انگیزه های حضور در انتخابات دوره دوم شوراها

10روز دیگر دومین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در سراسر کشور برگزار خواهد شد ؛ برگزاری این انتخابات با استقبال پرشور مردم آرزوی هر ایرانی متعهد
کد خبر: ۲۰۶۸۲
و دلسوز نظام و کشور است چرا که حضور بیشتر مردم در انتخابات در ابعاد داخلی و خارجی از اهمیت بسزایی برخوردار است . اگر میزان مشارکت مردم خوب و باشکوه باشد، گامی موثر در خنثی سازی توطئه های داخلی و خارجی نظام است و برعکس اگر این انتخابات با کاهش استقبال مردم همراه شود، می تواند چالش های داخلی و خارجی را برای نظام رقم زند و یا این که بر شدت چالش ها بیفزاید. در این نوشتار بر آن شده ایم تا موضوع را بررسی کرده و حدود و ثغور آن را مورد تحلیل قرار دهیم . در ادبیات سیاسی مفهوم مشارکت اجتماعی و سیاسی به دو دسته عمده تقسیم شده است :
1- مشارکت فعال که فرد در جامعه تلاش می کند تا بر اصلاح و یا حداقل تصمیم و جهت نظام حکومتی تاثیرگذار باشد.
2- مشارکت انفعالی که فرد در جامعه مواضع بی طرفانه دارد و اصولا براساس نیازها و تقاضاهای حکومت مردم حرکت کرده و یا صرفا در جهت حمایت از دولت گام برمی دارند و هیچ نقشی در سیاست گذاری ها ندارند.
اما آنچه مورد توجه محققان علوم سیاسی قرار گرفته ، مشارکت فعال است که با توجه به نظام مردم سالاری دینی در کشورمان نیز این نوع مشارکت را مدنظر قرار خواهیم داد. انگیزه های مشارکت کنندگان در امور اجتماعی و سیاسی را معمولا تحت عنوان مبانی مشارکت مورد بحث قرار می دهند. رفتار سیاسی افراد: اعم از مشارکت سیاسی و غیر آن ، در هر جامعه ای ، اعم از دینی و غیردینی منبعث از عقیده و گرایش افراد نسبت به سیاست است . لذا می توان ریشه های رفتار سیاسی اجتماعی شهروندان یک جامعه را در 3مقوله خلاصه کرد:
1- نیازها و انگیزه های شخصی
2- روند جامعه پذیری و فرهنگ پذیری فرد از محیط زندگی
3- برخوردها و عکس العمل های تشویقی و تنبیهی رفتار فرد در مواجهه با نهادهای سیاسی و اجتماعی حال با نگاهی به این مقولات می توان نتیجه گرفت که اگر این انگیزه ها در افراد جامعه برانگیخته شود ، آنها رغبتی برای شرکت فعال در امور سیاسی ، اجتماعی خود نخواهند داشت .
براساس اصول قانون اساسی که در آن اهداف تشکیل شوراهای اسلامی بیان شده می توان انگیزه های حضور مردم را در چند مورد خلاصه کرد:
1- در اصل هفتم قانون اساسی ، شوراها به عنوان یکی از ارکان تصمیم گیری و اداره امور کشور تلقی شده اند، لذا مردم با این انگیزه که در تصمیم سازی و اداره امور کشور دخیل هستند می توانند مشارکت فعال داشته باشند.
2- اصل یکصدم قانون اساسی چند نکته اساسی را بیان کرده است که عملی شدن آنها باعث ایجاد انگیزه در بین افکار عمومی می شود.
الف - پیشبرد سریع برنامه های اجتماعی ، اقتصادی ، عمرانی ، بهداشتی ، آموزشی و سایر امور رفاهی ب که این امر از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی انجام می گیرد و این بدین معناست که اعضای شوراهای اسلامی ، از خود مردم محل بوده و براساس مقتضیات و نیازهای شهر و محل خود تصمیم گیری و اقدام می کنند. لذا اعضای شورا را مردم هر شهری و محلی انتخاب می کنند. پس رفع مشکلات محلی و شهری یکی از انگیزه های اساسی مردم برای شرکت در انتخابات و انتخاب اعضائ شوراها است.
3- جلوگیری از تبعیض و جلب همکاری در تهیه برنامه های عمرانی و رفاهی ، یکی دیگر از اهداف ایجاد شوراهاست که در اصل یکصد و یکم قانون اساسی به آن اشاره شده است.
