پوتین به دنبال حفظ قدرت خود است تلاش برای ماندن

پیشنهاد یلنا لاکاشینا ، کارگر کارخانه ای نساجی از منطقه مرکزی ایوانوتوی روسیه در نشست اخیر رهبران حزب روسیه متحد که از لزوم اندیشیدن راهی برای ابقای پوتین در مقام ریاست جمهوری سخن به میان آورد اصلا شگفت آور نبود. آنچه این نشست را از سایر نشست های حزبی در روسیه متمایز می کرد این که پیشنهاد لاکاشینا به هیچ عنوان فرمایشی نبود. آنچه خشم ایالات متحده را فراهم آورده این که پوتین بی آن که شرایط قرار گرفتن در معرض آماج اعتراضات غربی ها را فراهم آورد توانسته شرایط داخلی روسیه را به شکلی ساماندهی کند که نتیجه اش باقی ماندن قدرت در دستان او باشد. واشنگتن اکنون شاهد احیای قدرت روسیه و ظهور کشوری از بطن روسیه ضعیف دهه نود است که فارغ از فشارهای ایالات متحده در بسیاری موارد قدرت واشنگتن را به چالش کشیده است. پوتین در نطق های اخیر خود به دفعات اعلام کرده به دنبال ارتقای جایگاه روسیه در عرصه های جهانی است . یکی از وجوه این تلاش تقویت ارتش است. ارتش سرخ از مدتها قبل برنامه نوسازی جامعی را به مرحله اجرا درآورده که به گفته پوتین گام اول در احیای قدرت روسیه است. این مساله که باقی ماندن پوتین در رده های بالای سیاسی روسیه نتیجه ای جز تبدیل شدن مسکو به کانونی بحران ساز برای ایالات متحده دربر نخواهد داشت اکنون به یکی از جدی ترین دغدغه های کاخ سفید تبدیل شده است . کرملین امروز برخلاف دهه گذشته به سیاست خارجی منافع محور روی آورده است. همین سال گذشته بود که شرکت دولت گاس پروم روسیه تنها دو روز پس از به پیروزی رسیدن انقلاب تاریخی اوکراین جریان گاز به این کشور را به دلیل بدهی 1.3 میلیارد دلاری اوکراینی ها قطع کرد تا نشان دهد به چیزی جز منافع ملی نمی اندیشد. مسکو واکنش پرحرارت اخیر واشنگتن به سفر پوتین به جمهوری اسلامی ایران را نمادی از به رسمیت شناخته شدن قدرت رو به فزونی روسیه در عرصه سیاست بین المللی تلقی کرد. این در حالی است که روس ها از این که آینده سیاسی این کشور در کرملین و پشت درهای بسته مشخص شود چندان دلزده نخواهند شد.

رفراندومی برای پوتین

به اعتقاد بسیاری انتخابات پارلمانی ماه آینده در روسیه در واقع نوعی همه پرسی برای تعیین آینده پوتین است. هواداران پوتین همه توان خود را به کار گرفته اند تا نتیجه این انتخابات بهتر از انتخابات ریاست جمهوری مارس 2004 باشد که در آن 71درصد مردم روسیه به نفع پوتین پای صندوق های رای حاضر شدند. به ظاهر پوتین قصد دارد پس از یک دوره نخست وزیری بار دیگر به عنوان رئیس جمهور در کرملین سکنا گزیند اما آیا این طرح کاملا عاری از مخاطرات است؛ در نشست اخیر حزب روسیه متحد، بزرگترین حزب روسیه به رغم هواداری پروپاقرص رهبران حزب از پوتین احساس نارضایتی از همراهی همه جانبه کادر رهبری حزب با کرملین در بین پاره ای جناحها کاملا مشهود بود. این حزب سرگئی بوداشیکف ، رئیس شرکت روزن نفت ، بزرگترین شرکت نفتی روسیه که تحت تملک دولت است را به عنوان تنها نامزد خود برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری برگزیده است . اگرچه بوداشیکوف از حمایت قاطع پوتین برخوردار است اما این الزاما بدان معنی نیست که هم جناحهای درون حزبی از او حمایت به عمل خواهند آورد.
این روند می تواند به شکل گیری منازعه قدرتی پنهان در کرملین منجر شود. واقعیت این است که ترکیب قدرت در روسیه نه در روند انتخابات که در رایزنی های پس پرده کرملین مشخص می شود. کسانی که در این منازعه نقش دارند نه نامزدهای انتخاباتی که افرادی صاحب قدرت هستند که خواستار حفظ منافع شان پس از انتخابات هستند.

افشین مظاهری