و مساله هسته ایی، ضمن در پیش‌گرفتن نوعی از سیاست سکوت و انتظار تاکید کرده است که شعار تغییر اوباما باید در عمل خود را نشان دهد.

در مجموع، فردا برای چهارمین سال متوالی یک بار دیگر در روز 20 فروردین و در سالروز دستیابی ایران به UF6 غنی‌شده (هگزارفلوراید اورانیوم) توسط متخصصان و دانشمندان کشورمان، مردم ایران این روز را به خاطر تلاش گرانقدر فرزندانشان گرامی می‌دارند. تلاشی که بی‌شک نسل‌های کنونی و آینده قدردان آن بوده و خواهند بود.

این در حالی است که بیش از شش سال است فشارهای سیاسی،‌ اقتصادی بین‌المللی و تهدید‌های نظامی از سوی آمریکا و نیز قطعنامه‌های شورای امنیت با فشار آمریکا و هم‌پیمانانش سعی دارد مردم، دانشمندان متخصصان و مسوولان ایران را از مسیر خود منحرف سازد، اما در چارچوب سیاست کلی هسته ای کشور بر حفظ این دستاورد مهم و ملی تاکید شده است.

با این وجود در چارچوب این سیاست کلی، مساله هسته ای با فراز و نشیب‌های سیاسی و بین‌المللی‌اش که شاید در 30 سال گذشته در عرصه دیپلماسی کشور کم سابقه بوده است و تاکتیک‌هایی که از سوی مدیریت‌ هسته ای  کشور در هر مقطع سیاسی طراحی و به اجرا در‌ آمد، هر روز که به جلو پیش رفتیم، این موضوع در ابعاد مختلفش با درایت و تدبیری خاص و منسجم به طور جدی دنبال شد و امروز پس از شش سال که از اعلام رسمی برنامه‌ی هسته‌ ای ایران می‌گذرد، داشته‌های ایران در عرصه فن‌آوری صلح‌آمیز هسته ای در نقطه‌ی غیرقابل بازگشت و رو به جلو قرار دارد. هم‌چنین دستگاه دیپلماسی و تصمیم‌گیری کشور از تجربیات مادی و معنوی و مدیریتی ارزشمندی در زمینه‌ی مذاکراتی و حقوقی در سطح بین‌المللی برخوردار شده است که باید بیش از پیش متوجه این سرمایه‌ها بود.