روزی برای غذا

دکتر ربابه شیخ الاسلام ، مدیر سابق دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت با اعلام این که 15درصد کودکان کشور دچار سوئتغذیه هستند، می گوید: سالانه 6.5 میلیارد تومان ضرر ناشی از سوئتغذیه به کشور وارد می شود. وی با تاکید بر اهمیت توجه به رشد کودک می افزاید: دور سر هر کودک 6ساله ، 90درصد رشد کامل می کند و قد او 70درصد قد یک فرد بالغ است که این مطلب اهمیت دوران پیش دبستان را نشان می دهد چنانچه انرژی مورد نیاز مغز کودکان 2برابر بزرگسالان است . شیخ الاسلام با اشاره به این که 60درصد شیرخواران در برخی از مناطق کشور و 40درصد کل شیرخواران کشور فقر آهن دارند ، افزود: فقر آهن ضریب هوشی را تا 9 امتیاز ، تولد نوزاد با وزن کم 5 امتیاز ، محرومیت از شیر مادر 8 امتیاز و کمبود ید تا 13 امتیاز ضریب هوشی کودک را کاهش می دهد. او خاطرنشان می کند: انواع سوءتغذیه شامل سوءتغذیه انرژی و پروتئین ، کمبود ریزمغذی ها (آهن ، کلسیم ، روی و ویتامین ها) و بیش خواری شامل (چاقی ، دیابت ، افزایش فشار خون ، بیماری های قلبی و عروقی و انواع سرطان) است.

گرسنگان در انتظار امروز روز جهانی غذاست و سمینارها و کنفرانس های مختلفی برای رسیدگی به گرسنگان 5 قاره جهان برگزار می شود اما هنوز چشمان بی رمق گرسنگان این کره خاکی ، به دستان فربه برگزارکنندگان این اجلاس دوخته شده است. ناله های بیدادگر فقر ، همچنان بلند است و فقط شعارهای زیباست که به یاری آنها می شتابد. روز جهانی غذا ، روز همدردی با گرسنگانی است که از ابتدایی ترین حق زندگی محرومند و در این محرومیت ، دستان بی توانشان از دامان زندگی کوتاه می شود. قدر غذا ، این نعمت آغازین خلقت را بدانیم و با مصرف درست و اسراف نکردن ، با گرسنگان جهان همدردی کنیم. هنگام دور ریختن غذا به این بیندیشیم که این غذا می تواند گرسنه ای را برای یک روز هم که شده ، از گرسنگی و مرگ نجات دهد. از مصرف بی رویه غذا بپرهیزیم. روز جهانی غذا تلنگری برای بیداری وجدان های به خواب رفته و شکم های برآمده است که به خود آیند و صدها هزار همنوع را از چنگال این هیولای هولناک نجات بخشند.

شیخ الاسلام با اشاره به چرخه شوم سوءتغذیه می گوید: سوءتغذیه منجر به افزایش بیماری ها با شدت بیشتر و طولانی مدت تر، تاخیر رشد جسمی و ذهنی ، عدم کسب مهارت های پیچیده ، تولید کمتر و واردات بیشتر و فقر رکود اقتصادی و اجتماعی و مجددا ایجاد سوءتغذیه در کشور می شود. او تاکید می کند: شیوع کم وزنی در روستاهای کشور 13.7 درصد و شهرها 9.6 و کوتاهی قد در روستاها 11 و در شهرها 21.8 درصد است . این متخصص تغذیه با اشاره به اثرات کمبود ریزمغذی ها شامل اختلال رشد ، خستگی ، بی حالی ، بی تفاوتی و روانی و کاهش ضریب هوشی می افزاید: 60درصد کودکان زیر 2سال هموگلوبین خونشان پایین است که این نشان می دهد ذخایر آهن آنها تمام شده است و این شرایط در اقلیم های جنوب کشور نامناسب تر است . به گفته شیخ الاسلام ، 20درصد بچه های زیر 2سال کشور دچار کمبود روی هستند چنانچه 40درصد کودکان 6سال روستاها و 25درصد در مناطق شهری کشور، از کمبود روی رنج می برند که این در نتیجه از دست رفتن ریز مغذی های خاک است.

کم خوردن و بد خوردن

مشکل اصلی غذایی در کشورهای توسعه یافته ، مصرف زیاد بسیاری از مواد غذایی است ، در حالی که در کشورهای در حال توسعه این معضل به صورت فقر ، گرسنگی و سوئتغذیه نمود یافته است . در کشورهای پیشرفته ، مصرف زیاد قندها و چربی ها منجر به دریافت زیاد کالری همراه با یک رژیم غذایی دارای دانسیته پایین مواد مغذی شده و کنار هم قرار گرفتن عوامل محیطی و غذایی احتمال بروز بسیاری از بیماری های مزمن را افزایش داده است . برای مثال ، چاقی خطر بیماری های قلبی ، برخی سرطان ها و دیابت را افزایش می دهد. بیماری های قلبی عروقی ، تصلب شرائین ، پر فشاری خون ، سرطان ، دیابت و پوکی استخوان از بیماری های مزمنی شناخته شده اند که تغذیه در جهت جلوگیری از آن نقش بسزایی دارد و در سالهای اخیر بیشتر به آنها پرداخته می شود.از سوی دیگر به دلیل نقش بیماری های زمینه ای مثل بیماری های عفونی ، انگلی یا بیماری های غدد و متابولیک در بروز سوءتغذیه ، یکی از استراتژی های مهم ایجاد امنیت غذا و تغذیه پیشگیری از بروز این گونه بیماری هاست.

ناآگاهی

هر چند مشکلات اقتصادی امری بدیهی و علت بسیاری از موارد سوءتغذیه در ایران است ، ولی مطمئنا علت تمامی مشکلات سوءتغذیه ایرانی ها به مسائل اقتصادی برنمی گردد. کما این که در مقابل سوءتغذیه ناشی از کم خوری ، 40درصد افراد دچار مشکلات بدخوری و پرخوری هستند. آنچه در حقیقت باعث بروز سوءتغذیه در جوامع مختلف می شود ، عوامل فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی است . تا به حال فعالیت های زیادی در جهت رفع سوءتغذیه ایرانی ها انجام شده است ولی اکثر آنها طرحهای مکمل یاری بوده یا فقط بر جنبه خاص تمرکز داشته اند.یکی از عوامل اصلی در نامناسب بودن سبد غذایی هر خانوار ، توزیع نامناسب آن بین اعضای خانواده ، عدم شناخت گروههای غذایی و نیاز بدن به هر کدام از گروههای غذایی است . بنابراین نقش آموزش در ارتقای فرهنگ و سواد تغذیه ای جامعه بسیار ارزشمند است.

دلارام شجاعی باغینی