چو‌ عضوی‌ به ‌درد ‌آورد ‌روزگار‌

فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر  در سال 1919، پس از پایان جنگ جهانی اول در شهر پاریس با عنوان لیگ جمعیت‌های صلیب سرخ تاسیس شد. جنگ نیاز به همکاری میان جمعیت‌های صلیب سرخ را نشان داده بود.

این جمعیت‌ها از طریق فعالیت‌های بشردوستانه خود به اسیران جنگ و رزمندگان، میلیون‌ها داوطلب را به سوی خود جلب کرده و مجموعه عظیمی از تخصص پدپد آورده بودند. اروپای ویران شده نمی‌توانست چنین منبعی را از دست بدهد.

در این میان هنری دیسون، رئیس کمیته جنگ صلیب سرخ امریکا پیشنهاد کرد فدراسیونی از این جمعیت‌های ملی تشکیل شود. یک کنفرانس بین‌المللی پزشکی که به ابتکار دیسون برگزار شد، به ایجاد لیگ جمعیت‌های صلیب سرخ انجامید که در اکتبر 1983 به لیگ جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر، و سپس نوامبر1991 به فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر تغییر نام داد.

نخستین هدف فدراسیون، بهبود بهداشت مردم کشورهایی بود که در طول 4 سال جنگ متحمل آلام بسیار شده بودند. اهداف آن عبارت بود از تقویت و وحدت جمعیت‌های صلیب سرخ موجود و ترویج ایجاد جمعیت‌های جدید برای فعالیت‌های بهداشتی.

در حال حاضر  فدراسیون صلیب سرخ و هلال احمر از 181 عضو تشکیل می‌شود. دبیرخانه مرکزی در ژنو قرار دارد و بیش از 60 نمایندگی برای پشتیبانی و انتقال کمک‌های بین‌المللی به مناطق جنگی و مصیبت زده، در سراسر دنیا فعال هستند.

جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر با 97 میلیون داوطلب و 300 هزار کارمند سالانه به بیش از 230 میلیون نیازمند رسیدگی می‌کنند. جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر به وسیله اعضای داوطب خود در کشورهای عضو به طور جهانی عمل می‌کنند.

فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر، بزرگترین سازمان بشر دوستانه دنیاست که بدون هیچ تبعیضی از قبیل ملیت، نژاد، عقاید دینی و دیدگاه‌های سیاسی کمک‌های خود را به بشریت ارائه می‌کند.

روز جهانی هلال احمر و صلیب سرخ‌

همه ساله روز 8 می (19 اردیبهشت)‌ به عنوان روز جهانی صلیب سرخ و هلال احمر در کشور‌های مختلف جهان گرامی داشته می‌شود. این امر به این دلیل است که در چنین روزی در  سال   1828 میلادی  ژان هانری دونان به دنیا آمد.

دونان به نوعی پایه گذار صلیب سرخ محسوب می‌شود وی در سال 1862 کتاب خاطره‌ای از سولفرینو  (دهکده‌ای در شمال ایتالیا که در 1859 صحنه جنگ خونینی، بین قوای اتریش و متحدان فرانسوی و ساردنی، بود که جمعا حدود 50 هزار نفر تلفات به بار آورد) را منتشر کرد و خواستار تشکیل جمعیت‌های امدادی داوطلب برای تسکین آلام این‌گونه آسیب‌دیدگان از جنگ شد. او پیشنهاد کرد خدمت به زخمی‌های نظامی فعالیتی بی‌طرف محسوب شود.

انجمن امور عام‌المنفعه ژنو از پیشنهاد وی استقبال کرد. در نتیجه، یک کنفرانس بین‌المللی با شرکت نمایندگان 16 کشور در ژنو تشکیل شد و موافقت‌نامه 1864 برای بهبود وضع مجروحان نظامی میدان جنگ تدوین شد و به امضای نمایندگان 12 دولت از کشورهای شرکت‌کننده رسید که در آن بی طرف شمردن متصدیان خدمات پزشکی نیروهای مسلح، رفتار انسانی با زخمی‌ها و بی‌طرفی غیرنظامیانی که داوطلبانه به کمک زخمی‌های جنگ می‌شتابند و نیز علامتی بین‌المللی به منظور مشخص کردن اعضا و وسایلی که در این راه به کار می‌روند پیش‌بینی شده بود.

به افتخار «ملیت دونان» ، صلیبی سرخ با زمینه‌ای سفید به تقلید از پرچم سوئیس که صلیبی سفید در زمینه قرمز است به عنوان نماد و علامت آن انتخاب شد.

فعالیت صلیب سرخ بین‌المللی از پایان جنگ جهانی دوم توسعه فراوانی یافت. در کشورهای اسلامی به جای صلیب سرخ، هلال احمر به عنوان نماد سازمان به کار گرفته شد و در ایران جمعیت شیر و خورشید سرخ فعالیت داشت. لیکن پس از انقلاب، ایران نیز علامت جمعیت هلال احمر را برای این فعالیت برگزید.

