خطر فرسوده‌ها

براساس داده‌های رسمی، حدود۸۰هزار ساختمان ناایمن وفرسوده در تهران شناسایی شده است؛ آماری که نشانه‌ای ازعمق بحران ایمنی شهری در یکی از پرجمعیت‌ترین کلانشهرهای منطقه است.این ساختمان‌ها درسه سطح خطرطبقه‌بندی شده‌اند: حدود ۲۷هزار ساختمان پرخطر که با کوچک‌ترین غفلت می‌توانند تهدیدی جدی برای ساکنان باشند، حدود۵۰هزار ساختمان میان‌خطر و نزدیک به ۳هزار ساختمان کم‌خطر. 
این میزان ساختمان ناایمن پدیده‌ای نیست که بتوان آن را به‌سادگی نادیده گرفت. کارشناسان شهرسازی و مدیریت بحران هشدار می‌دهند که زلزله، فرسودگی ساخت‌وساز، سایش عمر سازه‌ها و رعایت ‌نشدن استانداردهای ایمنی می‌تواند وقوع حوادث مرگبار را محتمل‌تر کند؛ به‌ویژه در مناطقی که تراکم جمعیت بالاست و بافت تاریخی و قدیمی هنوز پابرجاست. این بحران شهری ریشه در دهه‌ها توسعه ناهمگون و کم‌توجهی به کیفیت ساخت‌وساز دارد. بسیاری از ساختمان‌های قدیمی تهران پیش از به‌روزرسانی مقررات ایمنی ساخته شده‌اند و اکنون در برابر حوادث طبیعی مانند زلزله و حریق آسیب‌پذیر هستند. هشدارهای کارشناسان برای اعمال استانداردهای سختگیرانه‌تر در ساخت‌وساز در سال‌های گذشته بارها تکرار شده اما هنوز اقدامات لازم به اندازه کافی مؤثر نبوده‌اند. 
پیامد این بحران فراتر از آمار ساختمان‌هاست: آن‌گونه که معاون سازمان آتش‌نشانی تهران اعلام کرده، بسیاری از این بناها در نقاط پرتراکم شهری، ازجمله در مراکز قدیمی بازار و محله‌های مرکزی قرار دارند که در صورت وقوع حادثه می‌توانند منجر به فاجعه انسانی و تلفات گسترده شوند. 
گذشته از خطرات جانی، این وضعیت به موضوعات اجتماعی و اقتصادی نیز گره خورده است. بافت فرسوده اغلب با کیفیت پایین زندگی، مشکلات دسترسی به خدمات عمومی و کمبود امکانات رفاهی همراه است. گزارش‌ها نشان می‌دهند بخش قابل توجهی از ساکنان در این مناطق از نبود حمایت‌های مناسب برای نوسازی، مقاوم‌سازی و خدمات شهری گلایه‌مندند، در حالی که افزایش جمعیت و گسترش شهر فشار بر این بافت‌ها را تشدید کرده است. در واکنش به این وضعیت، مسئولان شهری برنامه‌هایی برای بازآفرینی و نوسازی بافت‌های فرسوده پیشنهاد داده‌اند، از جمله تسهیلات تشویقی برای بازسازی، تشویق به به‌کارگیری تکنولوژی‌های نوین در ساخت‌وساز و توجه ویژه به ایمنی ساختمان‌ها. 
با این حال کارشناسان معتقدند برای مقابله با بحران فرسودگی تهران نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، سرمایه‌گذاری پایدار و همکاری میان‌دستگاهی است، راهکاری که می‌تواند تهران را از یک معضل خاموش به فرصت توسعه تبدیل کند.