jamejamonline
فرهنگی معارف و اندیشه کد خبر: ۱۲۸۴۸۲۶   ۱۴ آبان ۱۳۹۹  |  ۰۷:۲۶

عوامل دوستی در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام

دوستی از منظر امیرالمومنین امام علی علیه السلام

روح انسان، در سایه مودت و مهرورزی ، شکوفا و مصفا می شود. نیاز به « دوستی» در عمق جان آدمی نهفته است. وقتی با کسی طرح دوستی می ریزد و از این دوستی در زندگی بهره می برد ، طعم شیرین حیات را بهتر می چشد و از احساس غربت و تنهایی در می آید. در کلمات امیرالمونین امام علی ـ علیه السلام ـ ، نکته هایی بس آموزنده در این زمینه دیده می شود. و مودت و دوستی ، از نیاز های زندگی به شمار می رود.

دوستی از منظر امیرالمومنین امام علی علیه السلام

به گزارش جام جم آنلاین ؛روح انسان، در سایه مودت و مهرورزی ، شکوفا و مصفا می شود. نیاز به « دوستی» در عمق جان آدمی نهفته است. وقتی با کسی طرح دوستی می ریزد و از این دوستی در زندگی بهره می برد ، طعم شیرین حیات را بهتر می چشد و از احساس غربت و تنهایی در می آید. در کلمات امیرالمونین امام علی ـ علیه السلام ـ ، نکته هایی بس آموزنده در این زمینه دیده می شود. و مودت و دوستی ، از نیاز های زندگی به شمار می رود.

 

عوامل دوستی:

الف)انگیزه الهی :

از آنجا که بنیان ارزش های اخلاقی و از جمله محبت و دوستی، داشتن انگیزه الهی است، با استفاده از آیات قرآنی ابن انگیزه متوقف بر ایمان به خداوند ، معاد و پاداش و کیفر اخروی است و چون بنابر دیگاه قرآن، عمل صالح نشأت گرفته از ایمان حقیقی است، به طوری که فقدان آن نشانگر ناخالصی و بی اثر بودن ایمان است(سوره انفال آیه 3ـ4/ سوره بقره آیه 177)، در یک برآیند کلی ، ایمان و عمل صالح دو عامل مهم در دوستی به شمار می روند. ( قرآن کریم با لحن های گوناگون ایمان و عمل صالح را از ویژگی های برجسته و مهم اهل سعادت برمی شمارد.سوره نساء آیه 57/ سوره بقرهآیه 103/ سوره توبه آیه 72/ سوره یونس آیه 26و...) یعنی می توان گفت دوست حقیقی و راستین از منظر قرآن ، در وجود مومنی نیک کردار متجلی می شود. از این رو ، ایمان و عمل صالح دو مولفه اساسی در شناسایی و شناخت دوست تلقی می شوند، زیرا خداوند متعال به سبب این دو عامل مهم ، محبت و دوستی را در میان قلب ها حاکم می سازد.

دوستی از منظر امیرالمومنین امام علی علیه السلام

ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات سیجعل لهم الرحمن ودا ( سوره مریم ،آیه 96)؛ کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده اند به زودی خدای رحمان برای آنان محبتی در {دل ها } قرار می دهد.

امیرالمومنین امام علی ـ علیه السلام ـ مفهوم این آیه را از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ پرسیدند. ایشان در جواب فرمودند:« ای علی ! محبت نزد خداوند و ملائکه و در دلهای مومنان است . ای علی ! خداوند تبارک و تعالی به مومنان سه چیز داده است : مهر، محبت و شکوه در سینه های مومنان . ( المحبه فی الکتاب و السنه ، ص 64 ، ح181)

