تعادل یا عدم تعادل

روابط ترکیه و اسرائیل در جنبه های مختلف از همان ابتدای شکل گیری این رژیم به صورت محرمانه وجود داشته است ؛ ولی ترکها به علت حساسیت افکار عمومی داخلی و نیز کشورهای مسلمان منطقه از آشکار کردن آن اجتناب می کردند. با پایان جنگ سرد فروپاشی اتحاد شوروی کم کم روابط طرفین آشکار و وارد مرحله جدیدی شد. ترکها در دوران جنگ سرد و ازجمله کشورهای خط مقدم رویارو با تهدید شوروی بودند. با پایان جنگ سرد ترکیه این نقش را که موجب کمکهای قابل توجهی از جانب ایالات متحده و ناتو بود ، از دست داد.

سیاستمداران امریکا تقویت روابط ترکیه و اسرائیل را موجب خروج رژیم صهیونیستی از انزوا و تقویت موقعیت این رژیم در خاورمیانه به عنوان متحد اصلی خود می دانند

افزون بر این چشم انداز روابط این کشور با اتحادیه اروپا نیز چندان روشن نبود. در این زمان در امریکا نیز سازمان های حقوق بشری و لابی ارمنی و یونانی ، کنگره و کاخ سفید را تحت فشار گذاشتند تا مانع فروش تسلیحات به ترکیه شود. سیاستمداران ترکیه که نگران به حاشیه رانده شدن کشور خود بودند در پی یافتن نقش جدیدی در چارچوب علائق استراتژیک امریکا و اتحادیه اروپا در خاورمیانه برآمدند تا اهمیت حضور خود را چشمگیرتر کنند. در این زمان تجدید روابط با رژیم صهیونیستی توانست ضمن تقویت موقعیت استراتژیک ترکیه ، پیوندهای این کشور با ایالات متحده را نیز محکم تر کند ؛ چراکه سیاستمداران امریکا تقویت روابط ترکیه و اسرائیل را موجب خروج رژیم صهیونیستی از انزوا و تقویت موقعیت این رژیم در خاورمیانه به عنوان متحد اصلی خود می دانند.
همکاری نظامی ، سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی آنکارا و تل آویو به صورت رسمی با انعقاد پیمان 1996 شروع شد و از آن هنگام تاکنون شتاب فزاینده ای گرفته است. بر اساس این پیمان همکاری های دو طرف در زمینه های زیر مورد توجه قرار گرفت:
الف. همکاری در سطوح مختلف براساس تبادل کارشناسان طرفین.
ب. بازدیدها و ملاقات ها از واحدها و مراکز آموزش نظامی و تبادل دانش و تجربیات نظامی.
ج. آموزش و اقدامات مشترک در زمینه های مختلف.
د. تبادل اطلاعات ، در زمینه های فرهنگی ، اجتماعی و نظامی.
از این زمان رفت و آمدهای مقامات رسمی طرفین شروع شد، «ایهود باراک» ، «نتانیاهو» ، «آریل شارون» و «اولمرت» نخست وزیران اسرائیل سفرهایی به ترکیه داشته اند و مقامات ترکیه ازجمله «تانسو چیللر» و «احمد نجدت سزر» نخست وزیران ترکیه و «اسماعیل جم» و «عبدالله گل» وزیران خارجه سابق و کنونی ترکیه نیز سفرهایی را به تل آویو داشته اند که نشان دهنده تقویت پیوندهای سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و نظامی طرفین است.
سفر 16 فوریه  2007 «اولمرت» نخست وزیر رژیم صهیونیستی نیز حاکی از عزم طرفین برای حفظ روابط است.

نتیجه

1- ترکیه و رژیم صهیونیستی دارای نظامهای مبتنی بر ارزشهای غربی هستند و بیشتر در سیستم سیاسی و امنیتی غرب قرار می گیرند. با این که ترکیه کشوری مسلمان و از اعضای سازمان کنفرانس اسلامی است ؛ ولی سیاستمداران این کشور منافع ملی خود را در نزدیکی به امریکا و اسرائیل تعریف کرده اند.
2- توسعه روابط اسرائیل و ترکیه در ابعاد مختلف به تقویت جایگاه راهبردی ایالات متحده به عنوان متحد استراتژیک رژیم صهیونیستی منجر خواهد شد.
3- اسرائیل از طریق اتحاد با ترکیه براساس دکترین اتحاد پیرامونی Peripheral Alliance درصدد خروج از انزوای سیاسی و ژئوپلیتیک در منطقه خاورمیانه است.
4- ترکیه از طریق نزدیکی به اسرائیل تلاش دارد تا پیوندهای خود را با امریکا و ناتو مستحکم تر کند و از این طریق مشکلات تاریخی خود را با یونان ، ارمنستان و قبرس حل و فصل کند یا فشارهای سیاسی را کاهش دهد.
5- با وجود توسعه همکاری های موجود میان طرفین ، تظاهرات مردم ترکیه در اعتراض به حضور «اولمرت» در خاک این کشور نشان داد که مردم مسلمان ترکیه بشدت با توسعه روابط استانبول و رژیم غاصب صهیونیستی مخالف هستند.

مجیدعباسی اشلقی