صلیب یا هلال‌

در قرارداد 1864 ژنو تنها علامت صلیب سرخ ذکر شده است، که وارونه پرچم کشور سوئیس است. جمعیت امداد به زخمیان کشور عثمانی، در جریان جنگ این کشور با کشور روسیه در سال 1876 برای نخستین بار علامت هلال احمر را به کار برد. از آن پس شماری از جمعیت‌های کشورهای اسلامی همین علامت را به جای صلیب سرخ برگزیدند که در قراردادهای 1949 ژنو پروتکل‌های الحاقی 1977 به رسمیت شناخته شده است.

علامت دیگری نیز به صورت شیرو خورشید سرخ صرفا برای جمعیت شیرو خورشید سرخ ایران به تصویب رسیده بود که دولت جمهوری اسلامی ایران در سال 1980 کاربرد  آن را به حال تعلیق در آورد و از علامت هلال احمر استفاده کرد.

علامت‌های صلیب سرخ و هلال احمر هم به عنوان علامت‌های حفاظتی و هم به عنوان علامت‌های نشانگر به کار می‌رود. نشان صلیب سرخ و هلال احمر برای کارمندان پزشکی و نیز وسائل پزشکی علامت حفاظتی محسوب می‌شود که باید در جریان منازعه مسلحانه مورد احترام و حفاظت قرار گیرند.

یک قرن تلاش‌

نخستین تلاش ایران برای پیوستن به صلیب سرخ به دوران ناصر‌الدین‌شاه قاجار بازمی‌گردد. ایران در زمان حکومت او کنوانسیون مصوب 1864 ژنو را پذیرفت، اما در عمل هیچ‌ اقدامی برای تاسیس سازمانی که عامل اجرایی این کنوانسیون در ایران باشد صورت نگرفت.

نخستین رویکرد تشکیل موسسه خیریه امدادی در ایران تحت حمایت دولت در سال 1301 شمسی صورت گرفت. در این سال به کوشش دکتر امیراعلم اقداماتی برای تاسیس شیر و خورشید با حمایت دولت صورت گرفت، اگرچه فشار بین‌المللی نیز بویژه از سوی صلیب سرخ جهانی در این زمینه بی‌تاثیر نبوده است.

پس از آن بود که جمعیت شیر و خورشید و پس از پیروزی انقلاب اسلامی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران با این انگیزه و با هدف تلاش برای تسکین آلام بشری، تامین احترام انسان‌ها و همچنین حمایت از زندگی و سلامت انسان‌ها، بدون در نظر گرفتن هیچ گونه تبعیضی میان آنها تمام تلاش خود را بر این مهم گذاشت تا با یاری رساندن به سایر همنوعان در جهت ایجاد جامعه‌ای انسانی همت گمارد.

در حال حاضر بیشتر فعالیت‌های جمعیت حول محور امدادرسانی به آسیب‌دیدگان حوادث طبیعی و جنگ متمرکز شده و در کنار آن با تاسیس مراکز درمانی و توانبخشی و تولید دارو و... به صورت یک موسسه خیریه عام‌المنفعه فعالیت می‌کند که با دارا بودن بیش از 300 شعبه و تجهیزات مناسب به عنوان بزرگترین سازمان امدادی کشور و جزو 10 جمعیت برتر جهان در بین اعضای فدراسیون محسوب می‌شود.

هلال احمر و درمان‌

فعالیت‌های دارویی جمعیت به سال 1305 برمی‌گردد. در آن سال این کار در قالب راه‌اندازی اولین داروخانه سیار توسط جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران به وجود آمد و با همدلی مردم و استقبال از آن با وقف محل و زمین به منظور ارائه خدمات دارویی و درمانی مناسب ادامه یافت و در این مسیر سازمان تدارکات درمانی شکل گرفت و تا پیش از انقلاب به تنهایی تامین وسایل پزشکی و دارویی بیمارستان‌های وقفی و غیره را از خارج کشور عهده‌دار بود.

در سال 1367 با مرکز فوریت‌های دارویی و تجهیزات پزشکی که مسوولیت ورود دارو و اقلام پزشکی نایاب و ضروری را در بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی توسط وزارت بهداشت و درمان پذیرفته بود و در زمان جنگ تحمیلی نیز بیشترین خدمات را به مجروحین و جانبازان عزیز ارائه می‌کرد، ادغام و با نام سازمان تدارکات و تولید لوازم پزشکی و دارویی گام به بخش شکوفایی استعدادها نهاد و تولید مایحتاج پزشکی یک بار مصرف و اقلام دارویی و درمان در سطح کلینیکی را آغاز کرد.

هم‌اکنون نیز جمعیت هلال احمر با وجود 4 شرکت مختلف در زمینه واردات و توزیع دارو و تجهیزات پزشکی در کشور فعالیت دارد و با وجود این که طی سال‌های اخیر سهم قابل توجهی از تولید و توزیع دارو به شرکت‌های غیردولتی واگذار شده، اما با تقسیم کاری که در این زمینه انجام شده است، جمعیت هلال احمر هم در این زمینه فعالیت دارد.