پیامبرـ  صلی الله علیه و آله  ـ از راهی عبور می کردند ، نوجوانی نابالغ ایشان را دید ، از خوشحالی لبخند زد و به پیامبرـ  صلی الله علیه و آله  ـ سلام کرد. پیامبرـ  صلی الله علیه و آله  ـ به او گفت : ای جوان ! آیا مرا دوست داری ؟ جوان گفت : آری به خدا سوگند! پیامبرـ  صلی الله علیه و آله  ـ فرمودند: چون دو چشمانت؟ گفت: بیشتر! پیامبرـ  صلی الله علیه و آله  ـ : چون پدرت؟ گفت: بیشتر! پیامبرـ  صلی الله علیه و آله  ـ: چون خودت؟ گفت: ای پیامبر ! به خدا سوگند که تو را بیشتر دوست دارم . پیامبرـ  صلی الله علیه و آله  ـ فرمودند: مثل پروردگارت؟ جوان گفت: خدا ، خدا ، خدا (برتر است ، او را بیشتر دوست دارم ) . ای پیامبر ! این جایگاه از آن تو نیست ، و نه ازآن هیچ کس دیگر.  من تو را دوست دارم برای دوستی خدا . پیامبرـ  صلی الله علیه و آله  ـ به همراهان رو کردند و فرمودند : « این چنین باشید. خدایی را دوست بدارید برای نیکی ها و نعمت هایش ، و مرا دوست بدارید برای دوستی خدا.» ( ارشاد القلوب ، ص 161)

ب)اخلاق نیک و انسانی:

اگر در جامعه کوچک و جامعه بزرگ، و حتی در دوستی دو فرد، معیارهای اخلاقی رعایت گردد، هیچ گاه نگرانی و دلزدگی پیش نمی آید، و سردی در رابطه ها رخ نمی نماید، و همواره گرمی و مهرورزی پایدار می ماند. امیرالمومنین امام علی ـ علیه السلام ـ می فرمایند: « حُسنُ الخُلُقِ، یُورثُ المَحَبّهَ، وَ یُوکَّدُ المَوَدَهَ: اخلاق خوب ، محبت پدید می آورد و پیوند دوستی را استوار می سازد.

ج) تواضع و فروتنی:

فروتنی و دوری از خود برتربینی و بزرگی گری رشته ای است که احساس دوستی همگان را برمی انگیزد، و راه نفوذ در دلها را می گشاید . در جامعه کوچک خانواده  نیز اگر شوهر برای زن و زن برای  شوهر براستی فروتنی کنند ، و از هرگونه خود بزرگ بینی و سالاری گری دوری ورزند ، همواره نزد همسر خوددوست داشتنی جلوه گر می شوند، و دوستیشان می پاید، و آمیزش و همکاری آنان دوستانه می شود.

امیرالمومنین امام علی ـ علیه السلام ـ می فرمایند: « ثَمَرهُ التَّواضُعِ المَحَبَّهُ : رهاورد ( میوه ) فروتنی دوستی است.( المحبه فی الکتاب و السنه ، 65،82)

د) خوشرویی:

خوشرویی یکی از راههای دست یابی به دوستی و گسترش آن است. امیرالمومنین امام علی ـ علیه السلام ـ می فرمایند:« البَشاشَهُ حِبَالَهُ المَوَدَّه : خوشرویی دام محبت است . » ( نهج البلاغه ، 1090)

خوشرویی دامی است که هر کسی را به دام می اندازد ، حتی دشمن و مخالف را نیز جذب می کند.

دوست خوب کیست ؟

از بارزترین مشخصه های دوست خوب و واقعی آن است که با انسان یکدل و یکرو باشد و هنگام نیاز ، او را رها نکند و در گرفتاری به کمکش بشتابد و در غم و شادی و راحت و رنج ، با او همدردی و مشارکت داشته باشد، مثل یه برادر.

دوستی از منظر امیرالمومنین امام علی علیه السلام

امیرالمونین امام علی ـ علیه لسلام می فرمایند: « لایَکونُ الصِّدیقُ صدیقاٌ حَتی یَحفَظَ أَخاهُ فی ثَلاثٍ: فی نَکبَتِهِ وَ غَیبَتِه وَ وَفاتِهِ ؛ دوست، هرگز دوست واقعی نخواهد بود ، مگر آنکه در سه موقعیت ، دوست و برادرش را نگهبان و پاسدار باشد: اول ؛ در رنج و گرفتاری به کمکش بشتابد. دوم؛ پشت سرش، آبروی او را حفظ کند. سوم ؛پس از وفاتش ، با یاد و استغفار ، به او نیکی کند. » ( نهج البلاغه حکمت 134)

