سریع‌السیر زهره‌ در جستجوی گازهایی در زیر ابرهای سیاره‌

زهره به عنوان یک سیاره، نور مرئی چندان قابل توجهی را از خود تابش نمی‌کند؛ اما به علت دمای سوزاننده در زیر لایه‌ای قطور از ابرهایش که در ارتفاع 35 کیلومتری به 200 و روی سطح آن به بیش از 450 درجه سانتی‌گراد می‌رسد، شاهد مقدار بسیار زیادی از تابش مادون قرمز از این لایه‌ها هستیم.

این تابش در طول موج‌های خاص یا در دریچه مادون قرمز، می‌تواند از میان ابرهای قطور عبور کرده و حامل اطلاعاتی از لایه‌های پایینی باشد. شدت این تابش و چگونگی افت و خیز آن در طول موج‌های مشخص، می‌تواند اطلاعات بسیاری را در مورد ترکیبات ساختار جو سیاره به ما بدهد.

مدارگرد سریع‌السیر زهره به لطف قابلیت منحصر بفرد طیف سنجVIRTIS  که به منظور استفاده از این پنجره طیفی روی آن نصب شده، توانسته است تا برای اولین بار و پس از چندین گردش مداری، نقشه‌ای از جو سیاره را همراه با قسمت‌های پایین جو آن به تصویر بکشد.

دی‌اکسیدکربن (CO2) اصلی‌ترین ماده در جو زهره است، اما طیف‌سنجVIRTIS  با نگاه دقیقش به عمق جو سیاره متوجه اثری از مونوکسیدکربن(CO) شده‌ است که یک کشف عجیب و غیرمعمول به‌حساب می‌آید. علاوه‌بر این، دانشمندان پس از مشاهدات بیشتری که با تفکیک‌پذیری و وضوح بالاتر انجام دادند، متوجه سولفیدکربونیل و بخار آب شدند. از اویل دهه 1980، وجود چنین مولکول‌هایی روی مریخ شناخته شده ‌بود، اما تا پیش از سریع‌السیر زهره مقدار این مولکول‌ها هرگز اینچنین دقیق و گسترده اندازه‌گیری و نقشه‌برداری نشده بود.

مونوکسیدکربن موجود در جو زهره آنقدر کم و ناچیز است که می‌تواند به عنوان یک ردیاب برای زیر نظر گرفتن الگوهای چرخشی سیال در جو سیاره استفاده شود. این کار شبیه به مطالعه گردش یک جوهر فلورسنت است که به درون یک مایع چکیده شده، تا الگوی چرخشی درون آن مایع را آشکار سازد.

وجود سولفیدکربونیل نیز معمولا به مونوکسیدکربن بستگی دارد، به‌طوری‌که هر کجا شاهد مقدار زیادی از سولفیدکربونیل باشیم میزان مونوکسیدکربن در آنجا کم است و برعکس.

پیشتر، مدل‌های هواسنجی نشان داده‌اند که چنین رابطه معکوسی بین فراوانی مولکول‌ها به خاطر جریان گردشی بزرگ‌مقیاس جو سیاره است و اکنون نتایج بدست‌ آمده، این مدل‌ها را تایید می‌کنند.

مترجم: احسان مهرجو
منبع: نجوم