بیماری های قلبی ؛ پیشگیری تشخیص و درمان

در پایان قرن بیستم ، بیماری عروق کرونر قلب به شایع ترین علت مرگ ومیر انسان ها در کشورهای پیشرفته تبدیل شد و این بیماری ها از عوامل مهم ناتوانی ها در انسان عصر حاضر محسوب می شود.

کد خبر: ۱۵۰۰۰۶

مهمترین علت پیدایش بیماری های عروق کرونر، تصلب شرایین (آترواسکلروز) است. امروزه با پیشرفت های گسترده ای که در زمینه درمان بیماری های قلبی صورت گرفته ، تلاش می شود درمان ، بدون جراحی قلب باز انجام پذیرد تا دوره بستری شدن بیماران کوتاه تر شود و طول مدت درمان به حداقل برسد. بعلاوه با اصلاح شیوه زندگی و تغییر کیفیت آن از جمله داشتن تغذیه مناسب ، ورزش منظم ، اجتناب از سیگار و کاهش عوامل استرس زا می توان از بروز این بیماری ها پیشگیری کرد و یا عوارض ناشی از آن را به حداقل رساند. آموزش شیوه صحیح زندگی از سنین کودکی ، یکی از راههای مهم پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی است . قلب پمپ عضلانی قوی به اندازه مشت گره کرده انسان است که در طول 24 ساعت شبانه روز، خون را در بدن به گردش می اندازد. گردش خون سبب می شود اکسیژن و مواد غذایی به اعضای بدن رسیده و مواد زائد ناشی از فعالیت سلولها نیز دفع شود. عضله قلب هم از این قاعده مستثنا نیست و باید خون رسانی مناسبی داشته باشد. خون رسانی به عضله قلب به وسیله رگهایی موسوم به سرخرگ های کرونر صورت می گیرد. از آنجا که با افزایش فعالیت قلب ، این عضو مهم به خون بیشتری احتیاج خواهد داشت ، سرخرگ های کرونر باید قادر به تامین این نیاز افزایش یافته باشند و در غیر این صورت سلولهای عضله قلب با مشکل کم خونی روبه رو خواهند شد. بر اثر تصلب عروق کرونر یا آترواسکلروز، فضای درونی شریان که محل عبور خون است ، باریک شده ، اکسیژن و خون رسانی به عضله کم و حتی گاهی به طور کامل قطع می شود، در نتیجه کمبود اکسیژن و مواد غذایی و انباشت مواد زائد در عضله قلب ، دردی پدید می آید که به آن درد قلبی یا آنژین صدری اطلاق می شود. در صورت انسداد کامل سرخرگ کرونر، سلولهای قلبی مربوط به قسمتهای تحت تغذیه این سرخرگ خواهند مرد و به این وضعیت انفارکتوس یا سکته قلبی می گویند. گاهی نیز بر اثر اختلال شدید و گسترده در کارکرد عضله قلب ، مرگ ناگهانی رخ می دهد. از نشانه های مهم بیماری قلبی می توان به درد قفسه سینه ، تنگی نفس ، خستگی ، ضعف و تعرق اشاره کرد. درد قفسه سینه به صورت درد فشارنده در ناحیه پشت جناغ سینه احساس می شود و ممکن است به گردن ، دستها، پشت ، پا و شکم هم انتشار یابد. معمولا آنژین صدری در هنگام بروز فعالیت یا تحت فشارهای روحی روانی بروز می کند و اغلب با استراحت یا مصرف نیتروگلیسیرین زیرزبانی تسکین می یابد. باید به خاطر سپرد که در صورت بهبود نیافتن درد به دنبال استراحت یا چند دقیقه بعد از دریافت نیتروگلیسیرین ، بویژه اگر تنگی نفس ، تهوع و تعرق شدید ادامه داشته باشد، ممکن است فرد در معرض دچار شدن به حمله قلبی باشد.