گرجستان؛ قربانی زورآزمایی قدرت‌‌ها

آقای سفیر ورود نیروهای گرجی به اوستیای‌جنوبی درست مقارن با برگزاری مراسم افتتاحیه المپیک تابستانی پکن خیلی‌ها را متحیر کرد. سوالی که شاید به ذهن خیلی‌ها خطور کرده این است که چرا آن شب؟

آغاز درگیری‌ها در آن شب از پیش برنامه‌ریزی نشده بود. قرار بود میخاییل ساآکاشویلی، رئیس‌جمهور گرجستان در مراسم افتتاحیه المپیک حضور پیدا کند. برنامه دیدارهای ایشان با مقامات خارجی حاضر در پکن هم تنظیم شده بود. در روزهای منتهی به هشتم اوت جدایی‌طلبان اوستیای‌جنوبی به دفعات اقدام به گلوله‌باران دهکده‌های گرجی‌نشین کرده بودند. شامگاه هفتم اوت بود که رئیس‌جمهور در نطقی زنده که از شبکه‌های تلویزیونی گرجستان پخش شد جدایی‌طلبان اوستیای‌جنوبی را به توقف حملات علیه روستاهای گرجستان و مذاکره برای تعیین وضعیت این منطقه فراخواند. با این حال با ادامه این حملات رئیس‌جمهور چاره‌ای جز اقدام نداشت. اوستیای‌جنوبی به لحاظ حقوقی بخشی از خاک گرجستان است و این مساله را جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته است. کدام دولت را سراغ دارید که برای دفاع از شهروندانش در خاک خودش اقدام نکندو حاکمیتش را زیر سوال ببرد؟

رئیس‌جمهوری ساآکاشویلی خطاب به جدایی‌طلبان اعلام کرد دولت حاضر است به اوستیای‌جنوبی به عنوان بخشی از گرجستان تضمین‌های لازم برای برخورداری از خودمختاری مطابق با استانداردهای دیگر نقاط جهان را بدهد.

حملات جدایی‌طلبان به روستاهای گرجی‌نشین از سوی ناظران سازمان همکاری و امنیت اروپا (OSCE) تایید شده است.

چه رابطه‌ای بین درگیری‌های اخیر و نارضایتی روسیه از تلاش گرجستان برای پیوستن به ناتو وجود دارد؟

بحران اوستیای‌جنوبی و آبخازی پیشینه‌ای 17 ساله دارد در حالی که تا همین اواخر هیچگاه در مورد الحاق گرجستان به ناتو صحبتی به میان نیامده بود. در این مدت تلاش‌های زیادی برای خلع‌سلاح جدایی‌طلبان، استقرار نیروهای حافظ صلح بین‌المللی در منطقه و حل بحران از طریق مذاکرات انجام شد که نتیجه‌ای در‌بر نداشت چون روس‌ها تمایلی به حل بحران نشان ندادند. صلحبانان روسی هم طی این سال‌ها به عنوان صلحبان واقعی عمل نکردند و در واقع حامی جدایی‌طلبان بودند.

نقش روسیه در این بحران چه بود؟

به هر حال روسیه به عنوان ابرقدرت اهداف و نیات خاص خود را دارد. روسیه از جدایی‌طلبان حمایت می‌کند، به آن‌ها سلاح می‌دهد و آن‌ها را تحت حمایت خود گرفته است و حتی به شهروندان گرجی در اوستیای‌جنوبی گذرنامه روسی داده است در حالی که هیچ یک از این اقدامات راه‌حل بحران نبود و نیست.

دولت گرجستان با چه تحلیلی از نتیجه عملیات در اوستیای‌جنوبی نیروهای نظامی را به این منطقه اعزام کرد؟

با تاکید می‌گویم هیچ برنامه‌ریزی قبلی‌ای برای ورود نیروهای گرجی به اوستیای‌جنوبی وجود نداشت بلکه این عملیات برای مقابله با گلوله‌باران روستاهای گرجی انجام شد.