با وجود این فعالیت‌ها جمعیت هلال احمر بجز موارد استثنایی در بحران‌ها و همکاری با افراد خیر برای کمک به ساخت برخی مراکز درمانی خیریه در داخل کشور فعالیت درمانی ندارد، زیرا وزارت بهداشت متولی ارائه خدمات درمانی در کشور است. عمده فعالیت‌های درمانی هلال احمر در خارج کشور است.

در حال حاضر هلال احمر جمهوری اسلامی ایران 17 مرکز درمانی شامل 3 بیمارستان و 14درمانگاه در خارج از کشور دارد که در کشورهای همسایه ازجمله افغانستان، تاجیکستان، گرجستان و بخصوص کشورهای آفریقایی فعالیت می‌کنند.

امداد و نجات

بیشترین فعالیت جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر هر کشوری در بخش امداد و نجات آن است. ایران ازجمله کشورهای حادثه‌خیز جهان به شمار می‌رود. کشور ما روی کمربند خط زلزله قرار دارد و همچنین شرایط نزولات جوی به شکلی است که به طور متناوب شاهد سیل و خشکسالی هستیم.

رانش و لغزش زمین، بهمن، طوفان، جنگ، تصادفات جاده‌ای، هجوم آوارگان و پناهجویان و... از دیگر مشکلاتی است که کشور ما با آن دست و پنجه نرم می‌کند. به همین دلایل سازمان امداد و نجات یکی از پرکارترین و مهم‌ترین بخش‌های جمعیت هلال احمر در کشور به شمار می‌آید.

در حال حاضر این سازمان با ارائه آموزش‌های رایگان امداد و نجات در تمامی شعب جمعیت در حال نیل به هدف ترویج فرهنگ ایمنی و خودامدادی و تامین آرمان (یک نفر آموزش‌دیده در هر خانواده) است، آموزش‌های امداد و نجات در زمینه دوره‌های امدادگری، تربیت مربی، تخصصی امداد و نجات و بازآموزی امداد و نجات نیز توسط این سازمان و جمعیت‌های استان‌ها ارائه می‌شود.

امدادگران سازمان امداد و نجات جمعیت عمدتا از نیروهای داوطلب هستند و تنها به خاطر معنویت و اخلاصی که در این کار است به فعالیت می‌پردازند.

ایثار و ایثار و ایثار

روحیه ایثار در وجود تمام انسان‌ها وجود دارد. بر این اساس بشردوستی و کمک به همنوع اقدامی پسندیده نزد همگان است. کسانی که در گرداب بلا و حوادث گرفتار شده‌اند چشم به یاری و مساعدت سایر افراد جامعه دارند. این روحیه ایثار و فداکاری از خصوصیات دیرین ایرانیان بوده است. از این رو همواره شاهد خلق صحنه‌هایی زیبا و باشکوه از سوی امدادگران هلال احمر بوده‌ایم.

شاید برای کسانی که هنوز به درون جمعیت هلال احمر پا نگذاشته‌اند، این صحبت‌ها کمی اغراق‌آمیز به نظر برسد، اما کسانی که با این مرکز در ارتباط بوده‌اند، بخوبی می‌دانند که لباس سپید جمعیت با آرام هلال سرخ رنگ به روی آن، یکی از آرامش‌بخش‌ترین مسکن‌هایی است که روح آسیب‌دیدگان را تسلی می‌دهد و صفا، صمیمیت، برادری، یکرنگی و اخلاصی که در عملکرد تک‌تک امدادگران وجود دارد، زیباترین تصویری است که ذهن هر بیننده‌ای آن را تصور کرده است.

خدمات داوطلبانه‌

سازمان داوطلبان از تشکیلات بین‌المللی وابسته به جمعیت هلال احمر و صلیب سرخ است که در راستای احیا و تحقق اصل <خدمات داوطلبانه> نهضت صلیب سرخ تشکیل شده و وظیفه دارد تا در حوزه وظایف جمعیت هلال احمر، توان اقشار و افرادی را که داوطلبانه به عضویت افتخاری جمعیت پذیرفته شده‌اند سازماندهی و در جهت اجرای برنامه‌های خیریه راهبری کند.

وظایف سازمان داوطلبان حول 2 محور عمده است. اول ارائه خدمات حمایتی به اشخاص و افراد نیازمند داخل و خارج از کشور که بنا به دلایلی دچار آسیب شده و ادامه زندگی با وضع موجود برایشان مشکل باشد و دوم جذب، رهبری و به کارگیری و بهره‌مندی از کمک اقشار و اشخاص توانمندی که استطاعت لازم برای مشارکت در هدف‌های بشردوستانه جمعیت را دارند. بیشتر این افراد دارای تخصص، مهارت یا تمکین مورد نیاز جامعه بوده و می‌توانند سازمان را در تحقق رسالت اول خود یاری کنند.

هم‌اکنون افراد سرشناس بسیاری به عنوان اعضای داوطلب جزو نیروهای جمعیت به حساب می‌آیند. بسیاری از سران مملکتی، هنرمندان، ورزشکاران،متخصصان و... به صورت داوطلبانه در هر زمینه‌ای که در توان خود احساس کنند به ارائه خدمات می‌پردازند.

علی اخوان بهبهانی‌