خداحافظ آقای وزیر شعار
چندی پیش در جایی نوشته بود: «اگر اذان جاوید موذن زاده اردبیلی ، ربنای استاد محمدرضا شجریان و دعای سحر سیدجواد ذبیحی بخشی از خاطره جمعی ما ایرانیان و نماد اسلام ایرانی باشد،
وی در آستانه 73 سالگی با تریبون نماز جمعه وداع می کند تا به گفته خودش به نسل جوان میدان دهد. در آستانه سالروز اقامه اولین نماز جمعه تهران با او که در تمامی این 28 سال ، «بلال انقلاب» بوده است به گفتگو می نشینیم:
آقای مرتضایی فر! شما را بیشتر با عنوان وزیر شعار می شناسند. چه کسی شما را به این عنوان معرفی کرد؛
آیت الله توسلی یک بار مرا دیدند و فرمودند آقای مرتضایی فر خبر داری وزیر شعار شده ای؛ با تعجب پرسیدم چطور؛ گفتند دیروز امام از حاج احمد آقا حال شما را پرسیدند که حاج احمد آقا فرمودند وزیر شعار را می فرمایید که امام خندیدند و از آنجا بود که این موضوع سراسری شد و به خاطر نفس گرم امام (ره)، بدون این که کسی تبلیغ کند، همه جا به من وزیر شعار می گویند.
آقای مرتضایی فر چه شد که در نماز جمعه مشغول به فعالیت شدید؛
از کوچکی به مجریگری علاقه داشتم. کلاس چهارم بودم که به خاطر علاقه و استعدادم مسوولان مدرسه من را برای قرائت قرآن در صف انتخاب کردند. به قرآن علاقه مند بودم و در کلاسهایی شرکت می کردم. استاد قرآنم آقای شریفی بودند که مرا با تجوید و کلاسهای قرائت آشنا کردند. بعدها در مجالسی که در مسجد هدایت و لاله زار تشکیل می شد پیش از سخنرانی آیت الله طالقانی ، آیت الله مطهری و برخی دیگر از بزرگان ، چند آیه قرآن می خواندم و گاه جلسه را اداره می کردم. این سابقه ای که آیت الله طالقانی از من در مجریگری سراغ داشتند زمینه ساز حضورم به عنوان مجری نماز جمعه شد.
با آیت الله طالقانی چگونه آشنا شده بودید؛
مسجد هدایت ، مرکز فعالیت آیت الله طالقانی بود که امامت آن را نیز به عهده داشتند. معمولا از مغازه که نزدیک مسجد بود می رفتم اذان می گفتم. آن موقع از بهترین قاریان قرآن بودم (با فروتنی می گوید البته الان نه) و در بهترین برنامه ها از من دعوت می کردند و از طرف آیت الله طالقانی دعوت به همکاری شدم.
علت انتخاب آیت الله طالقانی به امامت جمعه تهران چه بود؛
آقای طالقانی یک روحانی مبارز و روشنفکر بود که سالها زندان کشیده و مورد توجه امام و مردم بود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی خدمت امام رفتند و عرض کردند الحمدلله حضرتعالی در راس حکومت اسلامی هستید و جا دارد نماز جمعه اقامه شود. امام هم فرموده بودند از همین هفته خودتان بخوانید. شفاهی فرمودند و حکم ندادند. ایشان هم چهارشنبه در مصاحبه ای به مردم اعلام فرمودند که این جمعه در دانشگاه تهران نماز جمعه برگزار می شود. حتی یکی از دلایل زندان رفتن ایشان در زمان طاغوت ، به خاطر مطلبی بود که درباره نماز جمعه بیان کرده بودند. ظهر جمعه ماه مبارک رمضان بود و ایشان در آن سال ، ممنوع المنبر بودند. بعد از نماز فرمودند: «به من گفته اند که سخنرانی نکنم. من هم سخنرانی نمی کنم. گفته اند تفسیر هم نگویید. منبر هم نروید ما هم نمی رویم ، ولی مساله که می توانیم بگوییم . گفتند چون امروز جمعه است ، می خواهم مساله نماز جمعه را بیان کنم.»
