حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
تلاشی برای علمی کردن وزنه برداری کشور
با گسترش بحث علمی کردن ورزش ، نیاز به داشتن توصیف های دقیق و علمی از هر رشته ورزشی ، بیشتر احساس می شود.
در این میان ، از نگاه آماری و تشکیلاتی وزنه برداری ایران به دلیل ویژگی های منحصر به فردش در حال حاضر ورزشی عامه پسند و مورد توجه است. در این راستا نرم افزار آنالیز حرکت وزنه برداران ، به بررسی بیومکانیک رشته ورزشی المپیکی وزنه برداری پرداخته است. این نرم افزار با هدف ارائه الگوی بهتر برای حرکت این ورزشکاران به همت یک دانش آموخته دکتری مهندسی پزشکی دانشگاه صنعتی امیرکبیر طراحی شده است و برای انتخاب بهترین افراد و اعزام آنها به المپیک 2012 در حال بررسی است.
وزنه برداری ورزشی است که شامل بلند کردن وزنه های مختلف می شود. در شکل مدرن آن ، ورزشکار باید دارای قدرت ، سرعت ، تکنیک ، تعادل و هماهنگی در هنگام برداشتن وزنه باشد. در حال حاضر این ورزش تنها ورزش قدرتی است که در المپیک وجود دارد. در این میان وزنه برداری در تمام کشورهای جهان رواج دارد، اما در کشورهای ترکیه ، بلغارستان و یونان ورزشی سنتی محسوب می شود و روسیه ، چین و کشورهای اروپای شرقی نیز اغلب دارای وزنه برداران درجه یکی بوده اند. البته از نگاه آماری و تشکیلاتی وزنه برداری ایران هم به دلیل ویژگی های منحصر به فردش در حال حاضر ورزشی عامه پسند و مورد توجه است.
در این میان با گسترش بحث علمی کردن ورزش ، نیاز به داشتن توصیف های دقیق و علمی از هر رشته ورزشی ، بیشتر احساس می شود. در این راستا نرم افزار آنالیز حرکت وزنه برداران ، به بررسی بیومکانیک رشته ورزشی المپیکی وزنه برداری پرداخته است. چراکه به منظور بررسی دقیق تکنیک های ورزشکاران و تعیین تکنیک صحیح و مناسب برای هر وزنه بردار، وجود یک مدل حرکتی ضروری است. این تحقیق ، با شبیه سازی تکنیک یک ضرب برای هر وزنه بردار، قابلیت ارائه راهکارهای مناسب برای اصلاح تکنیک و بهبود رکوردهای ورزشکاران کشور را داراست.
شبیه سازی این حرکت با استفاده از روش سینماتیک معکوس انجام شده است. به گفته دکتر الهام شیرزاد، دانش آموخته مهندسی پزشکی دانشگاه صنعتی امیرکبیر، به منظور شبیه تر کردن حرکات مدل به حرکات انسانی ، قیود حاکم بر مساله شناسایی شد. این قیود را می توان به 3 دسته کلی قیود کینزیولوژیکی ، قیود فیزیولوژیکی و قیود ورزشی تقسیم بندی کرد. در مورد قیود کینزیولوژیکی و فیزیولوژیکی ، مدل بدن مجبور به رعایت محدوده های مجاز حرکتی زوایا و گشتاور مفاصل است. با اعمال قیود ورزشی ، مدل قادر خواهد بود حرکتی با اجرای صحیح تکنیک را برای ورزشکار ایجاد کند. البته استفاده از روشهای عددی در حل مساله سینماتیک معکوس ، به تولید تنها یک جواب می انجامد. در صورتی که آن یک جواب ، قادر به ارضای قیود مساله نباشد، در روشهای موجود امکان تصحیح یا تغییر وضعیت قبلی وجود ندارد و در نتیجه ، جوابی برای ادامه مسیر وجود نخواهد داشت. در روش ارائه شده ، با اعمال اغتشاش ، در صورت عدم دستیابی الگوریتم به جواب مناسب در هر گام ، بازو امکان بازگشت به وضعیت های قبلی را دارد.
طراحی نرم افزار آنالیز حرکت وزنه برداران ، از زمان آغاز دوره دکترای مهندسی پزشکی شیرزاد در سال 1379 زیر نظر دکتر احمدرضا عرشی و دکتر حمیدرضا کاتوزیان در دانشکده مهندسی پزشکی دانشگاه صنعتی امیرکبیر و آکادمی ملی المپیک ایران شروع شده است و در حال حاضر با پروژه دکترای مشترک با یکی از دانشگاه های انگلستان ادامه دارد. در واقع نرم افزار آنالیز حرکت وزنه برداران با هدف ارائه الگوی بهتر برای حرکت این ورزشکاران به همت یک دانش آموخته دکتری مهندسی پزشکی دانشگاه صنعتی امیرکبیر طراحی شده است و نتایج این پروژه ، با همکاری کمیته استعدادیابی فدراسیون وزنه برداری ، روی امیدهای المپیک 2012 پیاده سازی خواهد شد.
