در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
ماه زیباییهای خود را دارد و شاید از نگاه زمینیها چندان زیبا نباشد. اخترشناسان اولیه (مانند گالیله) دشتهای تاریک ماه را دریا میدانستند. (از آنجا که آنان دشتها را در نقشهها نیز دریا مینامیدند حالا نیز ما آن دشتها را دریا مینامیم.) برای نمونه دریای آرامش که جایگاه فرود آپولو 11 بود. اکنون دریاها را میشناسیم و میدانیم که چیزی نیستند مگر دشتهای همواری که با لایه نازکی از غبار و چندین دهانه و قلوهسنگ پوشیده شدهاند. هیچ آبی هم روی ماه نیست [هرچند که تازگیها معلوم شده در برخی جاها یخ یافت میشود که برای کارهای گوناگونی چون آب آشامیدنی و فراهمسازی سوخت میتواند به کار رود.[
دهانهها در ماه بیشتر گودالهای نعلبکیمانند هستند و دامنه آنها از دهانههای غولآسایی چون کلاویوس 240کیلومتری یا بیلی 290 کیلومتری تا چالهها و فرورفتگیهای کمتر از یک متر تغییر میکند. دهانههای بزرگ دارای کف هموار و تخت هستند که پیرامونش را دیوارهای کوهستانی (ارتفاع کوههای ماه معمولا کمتر از کوههای زمین است) فرا گرفته. دهانهها به شکلهای بسیار گوناگونی دیده میشوند.
کوهها در ماه بیشتر به شکل قلههای جدا و منفرد دیده میشوند. و گاه نیز به شکل رشتهکوههای بسیار بزرگی که پیرامون لبه دشتها کشیده شدهاند. دوتا از چشمگیرترین رشتهکوههایی که با تلسکوپی کوچک میتوان در ماه دید آلپ و آپنین هستند که هر دو در لبههای دریای بارانها جای گرفتهاند. بلندترین رشتهکوهها مانند دورنل در نزدیکی قطب جنوب ماه، نزدیک به 10 هزار متر بلندی دارند.
درهها نیز در ماه گوناگون هستند. برخی شکافهای پهن و ژرف هستند (مانند دره آلپین با عمق 200 کیلومتر) و برخی نیز عارضههای کمپهنای پرپیچ و خم که جویبار نامیده میشوند [در فرهنگهای زمینشناسی فارسی جویبار به معنی دره باریک (بویژه در ماه) به کار رفته است. کیهاننوردان آپولو 15 نیز جویباری به نام هادلی را بررسی کردند و ماهپیمای خود چند نمونه تختهسنگ نیز به گردونه فرماندهی برای آوردن به زمین انتقال دادند.
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: