افزایش 1.4 میلیون بشکه ای نفت اوپک در بازار
ایسنا: سرانجام اوپک پس از گذراندن روزهای پر فشار تبلیغاتی در آستانه ورود به فصل سرما، افزایش نیاز کشورهای مصرفکننده به سوختهای حرارتی و درنتیجه بیشتر شدن تقاضای نفتخام، در نشست 145
با وجود اینکه بسیاری این تصمیم را فقط نتیجه فشارهای تبلیغاتی رسانههای غربی و اتحاد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس عضو اوپک میدانند، بهگفته نماینده ایران در اوپک اصلیترین دلایل موجود در بازار که منجر به این تصمیمگیری شد، عبارتند از: ادامه روند رشد اقتصادی جهان، نگرانیهای ناشی از طوفانهای خلیج مکزیک و بحرانهای سیاسی آن کشور، کاهش موقت 600 هزار بشکهای تولید امارات متحده عربی درماههای آتی و تولید 900هزار بشکه نفتخام مازاد بر سهمیه توسط اعضا.
همچنین درحالی که پس از نشست اخیر اوپک و تصمیم به افزایش تولید 500 هزاربشکه نفتخام از ابتدای نوامبر (10 آبان)، رکورد قیمت طلای سیاه در تمام دوران تاریخ تولید آن شکسته شد و از مرز 82 دلار گذشت؛ ولی حسین کاظمپور اردبیلی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار انرژی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) با تاکید بر اینکه " مبانی بازار نفتخام و شرایط عرضه و تقاضا قاعدتا نمیتواند قیمتهای حدود 80 دلار را حمایت کند" از تعدیل قیمت نفتخام در ماههای آینده خبر میدهد.
رییس هیات عامل اوپک در خصوص دلیل تغییرموضع کشورهای عضو اوپک در نشت 145 و افزایش سقف تولید به تصمیمهای پیشین اعضا اشاره کرد و توضیح داد: در آستانه نشست 145 بیشتر وزیران نفت کشورهای عضواوپک با اعلام رضایت از وضعیت موجود تولید پیشبینی میکردند که نشست سپتامبر بدون تغییر در سقف تولید به کار خود پایان دهد و اینگونه استدلال میکردند که عرضه نفت کافی وسطح ذخایرنفت خام مطلوب است؛ گرچه برنامهریزی شده بود که در سال 2007 روزی 700 هزار بشکه از ذخایر چند سال گذشته کشورهای OECD یعنی حدود 250 میلیون بشکه در سال 2007 از کل ذخایر کم شود.
وی با بیاناینکه مقدار ذخایرنفتخام کشورهای مصرف کننده OECD در ماه ژوئن 2006 حدود 67 میلیون بشکه بیشتر از متوسط پنج سال گذشته بود، افزود: بهاین منظور با اجرای برنامه کاهش تولید مقدار ذخایر تجاری از 54 روز مصرف آتی به 51.5 تا 52 روز کاهش پیدا میکرد؛ یعنی براساس هدف تعیین شده مقدار ذخیره تجاری در پایان دسامبر2006 به متوسط پنج ساله و در پایان مارس 2007 از متوسط پنج سال گذشته پایینتر میآمد؛ در اینصورت روزهای پوشش مصرف آتی که یکی از عوامل اندازهگیری میزان ذخایر نفت خام است، در بخش استراتژیک در سال 2007 بهمیزان ثابت یعنیهمان 31 روز و در بخش ذخایر تجاری با دو، سه روز کاهش احتمالا به 51.5 روز میرسید.
به گفته او نشست 145 اوپک یکی از دو نشست عادی اوپک است که در ماههای سپتامبر و مارس تشکیل میشود؛ همچنین اوپک دو نشست فوقالعاده در ماههای ژوئن و دسامبر پیش رو دارد. نشستهای عمومی بهطورطبیعی وسیعتر هستند که به بررسی ابعاد مختلف پیشبینیها و مطالعات دبیرخانه درباره وضعیت اقتصادی جهان و تقاضای بازار میپردازد؛ زیرا جلسات ژوئن و دسامبر فقط یک بازنگری بر وضعیت بازار در رابطه با تولید است و معمولا چندان تغییری در شرایط موجود ایجاد نمیکند، ولی نشستهای عادی یکی در آستانه تقاضای تابستانی (مارس) تشکیل میشود و دیگری بر تقاضای سوخت حرارتی در زمستان و حجم بالاتر مصرف نفت خام در ماه سپتامبر است.
کاظمپور اردبیلی با تاکید بربازنگریهای انجام شده در جهت تقویت و همچنین تضعیف بازار بهعنوان عوامل موثر بر تقاضای نفتخام به ایسنا اظهار کرد: پیشبینی روند رشد اقتصادی جهان در سال 2007 حدود 5.3 درصد بود که به پنج درصد کاهش پیدا کرد که یکی از دلایل این کاهش وضعیت اعتباری در سیستم بانکی آمریکاست، بهگونهای که در بخش مسکن بخشی از وامهای پرداخت شده توسط مالکان منازل بازپرداخت نمیشود و بحران اعتباری ایجاد شده است. این کمبود منابع مالی موجب تزریق مقادیری پول از سیستم بانکی به اقتصاد آن کشور شد که آثار آن به باقی اقتصادها سرایت کرده و این خطر که ممکن است رکود یا کسادی بازار آمریکا به بازارهای اروپا و ژاپن سرایت و منجر به کاهش تقاضای نفت شود، از نگرانیهای مطرح شده در بخش تقاضای نفتخام در نشست اخیر بود.
وی همچنین به نگرانیهای مربوط به مسائل آب و هوایی اشاره و یادآوری کرد: اگرچه این عوامل آثار کوتاه مدتی از نظر خروج بخشی از تولید ناشی از مسائلی مانند طوفانها داشته است، ولی در هر صورت اثر خود را بر تقاضا و عرضه بعدی نفتخام میگذارد. از جمله این مشکلها مربوط به طوفان فعلی خلیج مکزیک و پیشبینی تکرار اینگونه طوفانهاست که میتواند به خروج بخشی از تولید نفت خام در خلیج مکزیک بیانجامد؛ همچنین مسائل آب و هوایی میتواند موجب بسته شدن برخی پالایشگاهها و کمبود بعضی فرآوردههای نفتی اثرگذار بر قیمتها باشد. از سوی دیگر یکی دیگر از نگرانیها، ناآرامیهای مربوط به جریانهای جدایی طلب و تروریسم در مکزیک است که ممکن است در انفجار برخی خطوط لوله یا کاهش بعضی تولید نفتخامها اثرگذار باشد.
نماینده ایران در اوپک درباره موضوع احتمال کاهش حدود 600 هزار بشکه از تولید امارات متحده عربی به دلیل تعمیر بخش دریایی تولید این کشور در ماه نوامبر خاطرنشان کرد: بههمین دلیل اگر 0.6 میلیون بشکه در یک ماه از یک کشورعضو اوپک عرضه نشود، بر کل عرضه نفتخام اثر دارد. همچنین در این نشست عراق اعلام کرد که با تقویت امنیت خط لوله شمالی در منطقه کردستان احتمالا میتواند 300 هزار بشکه به تولیدش اضافه کند که چون هنوز در سیستم سهمیهبندی اوپک نیست، درواقع به حجم عرضه بازار از کشورهای اوپکی اضافه میشود.
او وضعیت پیشبینی تولید آنگولا را نیز در یک تا دو ماه آینده افزایشی دانست و گفت: البته شاید این اضافه تولید فقط بین 50 تا 60 هزار بشکه باشد، ولی ازآنجا که آنگولا هم تا ژانویه سال 2008 به سیستم سهمیهبندی اوپک نمیآید، روند تولید آنگولا نیز به عنوان کشوری که تولیدش به سمت تولید غیر اوپکیها اضافه میشد، میتوانست یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار منفی در بازار باشد. بهعلاوه اوپک هنوز هم شاهد بازگشت کامل تولید نیجریه نیست؛ باوجود اینکه نیجریه مدعی است بخشی دیگر از ظرفیتهایش را هم وارد سیستم میکند و اضافه تولید خواهد داشت، ولی این موضوع قطعی نشده است.
وی با ابراز تاسف ازعدم وجود انضباط کامل میان اعضای اوپک و تولید مازاد برسهمیه آنها تشریح کرد: در سال گذشته طی دو مرحله کاهش قرار شد سقف تولید اوپک با کاهش 1.7 میلیون بشکهای از 28 به 25.3 میلیون بشکه در روز برسد که کشورهای عضو در ماه اخیر روزانه حدود 900 هزار بشکه بیش از سهمیه تولید میکردند. یعنی در ماههای اخیر به دلیل افزایش قیمتها، وجود تقاضای اضافی در بازار، میزان پایبندی اعضا به سهمیهها بهتدریج به حدود 50 درصد کاهش پیدا کرد که هم از نظر انضباطی نگران کننده بود و چون اضافه تولید بهصورت متوازن و متناسب با سهمیهبندی بین اعضا تقسیم نشدهبود، اعتراض برخی کشورها، موجب شکنندگی اتحاد اعضا شده بود.
کاظمپور اردبیلی با بیان اینکه وارد کردن 900 هزار بشکه به سیستم سهمیهبندی، دامنه امکان عدول از سهمیههای تولید را کمتر میکرد، افزود: بنابراین با توجهبه اینکه قیمتها در چنین شرایطی افزایشی بود، تصمیم به افزایش سقف تولید اوپک شد که بخشی ازآن وارد شدن 0.9 میلیون بشکه به سیستم سهمیهبندی بود. از طرف دیگر در آستانه فصل زمستان به طور معمول افزایش تقاضایی معادل بیش از یک میلیون بشکه در روز ایجاد میشود که معمولا این افزایش در طول دو فصل سرشکن میشود تا مجبور نشویم همه افزایش تولید را فقط در یک فصل انجام دهیم؛ به طور معمول این افزایش تقاضا در سه ماهه چهارم (پاییز) و سه ماهه اول (فصل زمستان) ایجاد میشود که با توجه به برداشت از ذخایر و اضافه عرضهها باید مقداری بیش از 900 هزار بشکه قبلی به تولید اضافه میشد که با درنظر گرفتن 500 هزار بشکه تولید اضافی نسبت به تولید جاری جمعا به 1.4 میلیون بشکه در روز رسید.
وی در پاسخ بهاین سوال که اظهارنظر اعضا پیش از نشست متفاوت بود. حال آیا امکان پیشبینی نیاز به اضافه تولید وجود نداشت؛ خاطرنشان کرد: شاید برخی پیشبینی میکردند، ولی نمیگفتند. یعنی اشاره نکردن به نیاز تولید بیشتر بهمعنای قابل پیشبینی نبودن آن نیست، زیرا طرح انتظارات در آستانه نشست اوپک و ابراز مواضع برخی کشورها نسبت به وضعیت یک بحث است و کارشناسی مبنایی بنیانهای بازار نیز موضوعی دیگر.
به گفته او درحالی که IEA تقاضای اضافی نفتخام جهان برای سال آینده را بیش از 2.2میلیون بشکه در روز برآورد میکند، نظر اوپک با این برآورد همسو نیست وپیشبینی این سازمان برای تقاضای اضافی نفت در جهان حدود 1.3 میلیون بشکه است؛ در این زمینه پیشبینیهای دیگر نیز تا حد زیادی نزدیک به پیشبینی اوپک است، ولی برآورد IEA که ممکن است به دلیل انگیزههای سیاسی بسیار بیشتر طرح شده باشد، اجازه میدهد که کشورها با مقداری آرامش نسبت به افزایش تولید فکر کنند؛ یعنی از تولید بیشتر احساس خطر نکنند.
رییس هیات عامل اوپک در ادامه تشریح کرد: تجربه تاریخی پیشبینیهایی که ما از IEA راجع به تقاضای اضافی نفت داریم این است که در چند ماه قبل و از سال آینده، مقداری بزرگنمایی در میزان تقاضای اضافی نفت وجود دارد که بخشی به خاطر محدودیت اطلاعات، برخی اظهارات این و آن کشور و دورنمای رشد اقتصاد جهان است. شاید بدون توجه به این که در چه منطقهای رشد اقتصادی تحقق میپذیرد و این که آیا امکان تامین سایر عاملهای انرژی چقدر وجود دارد، بیان میشود ولی به تدریج وقتی به پایان سال نزدیک میشویم، IEA هم ماهانه این آمارها را تجدیدنظر میکند که معمولا کاهشی است، تا جایی که به تدریج به اعداد اوپک نزدیک میشوند؛ در حالی که اوپک محتاطانهتر نسبت به تقاضای اضافی نفت پیشبینی میکند و معمولا دامنه نوسان پیشبینی اوپک کم است. یعنی عملکرد محاسبات اقتصاددانان اوپک بسیار دقیقتر است.
او با تاکید بر اینکه برخی این طور آمارهای IEA را با انگیزههای سیاسی، تشویق سرمایهگذاری، تسریع عملکرد تولیدکنندگان نفت میدانند تا جهان با اضافه عرضه و تعدیل قیمت روبهرو شوند، گفت: ولی یکی از کارهایی که اوپک با IEA میکند و تمایل داریم بیشتر شود، تبادل اطلاعات، مبانی آماری و نزدیک کردن پیشبینیها به یکدیگر است که در چارچوب IEF (مجمع جهانی انرژی) در قالب برنامه مشترکی به اسم JODI درحال انجام است و سعی میکنیم اطلاعات در آنجا به یکدیگر نزدیک شود. به همین دلیل بلافاصله پس از نشست 145 اوپک در مقدار تقاضا تعدیل کردند که این رفتارها مورد انتظار هست.
نماینده ایران در اوپک درخصوص سهم هر کشور از اضافه تولید 1.4 میلیون بشکهای توضیح داد: شرایط جدیدی که در آستانه این نشست به وجود آمد، تغییر وضعیت بازارهای کاغذی و آتی بوده است؛ یعنی سالهاست شاهد بازار کانتانگو هستیم؛ بهاین معنی که قیمت نفت در ماههای آینده از وضع امروز گرانتر میشود. یا بهعبارتی اگر در معامله کنونی قیمت نفت روز 80 دلار باشد، در سه ماه چهارم و سه ماه ابتدایی سال آینده افزایش قیمت خواهد داشت. معمولا شرایط بازار کانتانگو انگیزهای است که موجب میشود یکسری پولهای سرگردان به امید افزایش قیمت در ماههای آینده صرف خرید نفت میشود که تقاضا را بالا میبرد.
وی در ادامه یادآوری کرد: در بازار کانتانگو نگهداری نفت به انگیزه افزایش قیمت بیشتر میشود، ذخایر روی آبی و تجاری به امید فروش گرانتر درآینده بالا میرود؛ به همین دلیل برای فروشنده نفت فیزیکی، تقاضای اضافی در بازار وجود دارد که اثرش را بر قیمت نفت خام میگذارد.
او از تغییر شرایط کنونی بازار درچند هفته اخیر به Back wardation خبرداد و گفت: یعنی قیمت فعلی از قیمتهای آینده بالاتر است، بنابراین وقتی قیمتها در آینده کمتر میشود، پالایشگاهها تشخیص میدهند که بهتر است از ذخایر خود استفاده کنند تا در آینده نفت ارزانتر بخرند و در این شرایط تقاضای نفت کم میشود و قیمت کاهش پیدا میکند. براساس این شرایط ، ممکن است تصمیم تولید اضافی منجربه افزایش موقتی قیمت از حدود 78 دلار برای هر بشکه نفت خام WTI در زمان نشست به بیش از80 دلار در روز پنج شنبه (22 سپتامبر) باشد، ولی پیشبینی میشود که مبانی بازار و عرضه و تقاضا قاعدتا نمیتواند قیمتهای بالای 80 دلار را حمایت کند و باید این قیمتها به سمت پایین تعدیل شود، مگراینکه آثار پدیدههای بیان شده شامل بحران مکزیک (آب و هوایی و اجتماعی) و یا مسائل ژئوپلتیک کم ارزیابی شده باشد و تاثیر بیشتری بر قیمتها بگذارد.
به گفته وی به عبارت دیگر به فرض این که آرامش طوفانی و سیاسی را در مکزیک شاهد باشیم، عوامل بنیادی بازار قیمتهای بالای 80 دلار را حمایت نمیکند و قاعدتا بایستی این عوامل منجر به تعدیل شود، ولی چندین عامل مانند تشدید بحران سیاسی اجتماعی در مکزیک و سایرمسائل ژئوپلتیک در جهان، آثار بحران طوفان در خلیج مکزیک، بحث پالایشی در آمریکا و در جاهای دیگر که در حدود بهرهوری پالایشگاه پایین است و افزایش شدت سرما و زودرس بودن آن که بر قیمت تاثیرگذار هستند، روی این قضیه میتواند اثر معکوس بگذارد.
کاظمپور اردبیلی به اهمیت و تاثیر میزان پالایش نفتخام در پالایشگاهها و ترکیب فرآوردههای تولیدی در قیمت نفتخام اشاره و تصریح کرد: از چند هفته قبل پالایشگاههای ژاپن به سمت تولید سوختهای حرارتی رفتهاند و البته در برخی موارد نیز نرخ بهرهبرداری از پالایشگاهها کم شده و به 88 درصد ظرفیت در ژاپن و92 درصد در اروپا رسیده است. نرخ بهرهبرداری در آمریکا بین 90 تا 91 درصد در نوسان است، زیرا به دلیل این که ذخایر بنزین در این کشور خیلی پایین بوده، ترکیب تولید با تاخیر به سمت سوختهای زمستانی آمده است. انتظار این است که در زمستان نرخ بهرهبرداری از پالایشگاهها افزایش پیدا کند، به گونهای که در همه مناطق جغرافیایی به بیش از 95 درصد برسد.
به گفته او دراین صورت کشورها نیاز به مقدار بیشتری نفت خام دارند که یا از ذخایر برداشت میکنند و یا ملزم به خرید از کشورهای تولید کننده هستند. به این منظور نفت مورد نیاز آنها ترکیبی است که سوخت حرارتی بیشتر داشته باشد، نه بنزین؛ بنابراین میتوانند نفتخامهای سنگین تر و حتی ترش منطقه ما را که عرضه آن بیشتر است، دریافت کنند. این شرایط میتواند به تعدیل شرایط عرضه و تقاضای کنونی بازار کمک کند ولی اگر بنا باشد بهرهبرداری را حدود 90 درصد نگه دارند، افزایش قیمتهای سوختهای حرارتی و در نتیجه نفت خام ایجاد میشود. همچنین اگر زمستان سرد باشد، افزایش قیمت گاز را نیز به همراه خواهد داشت.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