ایشان از طرح این مساله ، یک هدف سیاسی را دنبال می کردند. پرسش خود را این طور مطرح کردند که علت چیست که در تمام جهان اسلام ، نماز جمعه اقامه می شود، ولی شیعه نماز جمعه را اقامه نمی کند. حال آن که سوره ای به نام جمعه در قرآن آمده و تمام فرقه های اسلامی هم اقامه نماز جمعه دارند. ایشان در جمعه اول ماه رمضان این موضوع را مطرح کردند و پاسخ ایشان به همراه توضیحات مفصل ، در دیگر جمعه های ماه رمضان ادامه داشت تا این که در جمعه آخر ماه ، علت اصلی را به این شکل مطرح کردند که اقامه نماز جمعه از نظر تشیع 3 حالت دارد: اول این که امام معصوم حاضر و ظاهر باشد. خودش امام جمعه می شود و مردم هم اقتدا می کنند. دوم این که امام معصوم کسی را انتخاب کرده باشد و حالت سوم این است که اگر 2 موضوع اول نبود، رئیس حکومت باید عادل باشد و او امام جمعه را تعیین کند. امام زمان (عج) که در غیبت هستند، طبعا وقتی ظاهر نیستند، کسی را هم انتخاب نکرده اند. رئیس حکومت هم عادل نیست . به این علت است که ما نمازجمعه نداریم. به این شکل به طور رسمی اعلام کردند که شاه عادل نیست. همان شب بود که به منزل ایشان ریختند و بازداشتشان کردند.
این تکبیرهای نماز جمعه ها از کجا آمده است؛
وقتی زمزمه بازگشت امام به ایران مطرح شد از سوی کمیته استقبال مرا برای اجرا و شعارها انتخاب کردند. زمان سخنرانی پرشور امام (ره) در بهشت زهرا، در مردم نیز نشاط و شعف خاصی پدید آمده بود. صحبت های امام (ره) به اینجا رسید که ایشان فرمودند: «من تو دهن این دولت می زنم. من دولت تعیین می کنم ، من به پشتیبانی این ملت ، دولت تعیین می کنم.»
عده ای از خبرنگاران ، پایین جایگاه نشسته بودند و شروع کردند به کف زدن و مردم هم شدید به ابراز احساسات پرداختند. من هم از آنجا که خیلی احساساتی شده بودم ، دست زدم. ناگهان متوجه شدم در برابر بزرگان دست زده ام. ما در جریان مبارزه علما هرگز دست زدن نداشتیم ، بلکه برای این که موضوعی را تایید کنیم ، 3 بار می گفتیم صحیح است. در آن لحظه بود که یکدفعه کلمه الله اکبر بر زبانم جاری شد و 3 بار این کلمه را تکرار کردم. این بود که تکبیر گفتن در صحبت مسوولان از آنجا رسم شد و بحمدالله تا به امروز هم ادامه دارد.
پس از ارتحال مرحوم طالقانی بافت اجراکنندگان نماز جمعه تغییر کرد. چه شد که شما ماندید؛
عده ای شیطنت هایی کردند، ولی بزرگانی همچون شهیدان رجایی و باهنر و اسلامی سوابق سیاسی من را تایید کردند و گفتند فرد دیگری نمی تواند نماز را اداره کند و مردم نیز ایشان را دوست دارند. با حمایت این بزرگواران حضور من به عنوان مجری ادامه یافت ؛ البته من با برخی از یاران نزدیک امام در ارتباط بودم و از آنها نظر می خواستم و راهنمایی می گرفتم.
یکی از برجسته ترین روزهای نماز جمعه روز انفجار بمبی در زمین چمن بود، از آن روز برایمان بگویید.
آخرین جمعه سال 63 بود. روز پنجشنبه صدام اعلام کرده بود فردا نماز جمعه تهران را منفجر می کنیم و این بین مردم پیچیده بود. برخلاف معمول که جمعه آخر سال به علت گرفتاری های روزهای پایانی سال کمی خلوت تر است ، جمعیت موج می زد. حضرت آیت الله خامنه ای در حال ایراد خطبه ها بودند که انفجار صورت گرفت. موج و حرارت انفجار تا جایگاه هم رسید، ولی خوشبختانه به ایشان آسیبی نرسید. ایشان در عین حال اصرار داشتند به صحبت خود ادامه دهند.
|
اولین نماز جمعه روز چهارشنبه 3 مرداد سال 58 رادیو اعلام کرد نماز جمعه تهران به وسیله آیت الله طالقانی در دانشگاه اقامه خواهد شد. جمعه صبح زود برای اقامه نماز به دانشگاه تهران رفتم. کسانی آنجا بودند که افکار التقاطی داشتند و اجازه نمی دادند من در آنجا تکبیر اقامه کنم. داماد آقای طالقانی به آن افراد گفتند اگر کسی غیر از مرتضایی فر برنامه را اجرا کند، آقای طالقانی ناراحت خواهند شد. نماز در زمین چمن بود و مردم خیلی زودتر آمده و صفوف را تشکیل داده بودند. چون سخنرانی قبل از خطبه ها نبود ابتدا قرآن خواندم و اذان گفتم. بعد آقای طالقانی خطبه ها را خیلی کوتاه خواندند. در خطبه ها اشاره ای به اهمیت نماز جمعه در اسلام و شرایط برگزاری آن کردند. ماه مبارک رمضان بود و در میانه تابستان گرما بیداد می کرد و به همین دلیل خطبه ها را خیلی سریع خواندند. فکر کرده بودم چه تعقیبی بعد از نماز بخوانم که هم با شرایط آن روز انقلاب هماهنگ باشد و هم وحدت آفرین باشد. یادم آمد حضرت رسول الله (ص) وقتی با سپاه اسلام برای آزادی مکه حرکت کردند، پشت دروازه های مکه این دعا را خواندند: «لااله الاالله ، اله واحدا و نحن له مسلمون...» آن دعا را خواندم و خیلی هم بجا به نظر می آمد. گفتم دستها را در دست یکدیگر می دهیم و دعای وحدت می خوانیم و خودم هم دعا را محکم می خواندم و با حرکات دستم سعی می کردم به شور جمعیت اضافه کنم. اکنون نیز در تمام جهان اسلام هر کجا که می خواهند بگویند ما انقلابی هستیم ، این دعا را می خوانند |
این که امام نماز جمعه را مستقیم گوش می کردند خیلی جالب است. هیچ گاه تذکری هم به شما داده بودند؛
بله یک بار یکی از مداحان آمده بود و شعرهایی می خواند که ترحم برانگیز بود و از مردم گریه می گرفت. آقای توسلی تماس گرفتند که امام فرمودند ما مرد جنگیم و نگذارید این گونه اشعار خوانده شود. تذکر دادند که مداحان باید اشعار حماسی بخوانند. بجز این مورد به یاد ندارم تذکری داده باشند.
تهران تا به حال چند امام جمعه داشته است؛
تهران تاکنون به غیر از رهبر معظم انقلاب 11 امام جمعه دیگر داشته است که به ترتیب اقامه اولین نماز حضرات آیات طالقانی ، منتظری ، موسوی اردبیلی ، هاشمی رفسنجانی ، امامی کاشانی ، ربانی املشی ، یزدی ، مهدوی کنی ، جنتی ، طاهری خرم آبادی و سید احمد خاتمی هستند. شهید آیت الله ربانی املشی که توسط منافقین به شهادت رسیدند با اقامه 3 نماز جمعه کمترین و آیت الله هاشمی رفسنجانی با حدود 400 نماز جمعه بیشترین تعداد نماز جمعه تهران را اقامه کرده اند.
در این میان به نظر شما کدام نمازجمعه پرشورتر بود؛
همه نمازجمعه ها پرشور است. در آغاز نماز چون آیت الله طالقانی ، مبارز دیرین محبوبیت فراوانی داشتند، طبیعی بود. پرشورترین نماز جمعه اولین نماز جمعه روز قدس بود که از زمین چمن تا خیابان طالقانی تا شریعتی و خیابان های متصل ، بلوار کشاورز و... همه مملو از جمعیت بود. شور عجیبی در مردم افتاد. به ابتکار حضرت امام و با این کار، نماز جمعه سراسر جهان اسلام احیائ شد. هم اینک هر زمان که رهبر معظم انقلاب خطبه ها را ایراد می کنند سیل جمعیت در خیابان های اطراف مستقر می شود به گونه ای که گاه رساندن صوت به آنها مشکل می شود و مردم از طریق رادیو به خطبه ها گوش می دهند.
ماجرای جوانگرایی در مجری نماز جمعه چیست؛
حس کردم که سنم در حال افزایش است و ضرورت دارد افرادی برای جایگزینی آماده شوند. چند سالی است که از دوستان جوان و تحصیلکرده ای دعوت کرده ایم که حضور یابند برنامه از اول تا آخر با آنهاست و من فقط چند شعار می دهم. شکر خدا در کارشان هم مسلط هستند.
و خاطره پایانی؛
هر روز منتظر حمله بودیم. امریکا به طبس حمله کرده بود. آقا نماز جمعه را اقامه کرده بودند و برای نماز عصر آماده می شدند به من اطلاع دادند که این حادثه رخ داده و هواپیماهای امریکا در طوفان طبس گرفتار شده اند. به آقا عرض کردم و فرمودند خودتان اعلام کنید. پشت تریبون رفتم و اعلام کردم : «توجه فرمایید! توجه فرمایید! هم اینک خبری از وادی طبس به دستمان رسیده است. هواپیماهای استکبار جهانی به طبس حمله کردند و طوفان الهی آنها را گرفتار کرده است.» اعلام این خبر هیجان گسترده مردم را به دنبال داشت. آن روزها همیشه منتظر حادثه ای بودیم.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
