هواشناسی اخبار یا اخبار هواشناسی

اخبار هواشناسی که امروز در تلویزیون وجود دارد، از نظر بصری و طراحی گرافیکی یا کروماکی با سال‌های گذشته تفاوت بسیار دارد و اجراکنند‌گان این بخش‌ها هم که امروز تعداد‌شان به چندین نفر می‌رسد سعی می‌کنند با اجرایی متفاوت از سال‌های پیش، خبرهای هواشناسی را به اطلاع مخاطب برسانند. اخبار هواشناسی بخش جذاب و پرمخاطبی است، این بخش همانند بخش ورزشی به دلیل جذابیتی که دارد کمتر دستخوش نوآوری می‌شود و اگر نوآوری در آن صورت بگیرد، اغلب در وجه بصری آن است و مقوله گفتار مجری و آنچه می‌گوید در درجه چندم اهمیت هم قرار ندارد. انگار همین‌که مخاطب از روی تصاویر و نشانه‌های طبیعی بفهمد فردا قرار است باران ببارد، برای سازند‌‌گان برنامه کافی است!

ما به عنوان مخاطب چون از اول شروع بخش هواشناسی ذهنمان درگیر تصاویر ابر و باد و خورشید و... می‌شود کمتر به گفتار مجری دقت می‌کنیم و از گفتار او بیشتر جملات پایانی و اصلی را می‌شنویم که مثلا می‌گوید: «پس با این حساب فردا و پس فردا باران خواهد بارید» و بقیه حرف‌های او را که درباره توده‌های کم‌فشار و پر‌فشار بیان می‌کند، نمی‌شنویم. البته این نشنیدن به معنای این است که کلمات را می‌شنویم، اما کامل درک نمی‌کنیم یعنی کلمات را همچون صدای محیطی هضم می‌کنیم و نگاهمان به نقشه‌هاست و گوش منتظر شنیدن جمله‌ای که نیاز داریم بشنویم، یعنی جمله‌ای که در آخر کلام است، آن جمله طلایی که به ما می‌فهماند فردا بارانی است یا نه. بقیه کلام مجری در واقع زاید است، یعنی آنچه برای ما اهمیت دارد این است که بدانیم فردا باران می‌بارد یا نه، این‌که توده‌ها از کجا آمده‌اند زیاد برای مخاطب مهم نیست، باریدن مهم است حالا توده از هر کجا که می‌خواهد آمده باشد. در بسیاری از شبکه‌های مهم خبری دنیا هم اخبار هواشناسی یا به صورت تصویری بدون کلام ارائه می‌شود یا خیلی فشرده و بدون جملات مطول.

در سال‌های متمادی پخش اخبار هواشناسی، هیچ‌گاه کسی در رسانه ما ظهور نکرده است که این اخبار را با دایره واژگان نو و سبکی تازه ارائه کند. هرچند مجری هواشناسی به نام اصغری کمی در این زمینه فعالیت کرده است و سعی می‌کند با مکث‌ها و استفاده از زبان خودمانی و جملات صمیمی تفاوت در اجرا را ایجاد کند، اما هنوز به اجرایی ایده‌آل نرسیده است.

در این میان که اغلب مجریان هواشناسی اصلا توجه به بحث زبانی قضیه نمی‌کنند، برخی از مجریان تازه وارد به این عرصه آن‌چنان به این بحث بی‌تفاوت هستند که باعث تعجب مخاطب می‌شوند. گفتیم که اغلب جملات ابتدایی مجریان هواشناسی توسط مخاطب درک و فهمیده نمی‌شوند و در حکم صدای محیطی یا موسیقی هستند، اما به نظر می‌رسد دو اتفاق می‌تواند باعث شنیدن تمام جملات مجری هواشناسی شود، نخست این‌که مجری از جملات ضروری، روشن و کوتاه استفاده کند و دوم این‌که مجری طوری غلط حرف بزند که هر گوش بی‌تفاوتی را خبردار کند.

در یک بررسی اجمالی که درخصوص یکی از بخش‌های خبر هواشناسی شبکه خبر انجام گرفته است، یکی از مجریان این بخش به طور متوسط و در نزدیک به بیست جمله‌ای که به کار برده است در آغاز  بیشتر از هفده جمله از کلمه «اما» استفاده کرده است. یعنی در واقع مجری محترمه هیچ جمله‌ای را بدون«اما» آغاز نکرده است: «اما نقشه‌های هواشناسی نشان می‌دهد که... اما در بیشتر نقاط کشور... اما با توجه به ورود سامانه پر فشار... اما در 24ساعت گذشته... اما هوای تهران در سردترین ساعت... اما از روز شنبه و با ورود سامانه... اما بیشترین بارش باران در... اما نمودار منطقه نشان دهنده این است که...» و این تکرار «اما» و جملات از این دست آدم را کلافه می‌کند. به نظر می‌رسد کمی فکر کردن برای برنامه و دست‌کم نگرفتن مخاطب این بخش خبری می‌تواند تاثیر خوبی بر بخش‌های هواشناسی بگذارد. شاید هم از بخشی که دارای جذابیت ذاتی است نباید انتظار بیشتری داشت.