jamejamonline
فرهنگی معارف و اندیشه کد خبر: ۱۲۹۰۰۹۶ ۰۷ آذر ۱۳۹۹  |  ۰۹:۱۳

پیامبران کاملترین مردمان زمانه ی خود می‌باشند

ویژگی دعوت پیامبران

قرینه ی دیگر بر پیامبری آن است که شخص مدعی برای دستیابی به اهداف و مقاصد خویش از راههای معقول و عادلانه، که با اصول فطری و اخلاقی همخوانی دارد، بهره گیرد و هیچ گاه حاضر نگردد که رهبری خود و گسترش دعوتش رابر پایه‌های فریبکاری و بی عدالتی استوار کند.

به گزارش جام جم آنلاین  و به نقل از تبیان؛ از دیگر قراین و شواهد حقانیت مدعی پیامبری آن است که اولاً، تا پایان، به اصول اولیه دعوت خود پایبند باشد نه آنکه هر از چند گاهی، دچار تبدیل رای گردد و اصولی مخالف با تعالیم قبلی خود عرضه کند؛ ثانیاً، در برخورد با سختی‌ها و دشواریهایی که بر سر راه رسالت اوست، ثبات قدم داشته، اهل عقب نشینی و تزلزل در مقابل دشمنان نباشد.

ویژگی دعوت پیامبران

← تعالیم

محتوای آموزه‌ها و تعالیم شخصی که مدعی نبوت است، گواه دیگری بر صدق یا کذب او خواهد بود؛ ارائه معارف معقول و جامع در زمینه خدا، انسان و جهان و نیز عرضه تعالیمی که متضمن دعوت به فضایل اخلاقی و دوری از رذایل نفسانی است، از حقانیت آورنده ی آن و ارتباط او با منبع الهی حکایت می‌کند.

همان گونه که گفتیم، هر یک از قراین یاد شده (یا موارد مشابه آن) ممکن است به تنهایی برای اثبات قطعی نبوت کافی نباشد، اما ضمیمه شدن برخی از آنها با برخی دیگر احتمال هر گونه کذب و فریبی را درباره ی شخصی که ادعای رسالت الهی دارد، از بین می‌برد.با مروری بر تاریخ پیامبران، روشن می‌شود که بسیاری از پیروان آنان با اتکا بر دلالت قراین و شواهدی از این دست، به حقانیت آنان پی برده و به آیین آنان گرویده‌اند.

ما در بحث نبوت خاصه و در بررسی راههای اثبات نبوت پیامبر اسلام، نمونه ی کاملی از این راه را ملاحظه خواهیم کرد. افزون بر سه راه یاد شده، راههای دیگری برای شناخت حقانیت پیامبران الهی مطرح گردیده است که در اینجا به دو مورد اشاره می‌کنیم:

← محتوای دعوت

محتوای دعوت با تامل و دقت در مضمون تعالیم کسی که مدعی پیامبری است، می‌توان به صدق یا کذب او پی برد، زیرا تعالیم انبیای الهی مباحث بسیار عمیق و گسترده‌ای را در زمینه ی شناخت خدا و اوصاف او، مبدا و منتهای هستی، تاریخ پیامبران و امم پیشین و...عرضه می‌کند و قوانین عادلانه و جامعی در اختیار انسانها می‌نهد که متضمن سعادت فردی و اجتماعی، دنیوی و اخروی آنهاست.عظمت این معارف و تعالیم تا آنجاست که عقل، بشری بودن آن را ممتنع می‌داند و حکم می‌کند که قطعاً از سوی خداوند نازل شده است.

این راه، در حقیقت فراهم کننده ی یکی از قراینی است که در دلیل سوم به آن اشاره شد، از این رو نمی‌توان آن را راه مستقلی شمرد.بویژه آنکه این راه، به صورت مستقل، تنها برای گروه بسیار معدودی از دانشمندان و محققان مفید است؛ آنان که با تسلط بر شاخه‌های مختلف علوم بشری، می‌توانند عمق تعالیم انبیا و تفاوت بنیادین آن را با تعالیم سایر رهبران بزرگ جوامع بشری تشخیص دهند، اما برای عموم مردم راهگشا نیست.

از سوی دیگر، چه بسا گفته شود که این راه، در نهایت، به راه نخست (اعجاز) برمی گردد، زیرا ارائه چنین تعالیم عظیم و ژرفی از سوی پیامبران، در واقع، معجزه‌ای است که دیگران از آوردن آن ناتوان‌اند.

← جامعیت کمال و تکمیل

شکی نیست که پیامبران کاملترین مردمان زمانه ی خود می‌باشند، زیرا اگر شخص کاملتری از آنان وجود داشته باشد، حکمت خداوند اقتضا دارد که شخص کاملتر را به پیامبری برگزیند.از سوی دیگر، می‌توان انسانها را به لحاظ مراتب کمالی خود، در سه گروه اصلی جای داد:

الف) کسانی که قوای نظری و علمی آنان به کمال مطلوب خود نرسیده است.بیشتر مردمان در هر دوره و زمان، در این گروه جای دارند؛

ب) کسانی که قوای آنان به کمال مطلوب رسیده است، اما قادر به تکمیل دیگران و ایصال آنان به کمال مطلوب خود نیستند؛

ج) کسانی که قوای آنان در غایت کمال است و قادرند دیگران را نیز به مرحله ی کمال برسانند.از آنجا که گروه سوم، در مقایسه با دو گروه قبلی، کاملترند، و با توجه به اینکه انبیا کاملترین افراد بشرند، روشن می‌شود که گروه سوم همان پیامبران الهی‌اند.

با توجه به مقدمات بالا، راه دیگری برای شناخت پیامبران حقیقی فرا روی ما گشوده می‌شود که اگر شخصی ادعای نبوت کرد و با نظر در احوال او روشن گشت که اولاً، قوای نظری و عملی او در اوج کمال است (یعنی به حقایق امور، به صورت خطاناپذیر آگاهی دارد و نیز دارای ملکه اعمال نیک و اخلاق پسندیده است)؛ ثانیاً، با تعالیم خویش ناقصان را به کمال شایسته آنها می‌رساند، چنین شخصی قطعاً دارای سفارت الهی و مقام نبوت است.(فخررازی در کتاب المطالب العالیه این راه را به تفصیل (و تا حدی غیرمنسجم و آشفته) توضیح داده است که ما آن را با تلخیص و تصرف در اینجا تقریر کردیم.این نکته جالب توجه است که فخررازی این راه را بر راه اعجاز ترجیح می‌دهد و مدعی است که قرآن نیز در مباحث نبوت، از همان روش استفاده کرده است.

در مقام ارزیابی این راه می‌توان گفت: تشخیص صدق مدعی پیامبری از راه تاویل در کمالات شخصی او و تاثیرش در تکامل دیگران، کاری است که عموم مردم از انجام آن ناتوان‌اند، زیرا این عمل از یک سو نیازمند داشتن اطلاعات وسیع و از سوی دیگر، در گرو مطالعه دقیق احوال و زندگانی آن شخص است.افزون بر این، بسیاری از اولیای الهی نیز دارای مرتبه‌ای از تکمیل نفوس‌اندو می‌توانند به اذن خداوند نفوس انسانهای ناقص را به کمال برسانند (هر چند در این مقام، به درجه ی انبیا نمی‌رسند) و این واقعیت موجب می‌شود که تمیز مقام نبوت از مقام اولیای الهی دشوار گردد.

بنابراین، راه اخیر نیز از عمومیت و ا عتمادپذیری قابل توجهی برخوردار نیست.

ویژگی دعوت پیامبران

نشانه‌های مدعیان دروغین پیامبری

از آنچه درباره راههای شناسایی پیامبران الهی گفتیم، می‌توان به برخی از مهمترین نشانه‌های مدعیان دروغین نبوت راه یافت.این نشانه‌ها عبارت‌اند از:

← ناتوانی از اعجاز

مدعیان دروغین پیامبری از آوردن معجزه ناتوان‌اند، زیرا معجزه (با شرایط و ویژگی‌های خاص آن) از مقامات اختصاصی پیامبران است.

← تکذیب از سوی یکی از پیامبران الهی

اگر مدعای شخصی که ادعای نبوت دارد، از سوی یکی از پیامبران الهی (یا شخصی که عصمت آن محرز است) تکذیب شود، کذب مدعای او قطعی خواهد بود.

← اقدام به تکذیب یکی از پیامبران الهی

یکی دیگر از نشانه‌های دروغین بودن ادعای نبوت آن است که شخص مدعی، یکی از پیامبران الهی را (که پیامبری او برای ما محرز و یقینی است) تکذیب کند یا در نبوت او تردید نماید.بنابراین، اگر کسی مدعی نبوت بود و فی المثل، ابراهیم (علیه‌السّلام) یا موسی (علیه‌السّلام) را تکذیب کرد و مدعی شد که اینان پیامبر خدا نبوده‌اند، روشن می‌شود که او خود، دروغگوست.دلیل این مطلب آن است که پیامبران راستین الهی همگی مصدّق (تایید کننده ی) یکدیگرند و امکان ندارد که یکی از پیامبران خدا، پیامبر دیگری را تکذیب کند.

← درخواست اجر و مزد رسالت

اگر مدعی پیامبری از مردم درخواست اجر و مزد مادی کند یا به گونه‌ای از طریق ادعای نبوت، در پی کسب درآمد از مردم باشد، کذب او آشکار می‌شود دلیل این مطلب آن است که هیچ یک از پیامبران راستین الهی درخواست اجر و مزد نمی‌کرده‌اند و این حقیقتی است که قرآن بر آن مهر تایید می‌نهد؛ آن گاه از زبان نوح ـ (علیه‌السّلام) ـ، هود ـ (علیه‌السّلام) ـ، صالح ـ (علیه‌السّلام) ـ، لوط ـ (علیه‌السّلام) ـ و شعیب ـ (علیه‌السّلام) ـ می‌فرماید:

«وَ ما اَساَلُکُم عَلَیهِ مِن اَجرٍ اِن اَجرِیَ الاّ عَلی رَبِّ العَالَمینَ»

مشابه این تعبیر در مورد پیامبر اسلام صلّی الله علیه و آله نیز به کار رفته است.

و بر این (رسالت) اجری از شما طلب نمی‌کنم.

اجر من جز بر عهده ی پروردگار جهانیان نیست.

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
یک پیشرفت خیره‌کننده

یک پیشرفت خیره‌کننده

گمانم سال ۸۷ بود که گزارشی رفته‌بودیم درباره این‌که جایگاه کتاب در سبد خانوارها چقدر است؟ تیتر گزارش از آنهایی بود که به یاد می‌ماند؛ کباب یا کتاب؟ بعد هم قیمت کتاب را ( که آن زمان بسیار ارزان بود) قیاس کرده‌بودیم با خوراکی‌ها.

گره کور کرونایی بر فرهنگ و هنر

گره کور کرونایی بر فرهنگ و هنر

کرونا، گره کوری برفعالیت‌های فرهنگی و هنری جهان انداخت؛ درست مانند گره‌ای که در تاروپود سایر فعالیت‌ها ایجاد شده و در پی تجربه‌اندوزی‌های مکرر و پرحادثه در حال به اثبات رسیدن نسبی است.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

آشنایی با ضرب المثل ها

حکایتی از کلیله و دمنه

پیشخوان بیشتر