اگر بخواهیم ویژگی های کنونی جامعه و دور دوم انتخابات شوراها را با شرایط دور اول مقایسه کنیم ، خواهیم دید که شرایط کاملا متفاوت است که در این خصوص چند نکته قابل عنوان است :
1- به نظر می رسد انگیزه حضور مردم برای شرکت در انتخابات به طور کلی چندان مطلوب نیست به عنوان مثال میزان مشارکت مردم در انتخابات دوره هشتم ریاست جمهوری 1380 نسبت به دوره های قبل کاهش داشته ، اگر چه این خود معلول علتهای زیادی می تواند باشد ولی عللی چون سیاست زدگی ، کاهش امید و برآورده نشدن انتظارات می توانند از جمله عللی باشند که برای انتخابات شوراها نیز متصور است .
2- شرایط لازم برای ایجاد فضای لازم و داغ شدن تنور انتخابات دیده نمی شود و به نظر می رسد بازیگران سیاسی و گروه های مختلف چندان تمایلی هم ندارند. گروههای سیاسی در دوره اول توانستند با ایجاد فضای مناسب ، مردم بیشتری را به صحنه بیاورند ولی در دوره کنونی ، نه تنها گروهها فعالیت چندانی ندارند، مردم نیز شناخت نسبی از آنها دارند و از طرفی موضوعات تنش زا، دیگر اقبال عمومی به دنبال ندارند.
3- بسیاری از انتظارات کاذب و صادق مردم از شوراها که بخش وسیعی از آنها براثر شعارهای گروههای مختلف ایجاد شده ، برآورده نشده است . به این معنا که با نگاهی به اهداف تشکیل شوراها که در قانون اساسی هم به آنها اشاره شده و همچنین مولفه هایی که برای ایجاد انگیزه لازم برای مشارکت شهروندان بیان شد؛ چنین برمی آید که مردم به حداقل انتظار خود از شوراها نرسیده و نارسایی های موجود در اداره امور شهری را تا حد زیادی به برخوردهای غیر مسوولانه و غیرتخصصی شوراها و ناکارآمدی این نهاد ربط می دهند و این در حالی است که بخش زیادی از ناکار آمدی این نهاد مربوط به ساختار اداری و همچنین قانون فعلی شوراهاست .
4- رکود طرحهای عمرانی ، کاهش خدمات شهری ، افزایش قیمت مسکن تا دو برابر بهای 3سال پیش ، ایجاد هیجانهای مصنوعی و غیره ، تا حد زیادی در کاهش اعتبار شوراها در افکار عمومی نقش داشته است . مردم در شهرها و مناطق مختلف کشور انتظار داشتند شوراها با ارائه طرح های اساسی تحولات ملموسی را ایجاد کنند اما آنچه به وقوع پیوست چیزی غیر از تصورات بود. در این زمینه که شوراها در برخی مناطق و شهرهای بزرگ دچار رکود بوده و کارها انجام نشده می توان به سخن برخی از اعضای شوراها و شهرداران توجه کرد: شهردار شهر قم در نشست شهرداران کلان شهرها طی سخنانی چنین می گوید: «ما فکر کردیم بعد از تصویب قانون شوراها، شهرها سروسامان می گیرند اما اکنون شوراها، شورای شهرداری شده اند. در حال حاضر در یک بلاتکلیفی مدیریتی و اجرایی هستیم.» وزیر کشور در همایش استانداران سراسر کشور در تهران می گوید: باید تلاش شود فضایی که در محافل سیاسی در ارتباط با مواضع و کارکرد سیاسی شورای شهرهای بزرگ حاکم شده ، از این پس روی شوراهای اسلامی سایر شهرها سایه نگستراند. سید منصور رضوی عضو شورای شهر تهران نیز ، معتقد است که باندبازی بر شورای شهر تهران حاکم شده است و یا این که اخبار منتشره درخصوص سفرهای خارجی شهردار و اعضای شورای شهر مشهد و هزینه بالای این سفرها که سالیانه بالغ بر 100میلیون تومان برآورد شده است .
5- وجود چالش ها و تنش های زیاد در اغلب شوراها که به چالش های بین شوراها و شهرداریها ، نهادهای اجرایی و غیره می توان اشاره کرد. این امر نه تنها افکار عمومی را تحت الشعاع قرار داده اعتراض برخی از مسوولان عالی رتبه را نیز در پی داشته است . رئیس جمهوری در همایش شوراها، ضمن اذعان به نوعی سیاست زدگی در شوراها از آنها خواست که به شدت از جناح و باندبازی پرهیز کنند.