ببار ای اشک‌ ...

گاهی انسان‌ها بنا به دلایل واقعی از اعماق قلب خود گریه می‌کنند، اما بیشتر مواقع برای تحت تأثیر قرار دادن دیگران اشک می‌ریزند‌. هدف از گریه واداشتن طرف مقابل (شوهر، نامزد، والدین  یا دوست) به انجام کاری است که تحت شرایط دیگر حاضر به انجام آن نیستند‌. همچنین زنان از گریه برای ابراز ندامت و پشیمانی از انجام کاری نیز انجام می‌دهند‌. به خاطر داشته باشید که حدود نیمی ‌از تمام زن‌ها برای رسیدن به مقاصد خود به عمد گریه می‌کنند یا احساساتشان را نشان می‌دهند، در حالی که تنها 20 درصد از مردها، این کار را انجام می‌دهند‌.

اهداف گریه کردن‌

 شستشوی چشم، خارج کردن مواد شیمیایی حاصل از تنش روانی در بدن و بیان احساس‌.

اشک‌ها از غده اشک بالای چشم ترشح شده و توسط دو مجرا که در گوشه داخلی چشم واقع گشته‌اند به داخل حفره بینی می‌ریزند‌. در شرایط بحرانی عاطفی که مقدار اشک زیاد می‌شود مجاری نمی‌توانند آب را به داخل حفره بینی بریزند و در نتیجه اشک‌های اضافه روی گونه‌‌ها روان می‌گردند‌. اشک‌ها همچنین حاوی آنزیمی‌ به نام لیسوزیم هستند که باکتری را می‌کشد و از عفونت چشم جلوگیری می‌کند‌. 

 کاهش تنش

تجزیه شیمیایی اشک نشان می‌دهد پروتئین‌های موجود در اشک‌های ناشی از تنش با پروتئین‌های موجود در اشک‌های شستشوگر فرق دارند‌. بدن از این طریق می‌کوشد مواد سمی ‌ناشی از تنش را دفع کند‌. به همین خاطر زنان می‌گویند بعد از یک «گریه درست و حسابی»، که دلیل خاصی هم ندارد، احساس بهتری می‌نمایند‌. اشک‌ها همچنین حاوی اندورفین‌ها که مسکن‌های طبیعی بدن به شمار می‌روند، هستند‌. این مسکن‌ها غم را تسکین می‌دهند‌.

بیان احساس‌

انسان‌ها تنها موجودات ساکن خشکی هستند که هم از روی احساس و هم برای تحت تأثیر قرار دادن دیگران اشک می‌ریزند‌. کسی که اشک می‌ریزد انتظار دارد دیگران او را در آغوش بگیرند و به او آرامش و اطمینان ببخشند‌. این اشک‌ها باعث ترشح هورمون اکسی‌توسین (هورمون آغوش) می‌گردند‌. ترشح این هورمون تمایل به لمس شدن و درآغوش گرفته شدن را در شخص بر می‌انگیزد‌. چشمان پر اشک نشانگر برانگیختگی عاطفی و احساسی هستند، ولی تا وقتی روی گونه نریخته‌اند هراس‌انگیز نمی‌نمایند‌. حلقه‌های براق اشک را می‌توان در چشمان والدین مغرور و مفتخر به فرزندان و چشمان یک عاشق دید‌.

چرا زنان بیش از مردان گریه می‌کنند؟

هدف اولیه گریه که با تولد آغاز می‌شود ایجاد حس عشق و حمایت در بزرگسالان است‌. نوزاد با گریه آنچه می‌خواهد را به دست می‌آورد‌. برخی زنان این عادت نوزادی را در خود ابدی و دیرینه ساخته‌اند‌.  بسیاری از زنان با شنیدن صدای گریه بچه هفت نیاز متفاوت او را تشخیص می‌‌دهند‌. غدد اشک در زنان فعال‌تر از مردان است و این فعالیت با واکنش‌‌های احساسی مغز زن تناسب دارد‌. مردان بندرت در انظار مردم، مکان‌های عمومی و بویژه در برابر مردان دیگر گریه می‌کنند‌. زیرا گریه مرد را در موضع ضعف قرار می‌‌دهد‌. این چیزی است که ریشه در زمان‌های کهن دارد‌. مردی که گریه می‌کرد ضعیف به نظر می‌‌رسید و این ضعف دشمنان را برای حمله به او ترغیب می‌‌نمود‌.
در زنان نشان‌ ‌دادن احساس به دیگران و بویژه به زنان دیگر نشانه اعتماد است، زیرا زنی که گریه می‌‌کند کودک می‌شود و زنی که به درد دل و گریه او گوش می‌‌دهد نقش مادر حمایتگر را ایفا می‌نماید‌.

