آموزش مردم خسارات زلزله را کاهش می دهد

؛اما متاسفانه هر بار نیز متحمل تلفات انسانی و خسارت ها و زیانهای اقتصادی زیادی شده ایم . با وقوع یک زلزله مخرب در یک شهر بزرگ که محور اصلی اقتصاد، صنعت و اداره کشور است ، تمامی امور کشور فلج خواهد شد و مشکلات اجتماعی بزرگی به بار خواهد آورد. مقایسه آمار تلفات و خسارات در کشورهای پیشرفته و توسعه یافته ، به ما هشدار می دهد که هنوز هوشیاری و آمادگی مردم ما در حد مناسبی نیست و از طرفی تجارب جهانی نشان می دهد (مانند کشور ژاپن ) که یقینا آگاه سازی مردم و مسوولان ، به میزان قابل توجهی غافلگیری آنها را به هنگام وقوع سوانح که موجب افزایش آسیب پذیری آنهاست ، کاهش می دهد. زلزله ، تنها پدیده طبیعی است که علم و دانش امروز بشر قادر به پیش بینی دقیق زمان وقوع آن نیست ؛ اما کاهش زیانهای ناشی از آن امکانپذیر است . پیشگیری و رعایت اصول ایمنی ، تنها روش ممکن و مطمئن موجود برای کاهش خطرات زلزله محسوب می شود. یکی از روشهای پیشگیری ، آموزش صحیح مردم است . متاسفانه باوجود لرزه خیزی کشورمان ، پدیده زلزله برای اکثر مردم ناشناخته است . آمار تلفات نشان می دهد که آمادگی مردم در مواجهه با زلزله بسیار ناچیز است . براساس یک نظرسنجی دانشجویی در اردیبهشت سالا جاری ز 300شهروند تهرانی در مورد زلزله ، مشخص شده که 58درصد شهروندان تهرانی در مورد لرزه خیزی شهر تهران ، آگاهی ندارند و 65درصد مردم آمادگی کمی در مقابله با زلزله دارند. آنچه حایز اهمیت است این که آگاهی نداشتن و یا آگاهی کم مردم ، سردرگمی آنها را هنگام وقوع زلزله بیشتر می کند و فرصت عملکرد صحیح و مناسب را از آنان می گیرد، در حالی که آگاهی مردم می تواند به میزان بسیار زیادی از تلفات و خسارات بکاهد. آمار به دست آمده از این نظرسنجی نشاندهنده آن است که 68درصد از شهروندان تهرانی معتقد هستند که مسوولان ذی ربط در آگاهی دادن به مردم فعالیت کم و ناچیزی دارند. در حالی که مردم را باید برای فراگیری توصیه های لازم آماده کرد، متخصصان و مسوولان ذی ربط نیز باید مردم را با پدیده زلزله ، وضعیت لرزه خیزی شهر و منطقه و لزوم فراگیری توصیه های ایمنی آشنا کنند تا مردم از نظر جسمی و روانی آمادگی لازم را در این زمینه کسب نمایند، مساله ای که متاسفانه به آن توجه نمی شود. داشتن آگاهی و آمادگی عمومی ، در کاهش ترس و اضطراب و افزایش ایمنی افراد بسیار موثر است . حفظ خونسردی در هنگام وقوع زلزله ، اولین و مهمترین وظیفه ای است که باید رعایت شود؛ اما آمار نشاندهنده آن است که تنها 25درصد شهروندان تهرانی ، حفظ خونسردی را اولین کار به هنگام بروز زلزله عنوان کرده اند و البته برای حفظ خونسردی در هنگام وقوع زلزله ، باید مردم از قبل آموزش دیده باشند. باید به این نکته هم توجه کرد که آموزش همگانی به منزله حلقه ای از روشهای کاهش خطرات ناشی از زلزله است و موفقیت آن بدون در نظر گرفتن جنبه های تخصصی و فنی امکانپذیر نخواهد بود. درخصوص آموزش همگانی ، باید به این مورد توجه کرد که مردم از چه طریقی می توانند اصول ایمنی را به بهترین نحو فراگیرند. نتایج نظرسنجی مذکور نشان می دهد که 43درصد از شهروندان تهرانی ، بهترین روش آموزش ایمنی در برابر زلزله را آموزش از طریق رسانه های جمعی و 26درصد مانورهای همگانی ، 19درصد کتب درسی و 12درصد پوستر عنوان کرده اند. آموزش لازم از طریق