تنهایی را دوست دارم!

این در حالی است که طی سال‌های گذشته، سه سال به سن ازدواج افراد باسواد شهر و دو سال به سن ازدواج افراد روستایی افزوده شده است. از اصلی‌ترین دلایلی که باعث بروز بحران در دهه کنونی در مساله ازدواج شده است، به هم خوردن ضریب جمعیتی ایران در دهه 65 ـ 55 و رشد نامتعارف آن است. نابرابری تعداد پسران آماده ازدواج نسبت به دختران، در دهه کنونی بی‌سابقه بوده است. براین اساس با توجه به حفظ هنجار اختلاف سنی در ازدواج و فرض ثابت ماندن سایر شرایط اگر شمار هر گروه سنی دختران را با تعداد پسران گروه بعد مقایسه کنیم، به این نتیجه خواهیم رسید که تعداد قابل توجهی از دختران آماده ازدواج، امکان برقراری چنین پیوندی را با یک مرد جوان نخواهند داشت.

به گزارش ایسنا،‌ ازدواج مسأله مهمی است که اگر در زمان مناسبش صورت بگیرد؛ شکل موفقی می‌یابد، حال آنکه تأخیر بیش از حد در ازدواج آثار مخربی برای فرد و جامعه در پی خواهد داشت؛ چرا که دستاوردهای تشکیل زندگی مشترک بر کل سرنوشت فرد اثر گذار است، پدیده افزایش سن ازدواج نه تنها در ایران بلکه در کشورهای توسعه یافته فرا صنعتی نیز مشاهده می‌شود.

زمانی تأخیر در ازواج تنها کلان شهرها را در بر می‌گرفت اما در حال حاضر شهرهای کوچک و شهرستان‌ها نیز از این امر مستثنی نبوده و جوانان از ازدواج فراری بوده و از آن وحشت دارند. اختلافات خانوادگی، تضعیف باورها و تعهدات جامعه، ازدواج‌های تشریفاتی و تجملاتی و ... باعث شده تا جوانان علی‌رغم میل باطنی از آن گریزان باشند.

به راستی جوانان چطور به ازدواج می‌نگرند، تفاوت نگاه‌ها به ازدواج، امروز با گذشته چه تغییری کرده‌ است؟ برای پاسخ به این سؤالات و اطلاع از اندیشه جوانان به سراغ آنها رفتیم؛

فرصت ازدواج برایم مهیاست اما من تنهایی را دوست دارم

مریم 34 ساله و مجرد می‌گوید: آشفتگی وضعیت اقتصادی (شرایط مسکن)، هزینه‌های زندگی، نامناسب بودن وضع درآمد با هزینه زندگی باعث تأخیر در ازدواج جوانان شده است. پسران جوان، نداشتن مسکن و نبود درآمد مکفی، هزینه ازدواج و دختران، جهیزیه و عدم آمادگی برای ازدواج را بهانه قرار می‌دهند در صورتی که والدین آنها نیز از امکاناتی که آنها آرزویش را دارند، برخوردار نیستند و سال‌ها برای یافتنش تلاش کرده‌اند.

وی معتقد است که جوانان راحت طلب شده‌اند و از پذیرفتن مسؤولیت زندگی و اداره کردن آن نگران هستند.

این دختر جوان با اشاره به مشکلات خود می‌گوید: فرصت ازدواج برایم مهیاست اما من تنهایی را دوست دارم و علاقه ای هم به ازدواج ندارم.

هزینه‌های ازدواج سرسام‌آور است

علیرضا رضایی، 28 ساله نیز معتقد است: از ازدواج می‌ترسم و به نظرم از لحاظ عقلی و تشخیصی هنوز نمی‌توانم اداره یک زندگی را بپذیرم. دختری که بتوانم او را به همسری بپذیرم یافته‌ام اما شرایط آن مهیا نیست. وی می‌افزاید: هزینه‌های ازدواج سرسام آور است. ازدواج‌ها تجملاتی شده‌اند و خواسته‌های جوانان زیاد است. آنها نمی‌دانند از ازدواج چه می‌خواهند. من شخصاً اگر از لحاظ مالی تأمین باشم هیچ وقت تن به ازدواج نمی‌دهم و اگر هم چنین اشتباهی را مرتکب شوم تنها به خاطر والدینم است.

