خاموشی‌ها از اول تیر برنامه‌ریزی می‌شود

ریشه‌های خاموشی‌های اخیر

خبرنگار ما می‌نویسد: با این حال دلایل و قرائنی وجود دارد که نشان می‌دهد تنها خشکسالی نبوده که باعث بروز خاموشی‌های اخیر شده است، بلکه برخی مشکلات در رفع موانعی که جلوی ایجاد ظرفیت‌های جدید نیروگاهی برای تولید برق را گرفته، در بروز این مشکل و ریشه‌دار شدن آن، سهم بسزایی دارد. ماجرا از این قرار است که دولت جهت اجرای اصل 44 و خصوصی‌سازی از 2 سال اخیر تاکنون اجازه ساخت نیروگاه جدید از محل منابع دولتی را به وزارت نیرو نداده و مقرر کرده است این امر توسط بخش خصوصی انجام شود.

اما بخش خصوصی نیز به علت موانع متعددی که به لحاظ اداری، مالی و مقرراتی وجود دارد، نه توانسته و نه انگیزه دارد که طرح‌های مصوب نیروگاهی در حال اجرایش را به بهره‌برداری برساند، به طوری که از مجموع طرح‌های نیروگاهی بخش خصوصی تنها یک نیروگاه رود شور به بهره‌برداری رسیده و بقیه طرح‌ها در استان‌هایی چون مازندران، خوزستان، زنجان و غیره هیچ پیشرفتی نکرده و حتی به حال خود رها شده است.

در بیان علت این پدیده مسائلی چون حل‌نشدن مشکل سوخت نیروگاه‌ها، نامطمئن بودن بازگشت سرمایه و سودده نبودن آن، ابهام در فرمول و کم بودن قیمت خرید برق تولیدی این نیروگاه‌ها توسط دولت مطرح می‌شود. اما به هر حال این فرآیند به نتیجه‌ای تاسف‌بار که همانا توقف کامل سرمایه‌گذاری در ساخت و توسعه ظرفیت نیروگاهی کشور است، منجر شده است که باید فکری جدی برای آن کرد.

این گزارش می‌افزاید: اما بخش دوم مساله تاسف‌بارتر است چرا که حتی روند ساخت نیروگاه‌های دولتی که کلنگ کار آن در دولت قبل یا اوایل دولت جدید  پیش از ابلاغ قانون اصل 44  به زمین زده شده است نیز تقریبا متوقف شده است.

علت این مساله بدهی هنگفت دولت به پیمانکاران ساخت این نیروگاه‌هاست که وزارت نیرو رقم آن را 1700 میلیارد تومان و پیمانکاران با اضافه کردن دیرکرد، این رقم را 2100 میلیارد تومان اعلام می‌کنند. درست است که بخش کوچکی از این مطالبات در قالب بند (ج)‌ تبصره 11 بودجه سال 86 پرداخت شد، اما ارقام اصلی هنوز پرداخت نشده و کار متوقف است.

این گزارش تصریح می‌کند: با این حال عوامل دیگری نیز در دامن زدن به مشکل کمبود برق امسال دخیل بوده که به عنوان نمونه می‌توان به افزایش مصرف برق در بخش کشاورزی اشاره کرد. کارشناسان توانیر می‌گویند، خشکسالی اخیر باعث کمبود آب در منابع سطحی شده و لذا کشاورزان مجبور به استفاده گسترده از چاه با بهره‌گیری از موتورهای پمپاژ برقی شده‌اند و لذا مصرف برق افزایش یافته است.

در کنار تمام این عوامل، کارشناسان اقتصادی ارزانی بیش از حد برق را دلیل بی‌انگیزگی مصرف‌کنندگان در صرفه‌جویی آن می‌دانند و معتقدند مردم برق تولیدی را کالایی گرانبها به حساب نمی‌آورند و لذا در مصرف آن صرفه‌جویی نمی‌کنند.

براساس آمار توانیر، قیمت برق برای مصرف کشاورزی هر کیلو وات 15 ریال است که کمتر از 2 درصد هزینه تولید آن را که 773 ریال محاسبه شده است، تشکیل می‌دهد.

 همچنین قیمت برق خانگی هر کیلووات 107 ریال است که آن هم فاصله‌ای زیاد با قیمت واقعی تمام شده برق دارد. قیمت برق بویژه در بخش کشاورزی آنقدر ارزان است که برای یک کشاورز صرف نمی‌کند کارگری را برای خاموش و روشن کردن موتور برق استخدام کند؛ چرا که هر کارگر ماهانه حدود 300 هزار تومان برایش هزینه دارد، حال آن که اگر موتور برق به طور مداوم روشن باشد، بیش از 30 هزار تومان در ماه صورتحساب برایش نخواهد آمد.

به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، تغییر در نظام یارانه و قیمت‌گذاری مصرف برق کشور راهی ریشه‌ای برای اصلاح الگوی مصرف عمومی است و دولت با لحاظ تمام ظرایف و حساسیت‌های مساله بویژه حقوق اقشار آسیب‌پذیرباید  به این سو حرکت کند.