رادیویی برای‌‌گفتگو

به همین منظور رادیو گفتگو کوشیده است با استفاده از عناصر فرهنگ غنی و پویای اسلامی  ایرانی، در تحلیل و بررسی رویدادها و موضوعات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی روز جامعه یا موضوعاتی پایه که پرداختن به آن به عنوان یک نیاز احساس می‌شود، فعالانه مشارکت کند. شاید این شیوه نگاه و پردازش به مسائل و ویژگی خاص رادیو گفتگو در بیان دیدگاه‌های متفاوت و مخالف و تضارب آرا، این رادیو را از دیگر رسانه‌ها متمایز کرده است. به همین دلیل تحقیق و پژوهش به یکی از عناصر اصلی برنامه‌سازی در رادیو گفتگو تبدیل شده و مجموعه این ویژگی‌ها سبب شده‌است تا این رادیو در 2‌‌سال فعالیت جای خود را درمیان جامعه دانشگاهی و علمی و نخبگان سیاسی و فرهنگی کشور باز کند. اگرچه مخاطبان رادیو گفتگو از سطحی بالاتر از دانش و علاقه‌مندی برای پیگیری مباحث برخوردارند، لیکن این رادیو درمیان عامه مردم نیز طرفدارانی پیدا کرده است. سایت رادیو گفتگو نیز به عنوان مکمل رادیو با ظرفیت انتخاب و دانلود کردن برنامه‌ها و قابلیت ارسال یادداشت و مقالات عمل می‌کند و مراجعه‌کنندگان زیادی در روز دارد. اما با این توصیف، داشتن سایت نمی‌تواند یک برتری رسانه‌ای شنیداری باشد، زیرا امروزه با گسترش بی‌حد و حصر اطلاعات و دسترسی سهل‌تر جوامع به اینترنت، هر رسانه جمعی دارای سایت‌های قوی و قابل استفاده‌ای به عنوان منبع اطلاعات شده‌اند و رسانه‌ها بخشی از هزینه و انرژی خود را صرف تقویت سایت می‌کنند. به دلیل آن‌که امکان پیگیری برنامه‌های مورد علاقه مخاطبان پرمشغله در رادیو و حتی تلویزیون در هر زمان وجود ندارد، لذا مراجعه به سایت‌های اینترنتی راه میانه و مناسب برای دستیابی به مطلب یا برنامه خاص است. بنابراین رادیو گفتگو که ساعت پخش محدودتری دارد، به تقویت موثرتر سایت اینترنتی خود از طریق تعریف زیرمجموعه و عناوین پردازش به رویدادها نیاز دارد.

رادیو گفتگو که نام وزین و قابل احترامی دارد، در سومین سال فعالیت خود مسوولیت و وظایف مهمتری در پیگیری تحولات داخلی و بین‌‌المللی دارد. باوجود تعدد روزافزون رسانه‌های جمعی بویژه رسانه‌های دیداری هنوز رادیو جایگاه ویژه خود را از دست نداده است. چراکه به گفته مک لوهان، رادیو رسانه‌ای گرم است و میزان تاثیرگذاری آن بر مخاطبان بسیار فراتر از دیگر رسانه‌ها (نوشتاری و دیداری) است. چگونگی پرداختن به موضوعات در قالب برنامه‌های رادیویی در جذب مخاطب نقش اصلی را دارد. رادیو گفتگو در این زمینه تلاش دارد با استفاده از دیدگاه‌های متفاوت در مناظره و دیگر گفتگوهای تخصصی نظر مخاطب را جلب کند.