تاثیر محیط یا ژنتیک‌

یکی از بحث‌هایی که سالیان طولانی مورد بررسی قرار گرفته این است که چه عاملی بارزترین نقش را در تعیین رفتار انسان ایفا می‌‌کند، ژنتیک یا محیط اطراف‌.

آیا زن‌‌ها به این دلیل بیشتر از مردها گریه می‌‌کنند که از نظر بیولوژیکی آمادگی بهتری برای آن دارند، یا به این دلیل است که از ابتدای زندگی آموخته‌‌اند که احساسات خود را ابراز کنند، در حالی که مردها
فرا گرفته‌اند احساسات خود را سرکوب کنند‌. به یقین روشن است که در هر دو موضع این فرهنگ و طبیعت بوده‌اند که در روان گریستن زن‌ها نقش داشته‌‌اند‌.

تفاوت در مغز‌ها

تحقیقات بنت (Bennett) و سالی (Sally) نشان داد که زنان و مردان هنگام مشاهده شادمانی، می‌توانند آن را تشخیص دهند، اما در مورد غمگینی این‌گونه نیست‌. زنها حدود 90درصد از اوقات می‌توانند غمگینی افراد را از روی چهره‌شان تشخیص دهند‌. جالب این که مردها هم به این صورت می‌توانند شادمانی را از چهره مردها بخوانند، اما تنها حدود 70درصد به طور درست می‌توانند افسردگی را در چهره زنان تشخیص دهند‌. به هر صورت، نتیجه این مطالعات عصب شناختی جدید گویای این مطلب است که از لحاظ آناتومی‌ و فیزیولوژی میان مغز جنس مذکر و مونث، تفاوت‌های بیولوژیکی بارزی وجود دارد‌. برای مثال، حجم  (Collosum Corpus)، پُل میان دو نیمکره مغز، که برقراری ارتباط و زبان آموزی را آسان می‌کند در زن‌ها بیشتر است‌. لذا وقتی از افراد خواسته می‌شود تا خاطره اتفاقاتی را که باعث گریستن آنها شده به یاد بیاورند، در این زمان سیستم حاشیه‌ای زن‌ها 8 بار بیشتر از مردها تحریک و فعال می‌شود‌. به این ترتیب این دلیل قانع‌کننده نیز آشکار می‌شود که چرا زن‌ها زود افسرده می‌شوند و احتمال گریستن در آنها بیشتر است‌. زنان در بیان زبان اشک‌ها روان‌تر از مردها هستند‌. مدت‌های طولانی است که زن‌ها از لحاظ عاطفی، احساساتی‌تر هستند و احتمال گریستن آنها بیشتر است‌. احساسات در چهره زنان بیشتر از مردها موج می‌زند‌. آنها پیام‌های غیرکلامی‌ خود را با مهارت انتقال می‌دهند، به گونه‌‌ای که به طور دقیق می‌توان آن پیام‌ها را خواند و علائمی ‌که آنها اشاره می‌کنند، بیشتر از علائمی‌ است که مردها نمایش می‌دهند‌.

نقش هورمون‌ها

علاوه بر تفاوت در فعل و انفعالات مغز که مردها را برای خشمگین شدن و زن‌ها را برای گریستن مستعد می‌کند، تفاوت سطح هورمون‌ها هم در این مسأله موثر است‌. همان‌طور که تستسترون مردها با عصبانی شدن و خصومت شدید، بیشتر می‌شود، پرولاکتین زن‌ها هورمونی که برای تولید شیر لازم است، افزایش پیدا می‌کند و یک محرک قوی برای جاری شدن اشک چشمان زن‌هاست‌.

در همین رابطه زن‌ها احتیاج شدید دارند که پرولاکتین اضافی را از بدن خود دفع کنند، چرا که بالا بودن سطح پرولاکتین به بدن آسیب می‌رساند‌. راه دفع مستقیم این هورمون جدا از شیر دادن، گریستن است‌. ساختار فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی زن‌ها آمادگی بهتری برای گریستن دارد و این مسأله نه به خاطر ساختار مجرای ریزش اشک‌ها، بلکه به دلیل «سوخت» شیمیایی و هورمونی است که گریستن را ممکن می‌سازد‌. در تأیید بیشتر این نظریه، خانم‌های مسن تقریبا نمی‌توانند گریه کنند و حتی گرفتار شرایطی می‌شوند که «سندرم خشکی چشم» نامیده و پرولاکتین آنها متوقف می‌شود، یعنی در این شرایط اشک چشمان آنها به اندازه کافی نیست‌. چنین گفته می‌شود که دوران قاعدگی نقش مهمی ‌در کاهش آستانه اشک‌ها در زمان‌های خاصی در ماه دارد‌. نتایج بعضی تحقیقات نشانگر این است که تکرار گریه‌های زنان در چنین دورانی، 5 بار بیشتر می‌شود!