مردم به این امید که تبعیض ها کاهش یابد و رفاه بیشتری برای شهر و محله خودشان بوجود آید در انتخابات شرکت می کنند. نگاهی به این اهداف و انگیزه این تحلیل را در پی دارد که اگر مردم در دوره اول شوراها نتیجه محسوسی را در قبال مسائل شهر و محله خود نداشته باشند قطعا انگیزه لازم برای مشارکت فعال در دوره دوم انتخابات را نخواهند داشت .
شرایط دوره اول انتخابات شوراها
اگر بخواهیم شرایط دور اول انتخابات شوراها را بیان کنیم ، بیان چند مورد از مسائل اساسی و مهم آن دوره جهت ترسیم آن دوره کافی است :
1- سال 1377 اولین سال کاری آقای خاتمی است که در آن سال تنش های سیاسی و رقابت های سیاسی شدید بین گروه های مختلف سیاسی وجود داشت . انتشار روزنامه های متفاوت ، وقوع حوادثی چون قتل های زنجیره ای ، فضای انتخابات شوراها را که مساله ای غیرسیاسی و تخصصی بود، سیاسی کرد؛ این امر اگرچه بر میزان مشارکت مردم در انتخابات تاثیر مثبت داشت (به لحاظ کمی) اما یکی از عوامل ناکارآمدی شوراها به حساب می آید چرا که حضور افراد سیاسی و غیرمتخصص در شوراها تبعات بسیار بدی برای اداره امور شهری داشته و دارد.
2- وجود فضای خرداد 76 از طرفی و همچنین شعارهای داغ گروه های سیاسی و همچنین دید کمک به دولت خاتمی در اذهان مردم یکی دیگر از مواردی بود که انگیزه لازم برای مشارکت مردم ایجاد می کرد. حضور حدود 20 وزیر کابینه های سابق در انتخابات شوراها و همچنین چهره های شاخص سیاسی خود دلیل این مدعاست که فضای انتخابات دور اول شوراها بسیار ملتهب و سیاسی بوده است .
3- انتخابات شوراها چون اولین میدان رقابت جناح های سیاسی بعد از دوم خرداد بود ، این امر را در پی داشت که جریان های سیاسی با تمام توان به میدان بیایند و خود را در معرض افکار عمومی قرار دهند و همچنین پیش زمینه خوبی برای انتخابات مجلس شوراهای اسلامی که در سال 1378 برگزار می شد ، باشد.
4- یاس و ناامیدی و روحیه انفعال در بین مردم بسیار کم بود چون جریانهای سیاسی با شعارهای متعدد و ژست های اصلاح طلبی توانسته بودند حرکت هایی داشته باشند و از طرفی در پی حماسه دوم خرداد 76 فضای بین المللی خوبی برای کشور بوجود آمده بود که خود می توانست نوعی امیدواری برای افکار عمومی باشد. اگر چه وقوع قتل های زنجیره ای در سال 77 می توانست تاثیر منفی در روحیه مردم داشته باشد اما این امر باعث تشدید التهابات سیاسی در کشور شد و جریانهای سیاسی موسوم به اصلاح طلب بهره برداریهای فراوانی از آن کردند.
5- وجود دو دیدگاه و جریان سیاسی در راس برگزاری انتخابات شوراها که در این زمینه می توان به نیروهای اجرایی که غالبا از جریان خاصی بودند و از سوی دیگر نیروهای نظارتی نیز که غالبا از جریان مقابل دست اندرکاران امور اجرایی بودند، تنش ها و برخوردهای این دو جریان نیز بر شدت و التهاب و ایجاد موج در انتخابات شوراها افزود. در چنین شرایط و اوضاع بود که انتخابات شوراها برگزار شد اما آمارهای موجود از آن انتخابات نشان می دهد که باز هم درصد بالایی از مردم در صحنه حضور نداشته اند. براساس آمارهای منتشر شده فقط 57درصد از جمعیت شهرنشین و 78درصد جمعیت روستاها در آن انتخابات شرکت کردند.
