تمرکز در روزهای سرنوشتساز
این روزها دانشآموزان کنکوری درگیر دو نبرد همزمان هستند؛ نبردی با سوالات و تستها و نبردی دیگر با اضطراب، خستگی و نگرانیهای ذهنی. بنابراین هرچه داوطلبان بتوانند توجه خود را از حاشیهها دور کرده و بر اهداف اصلی متمرکز شوند، شانس بیشتری برای بهرهگیری موثر از فرصت باقیمانده خواهند داشت. زراعتکیش در چنین شرایطی به دانشآموزان توصیه میکند که در روزهای باقیمانده تا حد امکان خود را درگیر اخبار نکنند و تمرکز خود را بر درس و برنامه مطالعاتیشان بگذارند.
او میافزاید: «پیگیری مداوم اخبار، بهویژه در شرایط فعلی، میتواند تمرکز آنها را بر هم بزند. بهتر است تنها اطلاعیههای رسمی سازمان سنجش را از طریق وبسایت این سازمان دنبال کنند و تصمیمات خود را براساس اطلاعرسانیهای رسمی تنظیم کنند. همچنین خانوادهها نیز میتوانند اخبار ضروری را در اختیار فرزندانشان قرار دهند تا نیازی به پیگیری مستمر اخبار از سوی دانشآموزان نباشد.»
البته در این بین مدیریت صحیح استرس، به اندازه برنامهریزی درسی و آمادگی علمی اهمیت دارد. لیلا کریمیفرشی، روانشناس نیز به جامجم میگوید: «اگر میزان استرس نوجوانان به حدی باشد که با نشانههایی مانند تعریق کف دست، تپش قلب، دلشوره شدید یا اختلال در خواب همراه شود، بهتر است خانوادهها موضوع را با یک روانشناس در میان بگذارند. حتی دریافت مشاوره تلفنی و بهرهگیری از راهنماییهای تخصصی نیز میتواند در کنترل این وضعیت موثر باشد.»
تفریح، فراموش نشود
فشار مطالعه فشرده در هفتههای پایانی کنکور، گاهی دانشآموزان را به نقطهای میرساند که دیگر نه به درس بلکه به فرصتی برای آرام کردن ذهن نیاز دارند. با این حال، هر نوع تفریح و سرگرمی لزوما به کاهش استرس کمک نمیکند. کریمیفرشی با اشاره به اهمیت حفظ آرامش ذهنی داوطلبان میگوید: «تماشای فیلمها و سریالهایی که ذهن دانشآموزان را درگیر پرسشها و چالشهای فکری متعدد میکند، در این مقطع چندان توصیه نمیشود. بهتر است آنها در اوقات فراغت خود سراغ برنامههای سرگرمکننده بروند تا فشارهای ذهنی ناشی از درس و آزمون تا حدی کاهش یابد.»
این روانشناس با بیان اینکه انتخاب نوع سرگرمی در این روزهای باقی مانده تا کنکور اهمیت زیادی دارد، ادامه میدهد: «این موضوع درباره بازیهای رایانهای نیز صدق میکند. دانشآموزان باید از بازیهایی که تنش ذهنی ایجاد میکنند یا به خستگی روانی منجر میشود، فاصله بگیرند و زمان خود را صرف فعالیتهایی کنند که به آرامش و تجدید انرژی ذهنی آنها کمکمیکند.»
او همچنین درباره استفاده از شبکههای اجتماعی و فضای مجازی تاکید میکند: «حضور بیش از حد در فضای مجازی میتواند به افزایش مشغلههای ذهنی و پراکندگی تمرکز دانشآموزان منجر شود. به همین دلیل بهتر است داوطلبان در این روزها استفاده از شبکههای اجتماعی را مدیریت کنند و بیشتر از جنبههای تفریحی و سرگرمکننده این فضا بهره ببرند.»
خانهای به دور از تنش
شاید موفقیت در کنکور تنها به کتابها و ساعتهای مطالعه وابسته نباشد؛ گاهی آرامش فضای خانه و حمایت خانواده نقشی به مراتب مهمتر در حفظ تمرکز دانشآموزان ایفا میکند. یوسف زراعتکیش، پژوهشگر آموزشعالی نیز در این باره عنوان میکند: «در این شرایط، خانوادهها نیز نقش بسیار مهمی دارند. پدر و مادرها باید تلاش کنند آرامش فرزندان خود را حفظ کنند و اجازه ندهند فضای خانه برای دانشآموزان تنشزا شود. آنها باید فرزندانشان را تشویق کنند که بر درس و برنامه مطالعاتی خود متمرکز بمانند. به هر حال، هر تصمیمی که درباره کنکور گرفته شود، برای همه داوطلبان یکسان خواهد بود؛ هم تاریخ برگزاری و هم شرایط آزمون برای همه مشترک است. بنابراین بهتر است دانشآموزان با آرامش مسیر خود را ادامه دهند و روی کار و تلاش خود متمرکز باشند.»
آمادگی برای همه احتمالات
هرگونه تغییر در روند برگزاری آزمون سراسری، نیازمند پیشبینی دقیق و برنامههای جایگزین است. برنامههایی که داوطلبان را با توجه به شرایط کنونی کشور، با کمترین میزان ابهام و نگرانی مواجه کند. آنطور که یوسف زراعتکیش در این خصوص توضیح میدهد؛ سیاستگذاران و مجریان حوزه آموزش باید از هماکنون برای سناریوهای مختلف برنامهریزی داشته باشند. حداقل دو یا سه برنامه جایگزین باید برای شرایط احتمالی پیشبینی شود؛ بهگونهای که اگر وضعیت تغییر کرد مسیر مشخصی برای تصمیمگیری وجود داشته باشد. مهمترین نکته این است که داوطلبان و خانوادهها در بلاتکلیفی باقی نمانند. زیرا تداوم ابهام هم منجر به از دست دادن سال تحصیلی و هم موجب فرسودگی روانی آنها میشود. از سوی دیگر، اگر این وضعیت طولانی شود، ممکن است بخشی از داوطلبان تصمیم بگیرند شرکت در کنکور را به سال آینده موکول کنند.