نقش فرهنگ

در فرهنگ ما که به طور سنتی تحت تأثیر ارزش‌های مردانه است، به ویژگی‌های ابراز احساسات پرشور زنان ارج نمی‌نهد‌. آنها این رفتار زنان را جنون‌آمیز و عصبی می‌پندارند‌. از آنجا که زنان به هنگام احساس ترس و آسیب دیدن از لحاظ اجتماعی نمی‌توانند با پرخاش کردن واکنش نشان دهند، رنجش خود را در قالب سرازیر کردن اشک بیان می‌کنند‌. به هر حال عمل گریستن نه به جای پرخاشگری و نه نشانه در درون ریختن عصبانیت است، بلکه بیان عمیق و قدرت احساسات فرد می‌باشد، درخواست بی‌شائبه‌‌ای است تا دیگران فرد را درک کنند‌. همان‌طور که مردها برای به دست آوردن خواسته‌های خود از راه خشمگین شدن بهتر عمل می‌کنند، زن‌ها هم با گریستن به مقصود خود می‌رسند‌.

در بیشتر فرهنگ‌های دنیا نیز، زن‌ها مایل هستند تا احساسات خود را به درونشان بریزند‌ و تمایل دارند تا تمام بار شکست‌ها را به دوش بکشند و با سرازیر کردن اشک، احساس خود را بیان کنند‌. به عنوان مثال در جنس‌های مختلف  آفریقا یا اقیانوسیه جنوبی یا میان مردمان بومی ‌قاره‌ها، هر چه زن بیشتر گریه کند، هر چه احساسی‌تر شیون و زاری نماید، بهتر می‌تواند همدردی کند و محبت خود را نسبت به شخص فوت شده را ثابت کند‌. در مقابل، در این فرهنگ‌ها همانند فرهنگ ما، مردها با بروز ندادن عواطف خود، شکیبایی نشان می‌دهند‌.

جلب توجه مردم

تنها نوزادانی نیستند که به واسطه راهبردهایی انسان‌های اطراف خود را اغوا می‌سازند، تا به آنها کمک کنند‌.
بزرگسالان هم با برخی اشکال گریستن، توجه مردم را تحریک و حس همدلی و دلسوزی آنها را بر می‌انگیزند‌.
نوعی از گریستن، باعث می‌شود اطرافیان با روش‌هایی به شما نزدیک شوند که به طور معمول به خودشان زیاد فشار نیاورند‌. برای مثال در نظر بگیرید شما در خیابان راه می‌روید و فردی را مشاهده می‌کنید که روی نیمکتی نشسته و اندوهگین به جایی (نقطه‌ای) خیره شده و نگاه می‌کند و هق هق گریه‌هایش بدن او را تکان می‌دهد‌. شما به احتمال زیاد می‌ایستید و به او کمک می‌کنید‌.

سربه سر گذاشتن‌

خانم‌ها از همان سال‌های ابتدایی زندگی خود به این نتیجه دست پیدا می‌کنند که مردها در زمان مواجهه با یک خانمی‌ که در حال گریه کردن است، احساس بدی پیدا کرده و راحت نیستند و هر کاری که لازم باشد انجام می‌هند تا جلوی اشک‌های خانم را بگیرند‌. دلیل گریه خانم هر چیزی که باشد: از شنیدن یک داستان بچه‌گانه که یکی از شخصیت‌ها در انتهای آن می‌میرد و یا به خاطر این‌که پدر چیزی را که می‌خواهد برایش نمی‌خرد، وقتی متوجه می‌شود که با گریه می‌تواند آمال و آرزوهای خود را عملی کند، در مورد نامزد خود نیز همین کار را انجام می‌دهد تا بتواند به اهدافش دست پیدا کند‌.

به دلایلی که در بالا به آنها اشاره کردیم، می‌توان نتیجه گرفت که تشخیص اشک‌های واقعی و دروغین از یکدیگر کمی ‌مشکل است، بویژه در مورد ارتباط میان خانم‌ها و آقایون‌. به هر حال اگر در اوایل رابطه خود قرار گرفته‌اید و نمی‌دانید که چگونه می‌توانید از صداقت او اطمینان حاصل کنید، باید خودتان را به طریقی از این موقعیت نجات داده و خودتان را از بحث خارج کنید و موضوع دیگری را برای گفتگو به میان بیاورید‌. این کار تنها واکنشی است که می‌تواند برای شما تضمین کند که او نه تنها از دست شما ناراحت نمی‌شود بلکه هیچ احساس بدی نیز نسبت به شما پیدا نخواهد کرد‌.

صابر محمدی