هر فردی در صورت مواجهه با نشانه های بیماری یعنی احساس درد یا سنگینی در قفسه سینه به دنبال بالا رفتن از پله ، باید آن را جدی بگیرد و به پزشک مراجعه کند. پزشک پس از گرفتن شرح حال بیمار و معاینه دقیق وی به منظور تایید یا رد بیماری عروق کرونر اقدامات تشخیصی نظیر تست ورزش ، اسکن قلب ، سیتی آنژیو و آنژیوگرافی را توصیه خواهد کرد.در تست ورزش ، بیمار پس از معاینه کامل قلب برای آزمون ورزش روی دستگاه تردمیل قرار گرفته و آهسته شروع به دویدن می کند. در فواصل زمانی از پیش تعیین شده ، شیب و سرعت دستگاه افزایش یافته و تغییرات نواری بیمار ثبت می شود.در اسکن رادیوایزوتوپ با استفاده از ماده رادیو اکتیو بی خطر، خون رسانی در 2 مرحله ورزش و استراحت به طور جداگانه بدقت بررسی می شود. سی تی آنژیوگرافی به معنی تصویربرداری از قلب و عروق با استفاده از نیروی مغناطیسی و مشاهده طول رگهای کرونر و تنگی و انسداد آنهاست و بالاخره آنژیوگرافی عروق کرونر ، روش تشخیصی قطعی و تعیین کننده میزان و محل دقیق تنگی عروق است و برای تصمیم گیری نهایی درباره تعیین روش درمانی شامل آنژیوپلاستی یا جراحی قلب باز از این روش استفاده می شود. یکی از روشهای موثر پیشگیری و درمان بیماری های عروق کرونر ، درمان غیردارویی است که شامل تغییر و اصلاح شیوه زندگی ، مصرف نکردن دخانیات ، ورزش منظم روزانه و رژیم غذایی مناسب است . آترواسکلروز معمولا در افرادی که کلسترول خونشان بالاست ، رخ می دهد. کلسترول موجود در گردش خون در دیواره عروق رسوب کرده تشکیل پلاکهای خونی را در دیواره رگ می دهد که این هم سبب کاهش جریان خون می شود. مصرف غذاهای سالم و مناسب ، سطح کلسترول کل را 5 10 درصد کاهش می دهد و این در حالی است که با کاهش یک درصد کلسترول خطر بیماری عروق کرونر 2درصد کاهش می یابد.دیگر روشهای درمان قلب شامل درمان دارویی ، آنژیوپلاستی عروق کرونر ، جراحی قلب باز (عمل بای پس) ، بازتوانی یا توانبخشی قلب می شود. در آنژیوپلاستی پزشک متخصص قلب با مهارت در آنژیوپلاستی پس از تایید تنگی عروق و بررسی محل و شدت آن با استفاده از بالن یا استنت (فنر) ، اقدام به باز کردن رگ می کند. در حال حاضر با افزایش پزشکان متبحر در انجام آنژیوپلاستی به کارگیری استنت های آغشته به دارو و اصلاح روشهای آنژیوپلاستی درصد موفقیت این روش درمانی بالا رفته و انسداد یا تنگی ایجاد شده در شریان کرونر درمان می شود و بالاخره بازتوانی یا توانبخشی قلب نوعی درمان بیماری عروق کرونر محسوب می شود. در این روش چگونگی به کارگیری توصیه ها به بیمار آموزش داده می شود و مهارت های وی را به منظور پیشگیری یا کاهش حملات قلبی ، بستری شدن های مکرر، آنژیوپلاستی و جراحی مجدد قلب افزایش می دهند. بیماری های عروق کرونر هرچند غیرمشهود باشند، پیشرونده بوده ، در صورت تغییر ندادن بعضی عادات یا روشهای زندگی ، احتمال شدت یافتن آنها افزایش می یابد. با آغاز یک برنامه ورزشی منظم ، رژیم غذایی سالم (حاوی مقادیر بسیار پایین چربی های اشباع شده ، روغنها و کلسترول) ، کاهش استرس و ترک دخانیات ، این احتمال و بروز حوادث ناشی از آن به میزان زیادی کاهش می یابد.