در سخنی دیگر می فرمایند : « الصَّدیقُ مَن صَدَقَ غَیبُهَ : دوست، کسسی است که در پشت سر هم صادق باشد ، یعنی حقوق دوست خود را صادقانه مراعات کند و با او یکرو باشد .» ( نهج البلاغه ، نامه 31)

معرفت در دوستی

آنچه دوستی ها را قیمتی و دوستان را دوست داشتنی می سازد ، صفای قلبی و محبت و وفاست . اگر کسی را در « خانه دل» راه می دهید، کسی باشد که مَحرم و امین و قابل اعتماد باشد و قدر دوستی را بداند و دوست را در سختی ها رها نکند. دوستان با معرفت آنانند که هم  در روبرو ، صادق و خیرخواهند، هم پشت سر وفادار و هوادار ، دوست را نمی فروشند و پیماند دوستی را با اندک چیزی نمی شکنند و در راحت و رنج و شادی و غم ، در دوستی پایدارند. دوست با معرفت، وقتی از دوستش شناخت خوب داشت و به او اعتماد کرد ، دیگر به سخن چینی و بدگویی دیگران اعتنا نمی کند و دل را چرکین نمی سازد.

امیرالمومنین امام علی ـ علیه السلام ـ می فرمایند:« مَن اَطاعَ الواشیَ ضَیَّعَ الصَّدیقَ: هر کس از سخن چین و دو بهم زن پیروی کند، دوست را تباه می سازد.» ( نهج البلاغه حکمت 239)

نتیجه

بهترین دوستان دنیا و آخرت دوستی با خاندان عصمت و طهارت ـ علیهم السلام ـ می باشد چرا که خیر کثیر در همراهی با این بزرگوران می باشد البته که دوستی با دوستداران حضرات معصومین ـ علیهم السلام موجب قرب به مقام نزدیکی به خداوند متعال و حضرات معصومین ـ علیهم السلام ـ می گردد.

این دوستی اگر واقعی و حقیقی باشد در هیچ شرایطی ( حتی فقر و سختی و ... ) از بین نخواهد رفت . امیر المومنین امام علی ـ علیه السلام ـ در این باره می فرمایند: اگر با شمشیرم ، بر بینی مومن ضربت فرود آورم تا مرا دشمن بدارد، دشمنم نخواهد شد و اگر همه دنیا را در حلقوم منافق بریزم تا مرا دوست بدارد، دوستم نخواهد داشت.» ( نهج البلاغه ، حکمت 45)

نگارنده: ز. فیاضی

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
صدای گام دوم در «رادیو انقلاب»

صدای گام دوم در «رادیو انقلاب»

رهبر معظم انقلاب در بیانیه گام دوم تصریح می‌کنند: «انقلاب‌ اسلامی پس از نظام‌سازی، به رکود و خاموشی دچار نشده و نمی‌شود و میان جوشش انقلابی و نظم سیاسی و اجتماعی تضاد و ناسازگاری نمی‌بیند، بلکه از نظریه نظام انقلابی تا ابد دفاع می‌کند.»

کار خوب تلویزیون

کار خوب تلویزیون

این‌که تلویزیون بخش‌هایی از دیدار اهالی فرهنگ و هنر با رهبری را منتشر کرده خیلی خوب است چون معلوم می‌کند برخلاف ادعای برخی مدیران، رهبری مخالف تصمیماتی است که به ضرر اهالی فرهنگ است.

یک پیشرفت خیره‌کننده

یک پیشرفت خیره‌کننده

گمانم سال ۸۷ بود که گزارشی رفته‌بودیم درباره این‌که جایگاه کتاب در سبد خانوارها چقدر است؟ تیتر گزارش از آنهایی بود که به یاد می‌ماند؛ کباب یا کتاب؟ بعد هم قیمت کتاب را ( که آن زمان بسیار ارزان بود) قیاس کرده‌بودیم با خوراکی‌ها.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

آشنایی با ضرب المثل ها

حکایتی از کلیله و دمنه

پیشخوان بیشتر