عطش تالاب بین‌المللی گاوخونی هم زیاد شد

حق‌آبه تالاب گاوخونی به عنوان یکی از مهم‌ترین تالاب‌های بین‌المللی ثبت شده در کنوانسیون رامسر،  172 میلیون مترمکعب آب در سال و به عبارتی 2/5 مترمکعب آب در ثانیه است که متاسفانه این حق‌آبه حتی در سال‌های پر آبی زاینده‌رود نیز رعایت نشده و در حال حاضر که خود زاینده‌رود هم در معرض خشکی قرار گرفته، هیچ آبی به این تالاب نمی‌رسد.

این تالاب بین‌المللی که زمانی یکی از بکرترین جاذبه‌های طبیعی اصفهان و از باارزش‌ترین زیستگاه‌های طبیعی محسوب می‌شد، هم‌اکنون ارزش زیستی خود را برای حضور پرندگان به خاطر خشکسالی از دست داده است و تنها حدود 200 قطعه فلامینگو در آن زنده مانده‌اند.

این در حالی است که گفته می‌شود در اوایل دهه 70 غیر از دیگر پرندگان، حدود‌150 هزار قطعه  فلامینگو سطح تالاب را پوشانده بودند.

این‌گونه که مسوولان آب استان می‌گویند از آنجایی که فعلا به خاطر کمبود آب زاینده‌رود تامین آب شرب مردم در اولویت است و توزیع آب در بخش صنعت و کشاورزی نیز بر اساس یک برنامه زمانبندی انجام می‌شود، امکان جریان یافتن آب در تالاب گاوخونی وجود ندارد مگر آن‌که با اجرا و تکمیل طرح‌هایی چون تونل سوم کوهرنگ و انتقال آب به زاینده‌رود و به عبارتی با حفظ حیات رودخانه زاینده‌رود از طریق رهاسازی و ارتقای حجم آب پشت سد، امکان تامین آب این تالاب و حفظ حیات آبزیان و پرندگان و دیگر گونه‌های جانوری آن فراهم آید.

مریم فرهمند، مسوول محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با اشاره به آخرین بازدیدی که از تالاب گاوخونی طی 2 روز گذشته انجام گرفته است، می‌گوید: «متاسفانه تالاب گاوخونی کاملا خشک شده و لکه‌های کوچکی از آب با عمقی بسیار اندک، حدود 200 فلامینگو را در خود زنده نگه داشته است.»

او می‌افزاید: تالاب گاوخونی همیشه حتی در دورانی که سد زاینده‌رود مملو از آب بود هم از حقش محروم بوده و خشک شدن آن مربوط به امسال و خشکسالی فعلی نیست که تالاب در سال‌های قبل نیز رو به سمت خشکی می‌رفت.

او با ابراز نگرانی از وضعیت زاینده رود و با تاکید بر این که حیات تالاب گاوخونی وابسته به حیات زاینده‌رود و آبی است که در آن جریان دارد، ادامه می‌دهد: گاوخونی در سال‌های گذشته تنها در ماه‌هایی از سال آب داشت اما طی سال‌های اخیر تنها اگر سیلابی به وقوع می‌پیوست، آب به سمت تالاب هدایت می‌شد.

او با تاکید بر این که توجه به محیط زیست به همان اندازه حائز اهمیت است که توسعه شهرک‌های صنعتی اهمیت دارد، اضافه می‌کند: حیات تالاب وابسته به آبی است که به آن وارد می‌شود، مسوولان این استان نیز بارها و بارها  ادعا کرده‌اند که به حفظ حیات تالاب گاوخونی توجه دارند، اما متاسفانه تا به حال هیچ اقدام جدی برای حفظ حیات این تالاب ارزشمند انجام نشده است.

مهندس فرهمند، با اشاره به کار مطالعاتی و تحقیقاتی که برای تعیین میزان حق‌آبه تالاب گاوخونی یا تغییر میزان این حق‌آبه در حال انجام است، ادامه می‌دهد: سازمان آب منطقه‌ای اصفهان، حق‌آبه کنونی این تالاب را قبول ندارد و معتقد است که میزان آب این تالاب باید بر اساس شرایط کنونی تعیین شود، به همین دلیل یک کار مطالعاتی وسیع با همکاری مشاورانی برجسته در حال انجام است تا با بررسی تصاویر ماهواره‌ای میزان پرآبی‌، کم‌آبی و خشکی تالاب در ماه‌های مختلف سال طی 5 دهه گذشته و مقایسه آن با شرایط کنونی یا ضرورت نیاز این تالاب به تامین حق‌آبه قبلی آن اثبات شود یا این‌که حق‌آبه‌‌ای  جدید برای آن مشخص شود.

مسوول محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان، در پاسخ به این‌که خشکی تالاب، ورود فاضلاب و پساب‌های کشاورزی به آن و از بین رفتن ارزش زیستی این تالاب تا چه اندازه می‌تواند احتمال قرار گرفتن گاوخونی در فهرست مونترال را قوت بخشد، می‌افزاید: بزرگترین مشکل این تالاب، تامین نشدن حق‌آبه و نیز ورود فاضلاب به آن است و این‌که آیا این تالاب در فهرست مونترال جای می‌گیرد یا نه نیازمند بررسی و مطالعات بیشتر است.

او با بیان این‌که تاکنون مطالعه‌ای روی میزان تاثیرگذاری فاضلاب بر ماهی‌ها و کف زیان این تالاب انجام نشده است، به تلف شدن تعداد زیادی از فلامینگو‌ها و جوجه‌های آنها به خاطر قطع یکباره آب این تالاب در سال‌های گذشته اشاره می‌کند و  می‌گوید: کاهش تعداد پرندگان در این تالاب نشان‌دهنده افت کیفیت آب تالاب و کاهش امنیت برای زیست است، در صورتی که یکی از دلایل ثبت این تالاب در کنوانسیون رامسر ، به خاطر زیستگاه با ارزش این تالاب بوده است.

او در ادامه با تاکیدی دوباره بر ضرورت حفظ حیات رودخانه زاینده‌رود و متعاقبا، زنده نگه داشتن تالاب گاوخونی، به تلف شدن ماهی‌ها و آبزیان زاینده‌رود طی چند روز گذشته در پی کم‌آبی و در برخی از نقاط خشکی کامل رودخانه، می‌گوید: در چند روز گذشته با کم شدن آب زاینده‌رود تعداد زیادی از ماهی‌های این رودخانه در گودال‌های کوچک باقیمانده از آب در حال جان دادن بودند که پیشنهاد دادیم با همکاری شیلات، این ماهی‌ها با تانکر به برکه‌های آب اطراف اصفهان و یا استخر‌های پرورش ماهی انتقال داده شوند که انجام هماهنگی‌های لازم برای آن از سوی مسوولان مربوط چند روز طول کشید، اما خوشبختانه با جریان یافتن دوباره همین آب اندک در آن، این ماهی‌ها نجات یافتند.

او درباره رهاسازی دوره‌ای آب در داخل زاینده‌رود نیز می‌گوید: اگر آب بخواهد به صورت دوره‌ای در رودخانه جریان داشته باشد، قطع و جریان دوباره آب، زندگی ماهی‌ها ، آبزیان و گیاهان این رودخانه را به طور جدی تهدید می‌کند و باید برای آن چاره‌ای اساسی اتخاذ کرد.

اصفهان ــ خبرنگار جام‌جم: