نقش عراق در روابط ایران و امریکا

سقوط صدام فصل جدیدی در تاریخ منطقه بود، چه از آن نظر که یک دیکتاتور سنتی و مزاحم امنیت منطقه از کار برکنار شد و چه از آن جهت که باعث شد این سقوط زمینه را برای برگزاری موفق همه پرسی قانون اساسی و انتخابات پارلمانی در عراق میسر کند.

کد خبر: ۱۳۴۱۵۰

با این که بسیاری انتخابات سال 2006 و تشکیل دولت ملی عراق به نخست وزیری نوری المالکی را پایان دوران آشوب و رسیدن به ثبات تعریف کردند، اما ثبات و امنیت هنوز در این کشور ویران شده برقرار نشده و روزی نیست که انفجارهای متعدد شهرهای بزرگ وکوچک این کشور را نلرزاند. بافت موزاییکی قومی و ملیتی در عراق به عنوان یک بشکه باروت در کنار تشدید فعالیت تروریست ها و رشد افراطی گرایی به همراه ناتوانی نیروهای نظامی و امنیتی امریکا در کنترل اوضاع و ایجاد ثبات و امنیت موجب شده است که مقامات نظامی و سیاسی واشنگتن به راهکارهای مختلفی برای ایجاد امنیت و صلح در عراق متوسل شوند که یکی از این راهکارها گفتگو با همسایگان عراق به خصوص همسایه ای بسیار با ثبات یعنی ایران است.
این درحالی است که ایالات متحده به رغم احتیاج به ایران در عراق با تکیه به خصومت قدیمی به جای نرمش در برابر ایران سعی می کند اتهاماتی را متوجه ایران کرده تا ایران به صورت انفعالی در حل بحران عراق مشارکت کند. اتهامات امریکایی ها علیه جمهوری اسلامی ایران در عراق عبارتند از: کمک به شورشی ها برای حمله به نیروهای امریکایی در عراق ، کمک به شبه نظامیان شیعی ، وارد کردن طرفداران ایرانی در نهادهای مختلف عراقی از جمله در وزارت کشور، استانداری ها و پلیس عراق ، حمایت از احزاب سیاسی در جنوب عراق ، اقدامات خرابکارانه بازیگران ایرانی در عراق.
برای مقابله با نفوذ ایران به زعم امریکایی ها، دولت ایالات متحده یک راهبرد کلان ، تدوین کرده که اعمال فشار از طریق عراق یکی از بخش های این راهبرد کلان ولی در عین حال بخش مهم و کلیدی آن است.

توافق نظر

در حقیقت راهبرد کلان امریکا تغییر موازنه قوا در شامات به نفع محور امریکایی (امریکا اردن اسرائیل مصر) است که در چند سال گذشته ضعیف شده بود، به پشتوانه افزایش حضور نظامی امریکا در عراق و خلیج فارس ، از همین رو و با توجه به مطالب یادشده در بالا، شواهد موجود حاکی از آن است که امریکا (به ظاهر در مقطع کنونی) و ایران به عنوان بازیگران اصلی با نفوذ در صحنه سیاسی عراق در یک مورد مهم توافق نظر دارند و آن عبارت است از ایجاد صلح و ثبات در عراق.
در این خصوص مقامات سیاسی و نظامی امریکا به این نتیجه رسیده اند که باید از همسایگان عراق و به ویژه ایران برای ایجاد امنیت در صحنه سیاسی اجتماعی عراق بهره بگیرند و در همین راستا نشستهای متعددی برنامه ریزی شده است که دیدار اخیر در شرم الشیخ در همین راستا قابل ارزیابی است.
تلاش ایالات متحده برای رسیدن به هدف ثبات در عراق مصرف داخلی هم دارد. افزایش روزافزون تلفات نیروهای امریکایی در عراق و عدم موفقیت در کنترل عملیات های تروریستی و شیوع ناامنی ، نوعی بی اعتمادی در افکار عمومی امریکا نسبت به توانایی دولت بوش در کنترل بحران و مقابله با تروریست ها پدید آورده است که نمونه آن را می توان در انتخابات اکتبر 2006 کنگره امریکا که به شکست جمهوریخواهان و پیروزی دموکرات ها انجامید مشاهده کرد؛ همچنین استعفای دونالد رامسفلد، وزیر دفاع سابق امریکا و جان بولتون سفیر سابق امریکا در سازمان ملل متحد را نیز می توان درخصوص فشارهای سیاسی گروه های رقیب بر نومحافظه کاران مورد تحلیل قرار داد. از سوی دیگر عدم موفقیت امریکا در کنترل بحران عراق ، جایگاه این کشور را نزد دولتهای خاورمیانه و همچنین افکار عمومی منطقه مخدوش خواهد کرد. در این راستا پژوهشگران مسائل راهبردی معتقدند که شکست امریکا در عراق نه تنها طرح هایی نظیر خاورمیانه بزرگ را منتفی و روند اصلاحات امریکایی در خاورمیانه را کند خواهد کرد، بلکه تعادل و توازن قوا را به سوی ایران سنگین تر می کند.
از آنجا که سیاست خارجی امریکا در نظام بین الملل براساس یکجانبه گرایی بنیان نهاده شده است . بنابراین عدم موفقیت ایالات متحده در عراق به معنای زیر سوال رفتن اصل یکجانبه گرایی و شکست راهبرد نظم نوین جهانی امریکا در نظام بین الملل خواهد بود. این شکست می تواند پرستیژ بین المللی امریکا را در افکار عمومی و نزد سیاستمداران بین المللی مخدوش کند. با عنایت به عوامل یاد شده ، شواهد حاکی از آن است که برخی استراتژیست های امریکایی معتقدند با توجه به نفوذ سیاسی ایران در میان گروههای سیاسی عراقی و با توجه به پیوستگی تاریخی ، فرهنگی و مذهبی بین دو ملت ایران و عراق ، یکی از بهترین راهها مذاکره با ایران جهت ایجاد ثبات و امنیت در عراق و گفتگو درخصوص منافع مشترک فی مابین در عراق باشد.