استان زنجان در شمال غربی فلات مرکزی ایران قرار گرفته و قدمت آن به اواخر هزاره دوم قبل از میلاد می رسد.
کد خبر: ۱۹۷۱۴
مرکز این استان کهنسال در قبل از اسلام «زنگان» یا «زندیگان» (به معنای منسوب به کتاب زند) ، نام داشته ، که بتدریج به زنجان تغییر نام یافته است . از جمله آثار و پدیده هایی که قدمت چند هزار ساله شهر را مورد تایید قرار می دهد، وجود غارهای متعددی است که در هزاره های قبل ، مسکونی بوده اند. غارها، مکانهای زیستی بوده اند که به سبب برف و سرمای منطقه مورد استفاده مردم این دیار قرار می گرفته است . «غار خرمنه سر» از جمله این غارهاست که در کوه سر به فلک کشیده خرمنه سر، در سمت شمالی روستای شاه نشین و یا به اصطلاح متداول و معمولی «شانشین» واقع شده است . برای رسیدن به دهانه «غار خرمنه سر» در ابتدا باید از بستر رودخانه ای که از کوههای شانشین سرچشمه می گیرد، از میان درختان سرسبز و زیبای زیتون و انجیر گذشت . در ادامه راه و در ارتفاعات شمالی و در نزدیکی قله کوه خرمنه سر، دهانه مشبک مانند و شبیه به پنجره «غار خرمنه سر» که در عین حال وسیع نیز هست ، قرار گرفته است . در بالای مدخل غار، یک حفره بزرگ و تنوره مانندی که در میان حفره های کوچک محاصره شده ، مشاهده می شود. بالا رفتن از میان سنگها و رسیدن به این حفره بزرگ و اتاق مانند، نیازمند دقت و مهارت زیادی است . در درون این اتاقها آثار زیستی شامل ظرف سفالی شکسته ، پیه سوزهای قدیمی شکسته دیده می شود. در مدخل ورودی غار، مسیری دالان مانند به فضای نسبتا وسیع که به یک برکه آب صاف و زلال منتهی می شود. اطراف برکه را سنگهای سفید و آهکی فرا گرفته است . این محوطه به نام غار مرغی نیز شهرت دارد. در فاصله 50متری این غار دهانه بزرگ ، حفره ای شبیه به دهانه چاه وجود دارد که برای ورود به این حفره باید به حالت خزیده و درازکش حرکت کرد. ادامه راه ، طولانی و مانند تونل است که در انتهای آن ، بار دیگر دهانه چاهی بزرگ دیده می شود. پایین رفتن از چاه مهارت زیادی لازم دارد. پس از عبور از این چاه ، دخمه ای در ادامه مسیر وجود دارد که برای عبور از آن می باید از طناب کوهنوردی بهره گرفت . با عبور از این مانع ، به یک سالن بزرگ به ابعاد تقریبی 80در80 متر می رسیم . این سالن ، سقفی بسیار بلند دارد و اطراف محوطه نیز از سنگها پوشیده شده است . در انتهای سالن نیز راهرویی دیگر که وسعت مناسبی دارد دیده می شود. این راهرو شباهت زیادی به فضای بازارهای سنتی دارد. در چند نقطه این محوطه ، در فاصله ای 20تا 30متری تاقچه های کوچکی وجود دارد که با دست کنده و حفر شده است . در کف این دهلیز، چاه عمیق و ظلمانی دهان باز کرده است که به مثابه انتهای دهلیز است . برای رسیدن به آخرین بخش این غار، باید از میان این چاه عمیق عبور کرد، که طی این مسافت حدود 6ساعت به طول می انجامد. آخرین شاخه «غار خرمنه سر» یک محوطه وسیع و هموار از سنگهای بزرگ است . آثار سفالی و ادوات زیستی موجود در اتاقها و دهلیزها، متعلق به اوایل قرن چهارم هجری قمری است . مقایسه ابزارآلات موجود در این غار با ابزار کشف شده از همین عصر در منطقه زاگرس و غرب ایران ، بیانگر ارتباط اجتماعی ساکنان این 2منطقه با هم است . البته حفاری های علمی دقیق تر می تواند صحت این مدعا را روشن تر کند. تاکنون 65سایت تاریخی مشابه با «غار خرمنه سر» در استان زنجان شناسایی شده که هر یک از آنها بازگوکننده یک دوره تاریخی است . از این نظر، این منطقه ویژگی منحصر به فردی در زمینه جذب گردشگر و صنعت گردشگری دارد.