علت تأخیر ازدواج جوانان چیست؟

در ادامه با مریم مبرقعی، مشاور دانشگاه بیرجند گفت‌وگو کردیم، وی در مورد تأخیر در سن ازدواج جوانان می‌گوید: برای بررسی این امر در چند حوزه نیاز به تفحص است. در بخش فرهنگی مسأله شیوه آشنایی دختر و پسر و طی شدن مراحل شناخت هنوز در جامعه ما تعریف مشخصی ندارد با توجه به لزوم شناخت قبل از ازدواج، عدم وجود شرایط مناسب برای حصول این امر از طرفی و بالارفتن نرخ طلاق از سوی دیگر می‌تواند از عوامل مؤثر در تأخیر ازدواج مطرح شوند.

وی می‌افزاید: در بخش فوق تحولی جدی با استعانت از دانش همه کارشناسان در حوزه‌های جامعه شناسی، روان شناسی و غیره باید پیش‌بینی و سپس تحقق پذیرد، نهادینه کردن دوران نامزدی و ارتباط دختر و پسر با نظارت والدین به عنوان یکی از راهکارها می‌تواند مدنظر قرار گیرد.

مبرقعی ادامه می‌دهد: در بخش اقتصادی بیکاری، فراهم نبودن شرایط اشتغال جوانان، نبود امکانات مالی، ترس از آینده، اجبار به اتکاء مالی به والدین، بالا رفتن هزینه‌های مربوط به ازدواج بخشی از آن در حوزه فرهنگی با مؤلفه های افزایش فرهنگ تجمل‌گرایی و انتظارات بیش از حد قابل تعریف است.

مشاور دانشگاه بیرجند می‌گوید: بالارفتن نرخ تورم، عدم امنیت مالی به عنوان عوامل بازدارنده ازدواج نیز می‌توانند در این امر تأثیر گذار باشند.

وی در بخش وضعیت روانی بحران هویت، تعارض ارزش‌ها، عدم شناخت کافی از فرد، استرس‌های گوناگون، ترس از آینده، کاهش عزت نفس، کاهش امید به زندگی، کاهش انگیزه‌ها، افسردگی و فقدان حمایت خانوادگی و اجتماعی را دور شدن جوانان از مسأله ازدواج عنوان کرد.

کودکان با مشکلات کمتر روانی، اقتصادی و فرهنگی؛ قطعا در ازواج مشکل کمتری دارند

مبرقعی، مشاور دانشگاه بیرجند همچنین در پاسخ به این که چه عواملی در تسهیل ازدواج جوانان مؤثرند می‌گوید: برای تسهیل این امر همه حوزه‌های اجتماعی، خانوادگی، فردی، روان شناسی و فرهنگی باید مورد بررسی دقیق و علمی قرار گیرند.

وی می‌افزاید: در واقع زمینه‌های تحقق این امر از کودکی آغاز می‌شود، کودک چنانچه در شرایط مناسب (روانی، جمعی، اقتصادی و فرهنگی و ...) پرورش یابد قطعاً در هنگام ازدواج با مشکلات کمتر مواجه می‌شود.

مبرقعی خاطرنشان می‌کند: فراهم کردن زمینه‌های رشد و پرورش، آموزش مهارت‌های زندگی و آموزش سرفصل‌های مربوط به پیش از ازدواج، توسعه سلامت روانی، جسمانی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به صورت توأمان می‌توانند به عنوان تسهیل کننده‌های ازدواج سالم مورد نظر قرار گیرند.

الگوهای انتخاب همسر متأثر از تربیت دوران کودکی است

وی در پاسخ به این که نقش خانواده‌ها در تمایل به ازدواج جوانان چگونه است، می‌افزاید: پایه شخصیت فرد در خانواده شکل می‌گیرد بیشتر روان شناسان به تأثیر پنج سال اول زندگی به ساختار شخصیت تأکید کرده‌اند.