|
تربیت نسل آینده وزنه برداری مسابقات المپیک از سال 1948 که رقابت ها در لندن برگزار شد، برای کشورمان مدال به همراه داشته است. جعفر سلماسی در رشته وزنه برداری اولین مدال ایران که برنز بود را کسب کرد و پس از ان در دوره های آتی المپیک ، غیر از سالهای 1980 و 1984 که بازیها با تحریم مسوولان ورزش کشورمان همراه شد، همواره در این پیکارها صاحب مدال شده ایم و در حال حاضر رقابت های المپیک 2012 به میزبانی لندن برگزار می شود و مسوولان تمام کشورها در تلاش هستند تا در این دوره از مسابقات بیش از پیش بدرخشند ودر این میان ورزشکاران کشور ما هم در تمامی رشته ها و از جمله وزنه برداری عزم خود راجزم کرده اند. پروژه طراحی نرم افزار آنالیز حرکت وزنه برداران به صورت رسمی ، تحت حمایت هیچ سازمان یا مرکزی نبوده است ولی بصور غیر رسمی ، آکادمی ملی المپیک ، به ریاست سیدامیر حسینی ، هیاتهای وزنه برداری تهران و کرج ، آزمایشگاه بیومکانیک دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران ، کمیته استعدادیابی فدراسیون وزنه برداری و همکاران دیگری در انجام این طرح حضور داشته اند. از نتایج این طرح هم 5مقاله ارائه شده است و تعدادی دیگر نیز در حال تحریر هستند. نرم افزار آنالیز حرکت وزنه برداران ، به بررسی بیومکانیک رشته ورزشی المپیکی وزنه برداری پرداخته است. چراکه به منظور بررسی دقیق تکنیک های ورزشکاران و تعیین تکنیک صحیح و مناسب برای هر وزنه بردار، وجود یک مدل حرکتی ضروری است و از آنجایی که این تحقیق ، با شبیه سازی تکنیک یک ضرب برای هر وزنه بردار، قابلیت ارائه راهکارهای مناسب برای اصلاح تکنیک و بهبود رکوردهای ورزشکاران کشور را دارا است ، مطمئنا به کارگیری نتایج آن می تواند در تربیت نسل آینده وزنه برداری کشور مفید واقع شود |
شیرزاد می افزاید: در این طرح نشانه هایی نوری به صورت پیوسته بر روی مفاصل بدن وزنه بردار نصب و عملیات فیلمبرداری از نحوه حرکت وزنه بردار با تاباندن نور به این نشانه ها با استفاده از دوربین های فرکانس بالا با قابلیت تصویربرداری تا 1000 هرتز انجام می شود که این دوربین ها می توانند از هر ثانیه حرکت وزنه بردار 1000 عکس تهیه کنند به عبارت دیگر مشخص می کنند که وزنه بردار در هر یک هزارم ثانیه در چه مکانی قرار دارد.
در واقع در این پروژه اصول و تکنیک های مورد استفاده در علم رباتیک ، نظیر دینامیک معکوس ، سینماتیک معکوس و... بکار گرفته شده است. همچنین به منظور شناسایی پروفیل های حرکتی ورزش وزنه برداری و دستیابی به پارامترهای بیومکانیکی مربوطه ، مجموعه آزمون هایی با استفاده از سیستم آنالیز حرکت (Motion analysis) دارای دوربین های فرکانس بالا، صفحه نیروسنج (Forceplate) برای اندازه گیری نیروهای عکس العمل زمین و تغییرات مرکز فشار، دستگاه الکترومایوگرافی (EMG) برای ثبت و اندازه گیری میزان فعالیت الکتریکی عضلات و دستگاه ایزوکینتیک برای اندازه گیری گشتاور بیشینه مفاصل ، انجام یافته است. یک دوربین در نمای کناری در چرخه سر شخص قرار می گیرد. یک نشانه نیز در انتهای میله وزنه قرار دارد که با استفاده از نرم افزارهای آنالیز حرکت می توانیم موقعیت مکانی نقطه نورانی را در هر لحظه ردیابی کرده و مسیر حرکت وزنه بردار را در کل حرکت به دست بیاوریم.
به گفته شیرزاد با به دست آوردن مسیر مکانی حرکت و میانگین حرکتی مفاصل وزنه بردار، میزان ماکزیمم گشتاور قابل تحمل توسط ورزشکار به دست می آید. به این ترتیب الگوریتم بهبود حرکت وزنه بردار با استفاده از تکنیک های سیستماتیک معکوس ارائه می شود.
این در حالی است که در روشهای متداول مربیان براساس تجربیات شخصی یا براساس الگوی حرکتی یک قهرمان خاص اقدام به آموزش می کنند در حالی که با استفاده از این مدل می توان بر اساس پارامترهای بدن ورزشکار آموزش های دقیقتری ارائه داد و هنوز مدرکی بر وجود سیستم مشابهی در نقاط دیگر جهان ، یافت نشده است. گفتنی است نتایج این پروژه ، با همکاری کمیته استعدادیابی فدراسیون وزنه برداری ، بر روی امیدهای المپیک 2012 پیاده سازی خواهد شد.
بهاره صفوی
گفت و گو