شرایط فعلی
اگر بخواهیم ویژگی های کنونی جامعه و دور دوم انتخابات شوراها را با شرایط دور اول مقایسه کنیم ، خواهیم دید که شرایط کاملا متفاوت است که در این خصوص چند نکته قابل عنوان است :
1- به نظر می رسد انگیزه حضور مردم برای شرکت در انتخابات به طور کلی چندان مطلوب نیست به عنوان مثال میزان مشارکت مردم در انتخابات دوره هشتم ریاست جمهوری 1380 نسبت به دوره های قبل کاهش داشته ، اگر چه این خود معلول علتهای زیادی می تواند باشد ولی عللی چون سیاست زدگی ، کاهش امید و برآورده نشدن انتظارات می توانند از جمله عللی باشند که برای انتخابات شوراها نیز متصور است .
2- شرایط لازم برای ایجاد فضای لازم و داغ شدن تنور انتخابات دیده نمی شود و به نظر می رسد بازیگران سیاسی و گروه های مختلف چندان تمایلی هم ندارند. گروههای سیاسی در دوره اول توانستند با ایجاد فضای مناسب ، مردم بیشتری را به صحنه بیاورند ولی در دوره کنونی ، نه تنها گروهها فعالیت چندانی ندارند، مردم نیز شناخت نسبی از آنها دارند و از طرفی موضوعات تنش زا، دیگر اقبال عمومی به دنبال ندارند.
3- بسیاری از انتظارات کاذب و صادق مردم از شوراها که بخش وسیعی از آنها براثر شعارهای گروههای مختلف ایجاد شده ، برآورده نشده است . به این معنا که با نگاهی به اهداف تشکیل شوراها که در قانون اساسی هم به آنها اشاره شده و همچنین مولفه هایی که برای ایجاد انگیزه لازم برای مشارکت شهروندان بیان شد؛ چنین برمی آید که مردم به حداقل انتظار خود از شوراها نرسیده و نارسایی های موجود در اداره امور شهری را تا حد زیادی به برخوردهای غیر مسوولانه و غیرتخصصی شوراها و ناکارآمدی این نهاد ربط می دهند و این در حالی است که بخش زیادی از ناکار آمدی این نهاد مربوط به ساختار اداری و همچنین قانون فعلی شوراهاست .
4- رکود طرحهای عمرانی ، کاهش خدمات شهری ، افزایش قیمت مسکن تا دو برابر بهای 3سال پیش ، ایجاد هیجانهای مصنوعی و غیره ، تا حد زیادی در کاهش اعتبار شوراها در افکار عمومی نقش داشته است . مردم در شهرها و مناطق مختلف کشور انتظار داشتند شوراها با ارائه طرح های اساسی تحولات ملموسی را ایجاد کنند اما آنچه به وقوع پیوست چیزی غیر از تصورات بود. در این زمینه که شوراها در برخی مناطق و شهرهای بزرگ دچار رکود بوده و کارها انجام نشده می توان به سخن برخی از اعضای شوراها و شهرداران توجه کرد: شهردار شهر قم در نشست شهرداران کلان شهرها طی سخنانی چنین می گوید: «ما فکر کردیم بعد از تصویب قانون شوراها، شهرها سروسامان می گیرند اما اکنون شوراها، شورای شهرداری شده اند. در حال حاضر در یک بلاتکلیفی مدیریتی و اجرایی هستیم.» وزیر کشور در همایش استانداران سراسر کشور در تهران می گوید: باید تلاش شود فضایی که در محافل سیاسی در ارتباط با مواضع و کارکرد سیاسی شورای شهرهای بزرگ حاکم شده ، از این پس روی شوراهای اسلامی سایر شهرها سایه نگستراند. سید منصور رضوی عضو شورای شهر تهران نیز ، معتقد است که باندبازی بر شورای شهر تهران حاکم شده است و یا این که اخبار منتشره درخصوص سفرهای خارجی شهردار و اعضای شورای شهر مشهد و هزینه بالای این سفرها که سالیانه بالغ بر 100میلیون تومان برآورد شده است .
5- وجود چالش ها و تنش های زیاد در اغلب شوراها که به چالش های بین شوراها و شهرداریها ، نهادهای اجرایی و غیره می توان اشاره کرد. این امر نه تنها افکار عمومی را تحت الشعاع قرار داده اعتراض برخی از مسوولان عالی رتبه را نیز در پی داشته است . رئیس جمهوری در همایش شوراها، ضمن اذعان به نوعی سیاست زدگی در شوراها از آنها خواست که به شدت از جناح و باندبازی پرهیز کنند.
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها