پوتین به دنبال حفظ قدرت خود است تلاش برای ماندن

به نظر می رسد ولادیمیر پوتین ، رئیس جمهور روسیه راهی برای حفظ قدرت پس از به پایان رسیدن دومین دوره زمامداری اش در سال آینده میلادی یافته است بی آن که نیازی به اصلاح قانون اساسی روسیه باشد.

کد خبر: ۱۴۹۶۰۸

با این حال طرح جدید نیز عاری از مخاطرات خاص خود نیست. اگر چه با اعمال این طرح پوتین کماکان پر قدرت ترین مرد روسیه باقی خواهد ماند لیکن با اجرایی شدن آن رقابت بر سر قدرت در داخل کرملین بالا خواهد گرفت. صبح روز دوشنبه گذشته بود ، مراسم حمایت از پوتین حزب روسیه متحد هنوز کاملا به اتمام نرسیده بود.
سکویی که برای اجرای مراسم در گوشه ای از میدان سرخ با سابقه 500 ساله اش بر پا شده بود را برنچیده بودند که هواداران کرملین در اعتراض به توهین رسانه های ایالات متحده به رئیس جمهور روسیه به خیابان ها ریختند.
نیویورک تایمز در آستانه سفر هفته گذشته پوتین به تهران ، تلاش پوتین برای حفظ قدرت را بازی ای توخالی و فریبکاری سیاسی احمقانه ای خواند که تبعاتی مغایر با آنچه کرملین در نظر دارد به دنبال خواهد داشت.

کاندولیزا رایس ، وزیر امور خارجه ایالات متحده که فردی محافظه کار است هم از تمرکز قدرت در دستان پوتین ابراز نگرانی کرده بود. این در حالی بود که تام کیسی ، دستیار و سخنگوی رایس طی اظهاراتی هشدارگونه گفته بود واشنگتن با دقت تمام تحولات جاری در کرملین را در آستانه فرارسیدن انتخابات ریاست جمهوری تحت نظر دارد. کیسی به انتخابات پارلمانی دوم نوامبر روسیه اشاره داشت که قرار است در آن 105 میلیون تبعه روسیه حائز شرایط رای دادن نمایندگان پارلمان بعدی را برگزینند. این انتخاباتی است که روند تحولات سیاسی بعدی در روسیه را مشخص می کند و آینده سیاسی ولادیمیر ولادیمیرویچ پوتین را رقم خواهد زد.رئیس جمهور روسیه آخرین برگ برنده خود را در همایش اخیر هوادارانش از حزب روسیه متحد رود کرد. او از آمادگی اش برای احراز پست نخست وزیری و سپاسگذاری اش از این که حزب روسیه متحد او را نامزد اصلی خود کرده است ، گفت . نکته عجیب در این دور از انتخابات پارلمانی این که به رغم آن که نزدیک به 6 هفته به انتخابات مانده از همین حالا نتیجه تقریبا برای همه مشخص است. به اعتقاد تحلیلگران امور روسیه حزب روسیه متحد حداقل دوسوم کرسی های دوما را کسب می کند. در این صورت رئیس جمهور به رغم آن که حتی عضو این حزب هم نیست حائز اکثریت پارلمانی خواهد شد و پس از پایان دوره زمامداری اش بی هیچ دردسر و مشکلی به نخست وزیری می رسد. این ساده ترین و کوتاه ترین راه برای حفظ قدرت در دستان پوتین پس از پایان دوره ریاست جمهوری اش در بهار سال آینده است . او به جای آن که خود را برای اصلاح قانون اساسی به زحمت بیندازد با افزایش اختیارات نخست وزیر درعمل جانشین خودش می شود و قدرت را حفظ می کند. اگر چه زمان و شکل پیشنهاد پوتین برای حفظ قدرت غافلگیرکننده بود اما ایده قرار گرفتن او در مسند نخست وزیری اصلا موضوع جدیدی نیست . در کشوری که 66درصد مردم خواستار تداوم دوران زمامداری پوتین هستند باقی ماندن او در راس هرم قدرت کاملا عادی به نظر می رسد.

نگرانی امریکایی ها

پیشنهاد یلنا لاکاشینا ، کارگر کارخانه ای نساجی از منطقه مرکزی ایوانوتوی روسیه در نشست اخیر رهبران حزب روسیه متحد که از لزوم اندیشیدن راهی برای ابقای پوتین در مقام ریاست جمهوری سخن به میان آورد اصلا شگفت آور نبود. آنچه این نشست را از سایر نشست های حزبی در روسیه متمایز می کرد این که پیشنهاد لاکاشینا به هیچ عنوان فرمایشی نبود. آنچه خشم ایالات متحده را فراهم آورده این که پوتین بی آن که شرایط قرار گرفتن در معرض آماج اعتراضات غربی ها را فراهم آورد توانسته شرایط داخلی روسیه را به شکلی ساماندهی کند که نتیجه اش باقی ماندن قدرت در دستان او باشد. واشنگتن اکنون شاهد احیای قدرت روسیه و ظهور کشوری از بطن روسیه ضعیف دهه نود است که فارغ از فشارهای ایالات متحده در بسیاری موارد قدرت واشنگتن را به چالش کشیده است. پوتین در نطق های اخیر خود به دفعات اعلام کرده به دنبال ارتقای جایگاه روسیه در عرصه های جهانی است . یکی از وجوه این تلاش تقویت ارتش است. ارتش سرخ از مدتها قبل برنامه نوسازی جامعی را به مرحله اجرا درآورده که به گفته پوتین گام اول در احیای قدرت روسیه است. این مساله که باقی ماندن پوتین در رده های بالای سیاسی روسیه نتیجه ای جز تبدیل شدن مسکو به کانونی بحران ساز برای ایالات متحده دربر نخواهد داشت اکنون به یکی از جدی ترین دغدغه های کاخ سفید تبدیل شده است . کرملین امروز برخلاف دهه گذشته به سیاست خارجی منافع محور روی آورده است. همین سال گذشته بود که شرکت دولت گاس پروم روسیه تنها دو روز پس از به پیروزی رسیدن انقلاب تاریخی اوکراین جریان گاز به این کشور را به دلیل بدهی 1.3 میلیارد دلاری اوکراینی ها قطع کرد تا نشان دهد به چیزی جز منافع ملی نمی اندیشد. مسکو واکنش پرحرارت اخیر واشنگتن به سفر پوتین به جمهوری اسلامی ایران را نمادی از به رسمیت شناخته شدن قدرت رو به فزونی روسیه در عرصه سیاست بین المللی تلقی کرد. این در حالی است که روس ها از این که آینده سیاسی این کشور در کرملین و پشت درهای بسته مشخص شود چندان دلزده نخواهند شد.

رفراندومی برای پوتین

به اعتقاد بسیاری انتخابات پارلمانی ماه آینده در روسیه در واقع نوعی همه پرسی برای تعیین آینده پوتین است. هواداران پوتین همه توان خود را به کار گرفته اند تا نتیجه این انتخابات بهتر از انتخابات ریاست جمهوری مارس 2004 باشد که در آن 71درصد مردم روسیه به نفع پوتین پای صندوق های رای حاضر شدند. به ظاهر پوتین قصد دارد پس از یک دوره نخست وزیری بار دیگر به عنوان رئیس جمهور در کرملین سکنا گزیند اما آیا این طرح کاملا عاری از مخاطرات است؛ در نشست اخیر حزب روسیه متحد، بزرگترین حزب روسیه به رغم هواداری پروپاقرص رهبران حزب از پوتین احساس نارضایتی از همراهی همه جانبه کادر رهبری حزب با کرملین در بین پاره ای جناحها کاملا مشهود بود. این حزب سرگئی بوداشیکف ، رئیس شرکت روزن نفت ، بزرگترین شرکت نفتی روسیه که تحت تملک دولت است را به عنوان تنها نامزد خود برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری برگزیده است . اگرچه بوداشیکوف از حمایت قاطع پوتین برخوردار است اما این الزاما بدان معنی نیست که هم جناحهای درون حزبی از او حمایت به عمل خواهند آورد.
این روند می تواند به شکل گیری منازعه قدرتی پنهان در کرملین منجر شود. واقعیت این است که ترکیب قدرت در روسیه نه در روند انتخابات که در رایزنی های پس پرده کرملین مشخص می شود. کسانی که در این منازعه نقش دارند نه نامزدهای انتخاباتی که افرادی صاحب قدرت هستند که خواستار حفظ منافع شان پس از انتخابات هستند.