دسترسی به داروهای خاص گرفتار اختلاف سلیقه های مدیریتی!

مهر: توزیع داروهایی که از یارانه دولتی برخوردار است همواره با اشکالاتی همراه است و همین مسئله موجب شده که بیماران در دسترسی به داروهای مورد نیاز خود با مشکلاتی مواجه شوند

کد خبر: ۱۵۰۱۸۵

که سلامت آنان را به خطر بیندازد.
بیماران دیابتی، هموفیلی، سرطانی، ام اس، تالاسمی، کلیوی و...، از جمله این بیماران هستند که همواره با مشکلاتی در تهیه داروهای مصرفی خود مواجه می شوند.
البته اختلال جزئی و کوتاه مدت در توزیع داروهای بیماران خاص، شاید مسئله ای طبیعی و قابل هضم از سوی مسئولان مربوطه و افرادی باشد که با این بیماری ها غریبه و بیگانه اند اما خوب می دانیم که این وقفه های اندک نیز می تواند درمان بیماری را دچار اختلال کند و ناگزیر، بیماری به مرحله ای می رسد که می تواند حتی به مرگ بیمار منجر شود.
اگر خوب به خاطر داشته باشیم، اوائل سال جاری بود که خانواده های بیماران مبتلا به ام اس، به دلیل کمبود داروی "بتافرون" در مقابل داروخانه هلال احمر تجمع کرده و خواستار پاسخگویی مسئولان نسبت به این موضوع شدند...
همان زمان بود که از سوی مسئولان هلال احمر عنوان شد، سهمیه دارویی بیماران ام اس از طریق وزارت بهداشت در سطح داروخانه های سراسر کشور از جمله هلال احمر توزیع می شود و هلال احمر تامین کننده داروهای کلان نیست و نمی تواند در این امر پاسخگو باشد.
اما جالب است بدانیم که علت اختلال در توزیع داروی بیماران ام اس، کمبود یا عدم واردات آن نبود. بلکه مشکلات ایجاد شده در مورد داروی این بیماران به علت ناهماهنگی های معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت در توزیع دارو در داروخانه ها بوده است.
این وضعیت برای بیماران هموفیلی نیز به دفعات به وجود آمده است، در حالی که هیچ کمبودی در خصوص تامین داروی مورد نیاز این بیماران وجود ندارد. به طوری که دسترسی بیماران هموفیلی به دارو در کشور، در مقایسه با دیگر کشورهای در حال توسعه مناسب بوده و بر اساس تحقیقات انجام شده ، در حال حاضر نرخ دسترسی به داروهای انعقادی در ایران 1.2 است که این عدد در کشورهای پیشرفته بین 4 تا 7 است.
اما طی روزهای گذشته مدیرعامل کانون هموفیلی ایران، از اختلال در توزیع فاکتور 7 که شامل دو قلم داروی بیماران هموفیلی می شود، خبر داده بود که با موضعگیری سریع هلال احمر و وزارت بهداشت همراه شد.
به گفته احمد قویل، مدیرعامل کانون هموفیلی ایران، در حال حاضر مشکلات جدی در زمینه توزیع دو قلم داروی "NOVA7" و "FAYBA"، وجود دارد که ناشی از اشکالات مدیریتی در توزیع دارو است.
به دنبال اعلام این خبر، روابط عمومی سازمان تدارکات هلال احمر اعلام کرد: فاکتور 7 توسط سازمان تدارکات پزشکی وارد گردیده و طبق روال گذشته وارد و توزیع شده و تا پایان سال جاری نیز از بابت تهیه این دارو، مشکلی وجود ندارد.
از سوی دیگر روابط عمومی وزارت بهداشت نیز در خصوص اختلال در توزیع داروی بیماران هموفیلی، عنوان داشته است که "هیچ کمبودی در کشور وجود ندارد و بیماران با طی شدن مراحل تحویل دارو، قادر به تهیه آن در سراسر کشور هستند."
روابط عمومی وزارت بهداشت در خصوص علت بروز اختلال در توزیع دارو، پاسخ داده است : "با توجه به اینکه داروهای مذکور جزو داروهای بیماران هموفیلی با میزان یارانه تخصیص شده بسیار بالا محسوب می شوند و طبیعی است که برای جلوگیری از وردو داروها به بازار غیر قانونی و در نهایت قاچاق آن به خارج از کشور، لازم است تدابیری اندیشیده شود تا داروها به دست مصرف کننده واقعی برسد. بنابراین، توزیع در مراکز خاص، جمع اوری پوکه های هر ویال و... از جمله راهکارهای جلوگیری از خروج دارو از چرخه صحیح درمان و از بین رفتن بیت المال است."