فردی که دوران کودکی خود را با رفاه در زمینه‌های مختلف اعم از نیازهای زیستی، عاطفی، تعلق پذیری و معنوی گذرانده است دیدگاه مثبتی به خود، به دیگران و به ازدواج دارد. الگوهای انتخاب همسر تا حد قابل ملاحظه‌ای متأثر از دوران کودکی است.

به نظر می رسد فردی که طعم شیرینی زندگی در یک خانواده گرم را چشیده است و به لحاظ عاطفی رشد نسبی خوب داشته از اعتماد به نفس و مسؤولیت پذیری و همچنین اشتیاق به ازدواج بیشتر برخوردار است. خانواده‌ها می‌توانند با انتخاب سبک‌های سالم و گرایش به الگوهای سلامت روان زمینه ساز تمایل جوانان به تشکیل زندگی شوند.

مبرقعی در خصوص این که چرا جوانان به ازدواج نگاه مثبتی ندارند گفت: پاسخ به این سوال نیازمندی شناخت جوان امروز است. جوانی که با مسائل بی‌شماری درگیر شده و گاه در تنهایی خود با پرسش‌هایی مواجه می‌شود، پرسش‌هایی که نه تنها او را از ازدواج بلکه از بسیاری از انگیزه‌های زندگی دور می‌سازد.

وی خاطرنشان می‌کند: بهره‌مندی ناکافی از پشتوانه‌های معنوی، عدم تعادل بین خواسته‌ها و امکانات و کاهش اعتماد به نفس و عزت نفس از دیگر مواردی است که باعث شده نگاه جوانان به ازدواج تغییر یابد.

شناخت جوان امروز امری مهم است که قطعاً انجام پژوهش‌های بسیار را طلب می‌کند، برخی از عوامل مؤثر در نگاه جوانان به ازدواج شامل استرس، ترس از مشکلات مالی ناشی از پذیرفتن مسؤولیت ازدواج، بحران هویت، تعارض ارزش‌ها، ترس از آینده، عدم خودشناسی کافی، عدم امکان شناخت فرد مورد نظر در محیطی سالم و به دور از اضطراب، کاهش انگیزه‌های زندگی، کاهش امید، بیکاری، عدم اشتغال، احساس ناامنی اقتصادی، بالا رفتن آمار متارکه و جدایی و ترس از طلاق، بالارفتن هزینه‌های ازدواج و توسعه فرهنگ تجمل گرایی، بالا بودن توقعات، نداشتن الگوهای مناسب و فراهم نبودن زمینه‌های مثبت اندیشی در خانواده و گاه در جامعه، فقدان پشتوانه مالی و معنوی لازم، عدم درک صحیح از مسئله ازدواج و تعارض ارزش‌ها که منتهی به تردید در معیارهای انتخاب همسر می‌شود است.

گفتنی است نبود امنیت شغلی، مشکلات عدیده (تحصیلی، سربازی و طولانی شدن زمان تثبیت در شغل و جایگاه اجتماعی)، فقدان حمایت و درک صحیح از مسأله ازدواج توسط خانواه‌ها و جامعه، تجارب منفی از ازدواج‌هایی که به طلاق منجر نشده است ولی نمایانگر پیوندهای گرم عاطفی نیست (طلاق سرد)، کافی نبودن یا عدم آموزش‌های لازم (مهارت‌های زندگی، آموزش پیش از ازدواج) - عبور نادرست از بحران بلوغ، بلوغ زودرس، نداشتن دید مثبت به زندگی و ازواج به عنوان بخش مهمی از آن - عدم توجه به مؤلفه‌های بهداشت روان، عدم بهره‌مندی از سلامت روان به طور نسبی، افسردگی، اختلال‌های خلقی و عاطفی، تغییر الگوهای خانواده، مشکلات زندگی پر مشغله، کم ذهنی، ارتباط ناکافی با اعضای خانواده، چند شغله بودن پدر، شاغل بودن مادر و در نهایت خانواده‌های کم ارتباط و پر مشکل که می‌توانند تأثیر بسزایی در نگرش جوانان نسبت به مسأله خانواده داشته باشند؛ از دیگر عوامل مؤثر در ترس جوانان از پذیرفتن مسؤولیت ازدواج است.