بررسی روندافزایش مشارکت سیاسی زنان

فرآیند نوسازی ، که از قرون پانزدهم و شانزدهم میلادی به تدریج در اروپا آغاز شد و کم کم به سراسر جهان گسترش یافت ، دگرگونی های عمیقی را در تمام ابعاد تفکر و زندگی بشر، اعم از اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی به بار آورد. تمایل به مشارکت گسترده تر مردمی هماره با افزایش آگاهی سیاسی و به کارگیری بیشتر نیروهای اجتماعی در سیاست ، از این دوران آغاز شد و در عصر روشنگری و انقلاب صنعتی در قرون هیجدهم و نوزدهم به اوج خود رسید. نوگرایی در سطح بین المللی با تغییرات مشخص در نقش زنان در تمام ابعاد زندگی اجتماعی (مانند خانواده ، اقتصاد و سیاست) همراه بوده است . تغییر و تحولات ناشی از نوگرایی در زمینه اقتصاد همراه با صنعت مدرن و استفاده از تکنولوژی با بهره مندی از بازار کار دو جنس همراه است . این دگرگونی ها در جهت تخصصی شدن و اعطای نقش ها به زنان همچون مردان براساس جهات اکتسابی حرکت می کنند. نوگرایی ارزش های زندگی سیاسی را متحول می کند و امتیازات و مسوولیت های شهروندی را به زنان همچون مردان براساس جهات اکتسابی اعطا می کند. جوامعی که نوگرایی را به عنوان شیوه جدید در زندگی اجتماعی خود پذیرفتند، مولفه تازه ای در رفتارهای اجتماعی وارد کردند. نوگرایی در جوامعی که آن را از ملتهای دیگر اخذ کرده بودند، با مقوله هایی چون سیاست و سنت درآمیخته شد و سالها در گیرودار با آنها به سر برد. در ایران نیز، جنسیت ، سیاست و سنت در جامعه همواره رابطه ای کنش مند با یکدیگر داشته اند. هرگاه اهداف سیاسی حکومت ایجاب کرده که زن را به نحو خاصی در جامعه تعریف کند، گفتمان سیاست تا مدتی بر گفتمان سنت غلبه کرده و تعریف خود را به کرسی نشانده است - نمونه اش فرمان کشف حجاب در دوره رضاخان - اما سنت در نهایت جای پای خود را باز کرده و آن قدر استحاله یافته تا سرانجام با سیاست و جنسیت به مصالحه رسیده است «زن» در گفتمان «سنت ایرانی» همیشه جزء تابوها بوده و وظیفه داشته است از چشم اغیار پنهان بماند تا در حد امکان کسی او را نبیند و صدای او را نشنود. اجتماع ایرانی همیشه اجتماعی مردانه و بدون حضور زنان بوده است . در این گفتمان زن همواره عاملی برای ایجاد وسوسه های نفسانی در مرد است . زنی که نمایان است و از نظرها پنهان نشده است از جنبه سنتی تهدیدی برای اصول تعریف شده اجتماعی است و مانعی در راه رستگاری انسان / مرد. در این گفتمان گناه اغواگری شیطانی زن ، تنها با فضیلت مادر بودن او بخشوده می شود. در نتیجه کلید واژه های «مادری» و «پاکدامنی» همواره در گفتمان سنت تکرار می شوند و حدود زن در جامعه سنتی مشخص می شود. در سال های اخیر در ایران ، در زمینه مشکلات و مسائل زنان کارهای زیادی صورت گرفته است . این فعالیت ها در زمینه نظر و عمل ، در زمینه تشکل های خاص زنان و در زمینه حضور آنان در فعالیت های اجتماعی بوده است . تشویق و ترغیب به مشارکت بیشتر زنان توسط گروه های گوناگون سنتی و مدرن و گروه های مرجع ، سبب حضور فعال تر آنها در فعالیت های اجتماعی شده است . حضور زنان در سطح توده و به شکل مشارکت های غیررسمی و بسیجی محسوس ترین شکل مشارکت زنان بوده است .یکی از اشکال مشارکت مدرن و توده ای ، شرکت در انتخابات است . در انتخابات برگزار شده ، پس از پیروزی انقلاب ، همواره گروهی مشارکت داشته اند و درصد شرکت افراد در این انتخابات در نوسان بوده است . بالاترین درصد شرکت کنندگان ، مربوط به رفراندوم جمهوری اسلامی (1/98درصد) و پس از آن هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری است . (29/83درصد) قطعا یکی از عوامل بالا رفتن این درصد، زنان بوده اند که با حضور گسترده خود آمار شرکت کنندگان را بالا برده اند. متاسفانه استخراج دقیق تعداد شرکت کنندگان زن ، میسر نگردید. اما تاکید صاحبنظران مختلف ، می تواند تاییدی باشد بر این ادعا. به اعتقاد دکتر رضا داوری : «زنان هم در انتخابات دوم خرداد نقش مهم و اثری بزرگ داشتند. ظهور زنان در صحنه اجتماعی و سیاسی از آثار انقلاب بود و با انقلاب آغاز شد، اما از سوی دیگر، مسائلی که در مورد زنان مطرح شده است ، به دوران تجدد یا به بحران مدرنیته مربوط است . آنان نگران آینده اند و راه می جویند ... در دوران ما بدون ملاحظه عالم تجدد هیچ کار اساسی نمی توان صورت داد. آقای خاتمی نیز به این نکته توجه داشت که مدرنیته چیزی نیست که به صرف مخالفت برخی کسان منتفی شود. در مورد عواملی که بر مشارکت بیشتر زنان در دوم خرداد تاثیر داشتند، با توجه به آنچه گذشت می توان «اصلاح طلبی» را یکی از مهمترین عوامل دانست . یعنی افرادی که خواهان تغییر و اصلاح در وضعیت زنان بودند مشارکت بیشتری داشتند و از آنجا که 71درصد پاسخگویان به آقای خاتمی رای داده اند، می توان گفت که اصلاح طلبان به ایشان رای داده اند.

بررسی روندافزایش مشارکت سیاسی زنان (قسمت دوم)