نقض حقوق هسته‌ای ایران همچنان ادامه دارد

آمریکا اعلام کرد که ارائه این مشوق‌ها صرفا برای تشکیل جبهه‌ای واحد با اتحادیه اروپایی است که در جریان توافق‌نامه پاریس به ایران قول داده است، تضمین عضویتش در سازمان تجارت جهانی را از واشنگتن بگیرد. اتحادیه اروپایی نیز اعلام کرد، چنانچه ایران تعلیق غنی‌سازی اورانیوم را دائمی نکند، از اقدام آمریکا برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل حمایت کند.

ایران به این پیشنهاد، قاطعانه «نه» گفت. مقامات ایران این مشوق‌ها را ناچیز و مضحک خواندند. یکی از اعضای سابق هیات مذاکره کننده ایران با اتحادیه اروپایی، این پیشنهاد را معادل تاخت زدن شیر با موش توصیف کرد. وی پرسید: آیا آمریکا حاضر است برنامه سوخت اتمی خود را در قبال چند کامیون پسته کنار بگذارد؟

تیرماه 1386 (6 ژوئن 2006)‌ و در شرایطی که اولین قطعنامه تحریمی شورای امنیت علیه ایران صادر شده بود، گروه 1+5 بسته پیشنهادی دیگری را با امضای مقامات سیاست خارجی کشورهای انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان به ایران ارائه کرد.

حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی، لغو ممنوعیت فروش هواپیمای ایرباس و قطعات بوئینگ به ایران، حمایت از حق غنی‌سازی در خاک ایران به شرط احراز صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای این کشور به وسیله آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل، همکاری در زمینه فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای از جمله کمک به ایران برای ساخت نیروگاه‌های آب سبک و پاره‌ای مشوق‌های تجاری و سیاسی، در مجموعه پیشنهادی کشورهای اروپایی قرار داشت. کشورهای غربی در این مجموعه پیشنهادی، تحقق و اجرای این موارد را به آغاز گفتگو با ایران با پیش‌شرط تعلیق کامل فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی اورانیوم مشروط کرده بودند.

جمهوری اسلامی ایران پس از دریافت پیشنهادهای اروپا اعلام کرد، پیشنهادهای 1+5 را یک گام مثبت تلقی می‌کند و در زمان مناسب، نقطه نظرات خود را در چارچوب منافع ملی اعلام خواهد کرد.

3 ماه پس از دریافت بسته پیشنهادی 1+5 ، ایران در پاسخی 21 صفحه‌ای و مبسوط به پیشنهاد این کشورها، با اشاره به نقاط ضعف و قوت این بسته اعلام کرد، برای توافق‌نامه همکاری‌های جامع و بلندمدت به منظور دستیابی به توسعه و امنیت آماده است برای بالاترین سطح همکاری‌های ممکن در یک مدل جامع از رویکردهای امنیتی مشارکت کند.

در پاسخ ایران به پیشنهادهای 1+5 آمده بود موضع قاطع ایران این است که روند مذاکرات و روند تعامل ایران با آژانس باید مبتنی بر سه اصل بنیادی ناشی از ان.پی.تی از سوی همه طرف‌ها باشد:

اول:‌ جمهوری اسلامی ایران حق دارد برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز مورد نظرش را از جمله در همه فعالیت‌هایش در خصوص چرخه سوخت با اهداف صلح‌آمیز در چارچوب ان.پی.تی و تحت پادمان‌های آژانس دنبال کند.

دوم: جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک عضو ان.پی.تی و یک عضو آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ملزم است به تمامی تعهداتش تحت توافق دوجانبه با آژانس پایبند باشد و شرایطی مناسب برای آژانس فراهم کند تا مسوولیت‌هایش را در قبال فعالیت‌های ایران انجام دهد.

سوم: ایران به عنوان یک عضو آژانس حق دارد حمایت فعال را در زمینه علم، فناوری، سرمایه‌گذاری و تجارت از کشورهای توسعه یافته در زمینه هسته‌ای و مطابق با شروط ان.پی.تی و مقرراتش دریافت کند. برعکس همه مخاطبان با قابلیت‌هایی در زمینه فناوری هسته‌ای ملزم هستند همه موانع را در همکاری هسته‌ای صلح‌آمیز با ایران به منظور اجرای تعهداتشان رفع کنند.