شکی وجود نداشت که در صورت ورود روسیه به کارزار، نیروهای گرجی هیچ شانسی برای مواجهه با ارتشی قدرتمند و با تجربه‌ را ندارند اما راه دیگری برای توقف اقدامات خصمانه جدایی‌طلبان متصور نبود. گرجستان مایل به رویارویی نظامی با روسیه نبوده است.  روسیه در همان چند روز اول ورودش به ماجرا 1200 تانک و 30 هزار نیرو از سپاه 58 ارتش خود را روانه گرجستان کرد. آیا امکان جابجایی این حجم نیرو بدون برنامه‌ریزی قبلی وجود دارد؟ هدف از این عملیات به اعتقاد ما نه حمایت از شهروندان روسی در خاک گرجستان که از بین بردن حاکمیت ملی گرجستان است. نیروهای روس پس از ورود به اوستیای‌جنوبی دامنه عملیات را گسترش دادند و تا سواحل دریای سیاه پیش رفتند. اگر هدف حل بحران اوستیای‌جنوبی بود دلیل خارج شدن نیروهای روس از اوستیای‌جنوبی چه بود؟

حضور نیروهای آمریکایی در خاک گرجستان را تحریک‌کننده نمی‌دانید؟

ورود چند واحد از ارتش آمریکا به گرجستان و مشارکت آن‌ها در رزمایشی مشترک از ماهها قبل برنامه‌ریزی شده بود و  ناظرانی از ارمنستان و جمهوری آذریایجان در آن حضور داشتند.

گرجستان ارتشی کوچک دارد که مسوولیتش حفاظت از خطوط انتقال انرژی و صیانت از مرزها است و هیچگاه اهداف تهاجمی در برابر همسایگانش نداشته و ندارد.

روند اجرای توافق‌نامه آتش‌بس در چه مرحله‌ای است؟

توافق‌نامه‌ای که با میانجی‌گری نیکلا سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه به عنوان رئیس دوره‌ای اتحادیه‌اروپایی برای پایان دادن به مناقشه جاری امضا شد متضمن 6 بند است که یکی از این بندها بازگشت نیروهای روسی به مواضع قبل از 7 اوت است.

نیروهای روسیه که برای پایان عملیات گرجستان در اوستیای‌جنوبی وارد این منطقه شدند در ادامه وارد خاک گرجستان شدند و بخش اعظم خاک کشور ما را به اشغال خود درآورده‌اند، بسیاری از زیرساخت‌های گرجستان نابود شده و نیروهای روسی تا نزدیکی تفلیس، پایتخت پیش رفته‌اند. شرط آغاز مذاکرات برای تعیین آینده آبخازیا و اوستیای‌جنوبی خروج نیروهای روسیه از خاک گرجستان است. روس‌ها می‌گویند به دنبال مجازات کسانی هستند که عامل مرگ شهروندان اوستیای‌جنوبی هستند اما اوستیای‌جنوبی بخشی از خاک گرجستان است و ما باید برای مرگ هموطنان‌مان اشک بریزیم نه آن‌ها. پس از خروج نیروهای روسی از خاک گرجستان ما خواستار جایگزینی صلحبانان روسی با صلح‌بانان بین‌المللی هستیم. اوستیایی‌ها پیش از این نیز به زبان خود تکلم می‌کردند، مدارس و مراکز فرهنگی خود را داشتند و در صلح و آرامش در کنار گرجی‌ها زندگی می‌کردند. ما خواستار حل‌وفصل مسالمت‌آمیز بحران اوستیای‌جنوبی هستیم.

آینده بحران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

به هر حال دوران اشغال گذشته است. ما در قرن 21 هستیم که قرن همکاری و حل‌وفصل اختلافات با گفتگو است. امیدواریم با پای‌بندی دو طرف به توافق‌نامه آتش‌بس راه برای حل مسائل با کمک جامعه بین‌المللی هموار شود.
لازم است در اینجا از موضع متعادل و صریح جمهوری اسلامی ایران که بلافاصله پس از شروع بحران‌خواستار توقف درگیری‌ها و حل مساله از طریق مذاکره شد و همچنین ارسال کمک‌های بشردوستانه به گرجستان تشکر کنم.