رسانه های گروهی در رابطه با آگاه کردن مردم در برابر زلزله ، امری ضروری است و نتایج آمار فوق وظیفه آنان را سنگین تر می کند؛ چراکه 90درصد از شهروندان معتقدند آموزش ایمنی در کاهش خسارات و تلفات ، بسیار موثر است . اما باید به این نکته توجه کرد که زلزله در وهله اول باعث خرابی ساختمان ها و در نتیجه موجب بروز تلفات می شود. بنابراین باید توجه مردم را به این امر مهم جلب کنیم که آموزش های لازم در همه سطوح از جمله آگاه کردن مردم در رابطه با ساخت وسازهای خود، اعمال حداقل استانداردهای لازم برای مقاوم کردن ساختمان ها در برابر زلزله ، مهندسی سازه ، ناظران ساختمان ، پیمانکاران و... لازم و ضروری است . متاسفانه در بسیاری از نقاط، به استحکام و ایمنی ساختمان و مقاوم سازی اسکلت بنا و مسائل مهندسی داخل آن ، اهمیت چندانی داده نمی شود و نظارت و بازرسی دقیق در زمینه ساخت واحدهای مسکونی متناسب با مهندسی زلزله وجود ندارد. متاسفانه پس از وقوع زلزله نیز نسبت به ساخت و بنای ساختمان های مقاوم و اصولی در مناطق زلزله زده ، کم توجهی و بی اعتنایی می شود. وسعت کشور ایران ، تعدد و پراکندگی مجتمع های زیستی و آسیب پذیری آنها در برابر بلایای طبیعی ، سازوکار جغرافیایی مدیریت بحران را بسیار پیچیده و گسترده ساخته است . برنامه ریزی مدیریت بحران ، فرآیند جامعی است که تمامی فعالیت های مقابله با عوارض یک سانحه هم در مقطع پیش از وقوع و همچنین در مقطع پس از وقوع را دربر می گیرد. توجه به فرآیند مدیریت بحران به عنوان ابزار موثر برای مقابله با پیامدهای حوادث امروز ، ضروری است . اهداف مدیریت بحران را می توان کاهش زیانهای بالقوه خطرها، واکنش مطمئن و مساعدت مناسب به آسیب دیدگان و اقدام به ترمیم سریع و بادوام خرابی ها برشمرد. بنابراین ، همه سازمان ها و نهادها و حتی مردم ، هر یک به نوعی در سیستم مدیریت بحران موثرند و هیچ سازمان ، نهاد و یا فردی نیست که از او سلب مسوولیت شود. از طرفی تنها زمانی مدیریت بحران موثر خواهد بود که نگرش سیستمی بر طرح مدیریت بحران حاکم باشد. افزایش آماری زمین لرزه ، زنگ خطر جدی است که مسوولان و متولیان کشور نباید آن را نادیده بگیرند. باید بدانیم که هر لحظه امکان وقوع زلزله در هر نقطه از کشورمان وجود دارد. بنابراین باید در برابر این بلای طبیعی آگاهی و آمادگی داشته باشیم . گریز از این پدیده میسر نیست ، اما می توان با رعایت اصول ایمنی و کسب آمادگی تا حدود زیادی این خسارات و تلفات را کاهش داد. وجود یک برنامه حساب شده قبلی و آمادگی برای مقابله با خطر بروز زلزله ، می تواند در کاهش مشکلات ناشی از این پدیده موثر باشد. باید حدود وظایف و مسوولیت های هر یک از سازمان های عمومی روشن باشد تا در موقع سانحه ، هر دستگاهی بتواند وظایف خود را بخوبی انجام دهد. در نظرگرفتن تسهیلات کالبدی ، فیزیکی ، امکانات مختلف اعم از تجهیزات امداد و نجات و مهار آتش سوزی و نظام آمادگی همیشگی در جهت کاهش آثار زنجیره ای حوادث امروز و سوانح ضروری است . متاسفانه ما مساله زلزله را جدی نگرفته ایم و تنها هنگام بروز زلزله است که به وجود آن پی می بریم و آسیب پذیری خود را در برابر این پدیده طبیعی بیشتر و بیشتر حس می کنیم . بدون شناخت و اشراف بر این گونه پدیده ها نمی توان در جهت مقابله با آنها، کاربست های درست و مبتنی بر اصول علمی و انسانی تدارک دید.