بحث قاچاق دارو به خارج از کشور، شاید بتواند نگاه مدیران وزارت بهداشت به مقوله توزیع داروهای یارانه ای را اندکی تغییر دهد و آنان را در توزیع این داروها حساس و هوشمند کند ولی باید بدانیم که مدیران انجمن های مختلف بیماریهای خاص نیز با این دیدگاه هم عقیده اند اما آنچه که سبب بروز اختلال در سیستم توزیع دارویی کشور شده است، اختلاف دیدگاه های مدیریتی است و آن این نکته است که همه مشکلات در شبکه توزیع داروهای خاص، ناشی از قاچاق دارو نیست.
به عنوان مثال در مقطعی که بیماران دیابتی با کمبود انسولین در داروخانه ها مواجه شدند، دکتر رهبر مژدهی آذر، عضو شورای عالی داروخانه های ایران، در پاسخ به این سئوال که افزایش قیمت می تواند یکی از دلایل کمبود انسولین در داروخانه ها باشد، اظهار داشته بود که "در بعضی از مقاطع، شرکت های داروساز برای اینکه قیمت را افزایش دهند، از توزیع دارو خودداری می کنند که البته این مسئله فقط یکی از دلایل کمبود آن است."
دکتر اسدالله رجب، رئیس انجمن دیابت ایران با اعلام اینکه 400 هزار نفر از بیماران دیابتی کشور انسولین تزریق می کنند، می گوید: البته این امکان وجود دارد که از بین بیماران مبتلا به دیابت، برخی نیازمند تزریق انسولین باشند و استفاده نکنند و همین مسئله خود باعث می شود که از میزان دقیق مصرف انسولین در کشور اطلاعی نداشته باشیم.
در واقع طرح چنین مسئله ای از سوی رئیس انجمن دیابت ایران، به این معنی است که نیاز به مصرف انسولین می تواند بیشتر از آمار موجود باشد لذا، باید گفت بیمار دیابتی که نیاز به انسولین دارد، هرگز حاضر نمی شوند سلامت خود را به قیمت فروش دارو از دست بدهد و بنابراین، موضوع قاچاق دارو می تواند منتفی باشد.
به گفته رئیس انجمن دیابت ایران، عدم دسترسی بیماران انسولینی به این دارو، عوارض ناگواری دارد که می تواند سلامت آنان را به خطر بیندازد.
یک بیمار دیابتی به طور متوسط روزانه 35 واحد انسولین تزریق می کند که با توجه به اینکه هر ویال داروی انسولین هزار واحد است، بنابراین طی یک سال می بایست 12 ویال داروی انسولین تزریق کند.
قیمت تمام شده انسولین 4800 تومان است که 4100 تومان یارانه به آن تعلق می گیرد و برای 700 تومان باقی مانده نیز 70 درصد سهم بیمه است و این نکته ای است که وزارت بهداشت آن را عامل قاچاق انسولین به خارج از کشور می داند.
در همان زمان که مسئولان وزارت بهداشت، عدم دسترسی بیماران دیابتی به انسولین را ناشی از تغییر در نحوه توزیع این دارو عنوان می کردند، اخباری از استانهای مختلف کشور به گوش می رسید مبنی بر اینکه نزدیک به سه ماه است داروخانه ها انسولین ندارند و این موضوع باعث اعتراض و گلایه انجمن های مربوطه شد.
به گزارش مهر، بی تردید میزان دسترسی به دارو می تواند در سیاست گذاری های بخش درمان تاثیر بسیار مهمی داشته باشد. به طوری که پیشگیری از معلولیت های مفصلی که یکی از رایج ترین عارضه های بیماری هموفیلی است، با دسترسی حداقلی دارو ناممکن است.
مشکلات بیماران ام اس، هموفیلی و... متوجه بیماران تالاسمی است به طوری که دکتر مینا ایزدیار، رئیس هیات مدیره انجمن تالاسمی ایران، نسبت به دسترسی بیماران تالاسمی به داروی "دسفرال" انتقاد دارد و مشکل توزیع دارو را ناشی از اشکالات مدیریتی عنوان می کند.
وی، به اختلاف نظر انجمن تالاسمی ایران و وزارت بهداشت در مقدار داروی مصرفی بیماران تالاسمی اشاره می کند و می افزاید: نیاز کشور حداقل 9 میلیون "ویال" داروی دسفرال است که وزارت بهداشت با این مقدار موافق نیست.
ایزدیار با عنوان این مطلب که درمان ناقص منجر به معلولیت بیماران تالاسمی می شود، می گوید: عدم دسترسی به موقع بیماران به داروی دسفرال، می تواند تمام زحمات و سرمایه کشور در جهت تامین دارو را هدر دهد.
قطعا، بروز چنین مشکلاتی برای بیماران خاص، خواسته مسئولان مربوطه نیست و شاید اختلاف سلیقه ها و دیدگاههای مدیریتی باعث به وجود آمدن اختلال در توزیع (نه کمبود) داروهای این قبیل بیماران مشکل می شود که البته زیان چنین اختلاف سلیقه های مدیریتی، قطعا در وهله اول متوجه خود بیماران است و در ادامه موجب هدر رفتن سرمایه های انسانی و مالی کشور می شود.