در این جواب تصریح شده بود، جمهوری اسلامی ایران حاضر است درباره همه وجوه سه اصل بالا مذاکره کند و پیشنهادهای خاص مربوطه را برای الحاق در دستور کار دارد.

ایران در پاسخ به بسته پیشنهادی 1+5 تصریح داشت، برای جمهوری اسلامی مشخص نیست که تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای ایران چگونه می‌تواند بر ایجاد شرایط مناسب مذاکرات موثر باشد، اما آشکار است که پافشاری طرف مقابل بر این موضوع یادآور مذاکرات پیشین با برخی طرف‌هاست که با خصومت برخی‌ از آنها همراه بود و باعث شد شرایط مذاکرات مختل شود.

ایران در آن زمان در پاسخ به بسته به اصطلاح تشویقی غرب، موضع منطقی گرفت و در پاسخ مبسوط خود پیشنهاد کرد: تمام طرف‌های گروه 1+5 بپذیرند که برای نشان دادن حسن نیت خود همه محدودیت‌هایی را که در زمینه‌های مختلف فراتر از هنجارهای حقوقی بین‌المللی علیه ایران وضع کرده‌اند، کنار بگذارند.

بسته سوم‌

همان‌طور که در نامه اخیر وزرای امور خارجه کشورهای1+5 و بسته پیشنهادی این کشورها تاکید شده است، بسته پیشنهادی که 2 روز پیش به ایران ارائه شد، در چارچوب و تکمیل پیشنهادهای 6 ژوئن 2006 (خرداد سال 1385)‌ است.

1+5 پیشنهاد قبلی خود را بلندپروازانه توصیف کرده بودند و سولانا پیشنهاد اخیر این گروه را گشاده‌دستانه خوانده است.

در مقدمه این پیشنهادها تصریح شده است:

به منظور دستیابی به راه‌حلی جامع، درازمدت و مناسب برای مساله هسته‌ای ایران که با قطعنامه‌های مربوط سازمان ملل متحد سازگار باشد، در تکمیل پیشنهاد ارائه شده به ایران در ژوئن 2006 (تیرماه 1385) که هنوز به قوت خود باقی است، موارد زیر به عنوان سرفصل‌های مذاکره میان کشورهای چین، فرانسه، آلمان، ایران، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا، به همراه نماینده عالی اتحادیه اروپایی، پیشنهاد می‌شود، تا زمانی که ایران به شکل تصدیق‌پذیر تمام فعالیت‌های مربوط به غنی‌سازی و بازفرآوری خود را ذیل قطعنامه 1803 شورای امنیت سازمان ملل به حالت تعلیق درآورد. براساس این مذاکرات همچنین از ایران انتظار داریم درخواست‌های شورای امنیت سازمان ملل و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را اجابت کند. در مقابل چین، فرانسه، آلمان، روسیه، بریتانیا، ایالات متحده آمریکا و نماینده عالی اتحادیه اروپایی اعلام آمادگی می‌کنند: حق ایران را برای توسعه پژوهش، تولید و کاربرد انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای مطابق با تعهدات پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای به رسمیت بشناسند.

به محض ایجاد اطمینان از ماهیت کاملا صلح‌آمیز هسته‌ای ایران، با آن همان رفتاری را داشته باشند که با برنامه هر کشور فاقد سلاح‌های هسته‌ای در چارچوب ان.پی.تی دارند.

سرفصل‌های پیشنهادی 1+5 در بسته جدید نسبت به گذشته گسترده‌تر و مشخص‌تر شده است و حوزه‌های متعدد اقتصادی، مشارکت در حوزه انرژی، کشاورزی، محیط زیست، هواپیمای غیرنظامی و کمک‌های بشردوستانه را دربرمی‌گیرد؛ با این حال ساختار این پیشنهاد مشابه گذشته است، به نحوی که خواستار اجرای قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران و همچنین درخواست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای امضای پروتکل الحاقی شده است.

بنابراین ابهامات و نواقصی که ایران در پاسخ به بسته پیشنهادی سال 1385 ارائه کرد، مشمول بسته پیشنهادی جدید نیز می‌شود.