 رادیو گفتگو در زمینه اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی نیز می‌تواند به منبع قابل ذکر دانش‌پژوهان و پژوهشگران تبدیل شود. حوزه پردازش و فراگیر بودن موضوعات مورد نقد و بررسی در رادیو گفتگو این امکان را به دست‌اندرکاران این رسانه داده است تا با حوصله و اطمینان بیشتری در صدد برآورده کردن چنین نیازهایی در سطح جامعه برآیند. چنانچه رادیو گفتگو درمدت کوتاهی توانسته است پای شخصیت‌های سیاسی، علمی و هنری را به رسانه ملی باز کند که پیش از این، به دلایل مختلفی حاضر به هم‌اندیشی و گفتگو با رادیو و تلویزیون نبودند. بنابراین یکی از موفقیت‌های رادیو گفتگو، حصارشکنی‌ها به منظور بازکردن فضای رسانه‌ای برای بیان دیدگاه احزاب و گروه‌های مختلف بوده است. آن‌گونه که پیداست، رادیو گفتگو قصد دارد چنین ابتکاراتی را با جدیت بیشتری تعقیب کند. اما توفیق در این راه، مستلزم حمایت‌های مستمر و بیشتر مسوولان درجه اول رسانه ملی از اهداف و کارکردهای رادیو گفتگو است. تا آنجا که این رادیو با نقد و بررسی برنامه‌های رادیو و تلویزیونی ناخن بر تن دیگر اجزای رسانه ملی (شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی) ساییده است.

تقویت این نگرش اصلاح‌کننده می‌تواند در اعتمادبخشی به اصحاب رسانه، علم و ادب موثر باشد. بخصوص که جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری درحال توسعه هنوز در دوران گذار به سوی ابعاد مختلف توسعه قرار دارد و در محیط پیرامون یا محیط بین‌‌المللی تهدیدهایی جدی در قالب جهانی شدن یا روش‌های نرم‌افزاری چالش‌زا وجود دارد. بنابراین رسانه‌هایی چون رادیو گفتگو با توجه به اهداف و رسالتشان می‌توانند به بررسی و نقد جوانب مختلف پدیده‌ها بپردازند و درصدد فرصت‌سازی درسطح ملی برآیند. از این‌رو ایده‌های نو در برنامه‌سازی‌ها بر مبنای ضرورت‌های اجتماعی، فرهنگی و علمی جامعه با در نظر گرفتن متدهای روز جهانی لازمه حرکت رو به جلوی رسانه‌ای است. ضمن آن‌که رادیو گفتگو به عنوان یک رسانه اندیشه‌پرداز مسوولیت‌های خطیری در پاسداری از فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی دارد و همان‌گونه که در آنونس‌های تبلیغی رادیو اعلام می‌شود، باید رادیویی برای گفتگوی تمام ایرانیان باشد. زمانی تمام ایرانیان می‌توانند رادیو گفتگو را رادیو رسانه خود بدانند که آن‌را بشناسند و حداقل نام آن‌را شنیده باشند. محدودیت پوشش این رسانه به این دلیل که هنوز پوشش ملی و سراسری ندارد، امکان چنین آشنایی را در بعد شنیداری از مردمان مناطق مختلف ایران گرفته است.

از طرف دیگر همگان بویژه در مناطق دورافتاده‌تر یا استان‌های همجوار با تهران نیز توانایی استفاده از اینترنت را ندارند تا سایت اینترنتی رادیو گفتگو را به طور آنلاین رصد کنند. به نظر می‌رسد که فراگیر کردن پوشش شنیداری رادیو گفتگو موقعیت ممتازتری به این رادیو خواهد داد. برنامه‌های تخصصی و وحدت‌گرایانه‌ای که رادیو گفتگو در زمینه ایران و ایرانیان تهیه و پخش می‌کند براساس تقویت منافع و امنیت ملی است و مخاطبان بیشتری را می‌تواند به خود جلب کند و در فرهنگ‌سازی درسطح ایران نقش‌آفرینی کند. تعریف جدید از کارکردها و قالب برنامه‌ای رادیو گفتگو فرصت‌های نویدبخشی را در سطح ملی به این رسانه نوپا و تاثیرگذار خواهد داد ضمن آن‌که به نظر می‌رسد، تغییر در ساعات پخش برنامه رادیو گفتگو یا افزایش ساعات پخش آن از 6 ساعت در روز (24  18) به 8 تا 10 ساعت برای یک دوره دو ساله ضروری می‌نماید. ماندگاری و حضور پر نفوذ رادیو گفتگو در جمع رسانه‌های جمعی به چگونگی تعامل آن با مسائل جامعه،  توانایی نقد و پرسشگری، دقت، سرعت و توجه به منافع و مصالح ملی و مباحث در سطح کلان ملی بستگی دارد.

سیامک کاکایی