طفلان مسلم سرشاراز قابلیت های زمانی و دراماتیکی

از جهت مفهومی، طفلان مسلم با ارتباط پیدا کردن عمیق‌تر، با واقعه ماندنی و سترگ نهضت الهی و ضد ستم حسین بن علیع است که صورت و سیرتی تعالی‌بخش‌تر می‌یافت. از همین‌‌رو، در موقعیت مخاطب انتظار داشتیم اثر به گونه‌ای به مضامینی بپردازد که بازتاباننده این زمینه و رابطه باشد. مثلا به صورتی جزیی‌تر علت یا دلایل اصلی انحطاط نظام سیاسی آن دوران که به نام اسلام و پیامبر حیات داشت، مورد اشاره قرار می‌گرفت و روی برخی از علل اعلام وفاداری مردم و سران کوفه به امام‌حسینع و سپس تغییر موضع‌شان یا انگیزه و دیدگاه‌‌های رهایی‌بخش سالار شهیدان تاکید می‌شد.

طفلان مسلم از این منظر می‌توانست به مراتب غنی‌تر باشد. این سریال به سبب پرداخت دراماتیکی، سیمای منسجمی ندارد. در کنار وقایع مربوط به آنها تماشاگر روایت‌های دیگری هستیم که بیش از آن که در مسیر آن به محور و در ارتباط با واقعه اصلی باشد، مستقل می‌نمایانند. نظیر حوادث مربوط به قاضی شریح و ترس و ددمنشی‌های او برای پنهان کردن راز مدتی که طفلان مسلم در خانه وی پنهان بودند.

داستان به سبب تنوع و تعدد تضادهایش، مایه‌هایی از کشش و جذابیت دارد. با این حال، عدم پرداخت هنرمندانه کنش و واکنش‌ها، در قالب شخصیت، امکان تحول و پردازش جذابی را در میان شخصیت‌های اصلی فراهم نکرده است. طفلان مسلم با قابلیت‌های زمانی و دراماتیکی‌اش، این مجال را داشت که به جای تیپ‌پردازی، نقش‌ها را از منظر شخصیت مطمع نظر قرار دهد و از این رهگذر، به آنها استحکام و غنای آگاهی‌بخش و اثرگذارتری بخشد. این کاستی را افزون بر طفلان مسلم در قاضی شریح نیز به صورتی دیگر می‌بینیم. در این باره می‌توان به سنگدلی و بزدلی غریب و شدید وی اشاره کرد واین که چرا او با چنین پس‌زمینه اعتقادی و عاطفی، پذیرفت طفلان مسلم برای زمانی هر چند محدود، در خانه‌اش باشند.

سریال، در انتخاب نقش و نقش‌آفرینی وضعیتی بحث‌برانگیز دارد. انتخاب نقش‌های طفلان، نه‌تنها بخوبی صورت نگرفته، بلکه بازی تصنعی و غیر حسی آنها، بر پررنگ‌تر شدن این فصل افزوده است. بازی دیگر نقش‌‌ها تئاتری بوده است و در این میان شکل فضا و نوع، جنس و اغراق‌هایی که در دکورها خودنمایی می‌کنند، زمینه‌ چنین برداشت و احساسی را بیشتر فراهم کرده‌اند.

در کنار نکاتی که اشارتی به آنها شد، سکانس مهم و حساس شهادت طفلان مسلم، آوردن سرها نزد عبیدالله بن‌زیاد و سپس دستور وی برای اعدام قاتل آنها، با شتابی عجیب شکل می‌گیرد. این سرعت، در حالی انجام می‌پذیرد که نقطه ‌اوج بودن آن ایجاب می‌کرد از پردازش محتوایی و دراماتیکی تفصیلی و اثرگذارتری بهره‌مند باشد.

طفلان مسلم ما را با نمودهایی از تاریخ حماسه مظلومیت و مقاومت امام حسینع و رهروان ایثارگرش آشنا می‌کند. تاکید به روزتر روی مضمون این حرکت ستودنی الهی و توجه افزون‌تر به خلاقیت‌های هنری برای روایت آن می‌توانست به این تلاش، زیبایی و مانایی بیشتری دهد.

محمدرضا کریمی