پول درآوردن نجومی!

سامانه جامع آمایش سطوح زیرکشت
به‌تازگی مرکز تحقیقات پژوهشگاه فضایی ایران موفق به ارائه سامانه‌ای برای ارزیابی سطوح زیر کشت کشور شده است. این گروه تحقیقاتی میزان سطوح زیرکشت پنج محصول اصلی کشور را با کمک داده‌های ماهواره‌‌های سنجشی بین‌المللی رایگان به‌دست آورده‌اند. داوود عاشورلو، مسؤول گروه از سنجش از دور مرکز تحقیقات در خصوص کارایی این سامانه توضیح می‌دهد: این سامانه علاوه بر بررسی میزان سطوح زیرکشت برای محصولات مختلف کشاورزی توانسته شالیزارهای غیر مجاز کشت برنج را نیز شناسایی کند. علاوه بر این در گام بعدی کیفیت محصولات کشت شده نیز قابل محاسبه خواهد بود. وی در ادامه در مورد توسعه این سامانه اطلاعات کشاورزی خاطرنشان می‌کند: ما در گام بعدی بیماری قارچی فوزاریوم گونه‌های گندم را بررسی کردیم. این قارچ سمی برای انسان و دام بیماری‌زاست. از طرف دیگر برای پیشگری از آن از سمومی استفاده می‌شود که خود آن سم نیز مشکلات زیست‌محیطی زیادی ایجاد می‌کند. با کمک این سامانه می‌توان پیش‌بینی کرد تا چه حد سطوح زیر کشت در خطر ابتلا به این بیماری قارچی هستند. همچنین در مواردی که عامل بیماری‌زا تهدید کننده نیست، بی‌دلیل از سم استفاده نشود.
عاشورلو علت تاخیر در به‌کارگیری داده‌های ماهواره‌ای برای تعیین برنامه کشت کشور را در دسترس نبودن یا قیمت‌های بالای تصاویر ماهواره‌ای سنجشی می‌داند و می‌افزاید: بر اساس جلساتی که با حضور مسؤولان وزارت جهاد کشاورزی برگزار شد، تفاهم‌نامه‌ای میان وزارت ارتباطات و جهاد کشاورزی منعقد شد که بر اساس آن به زودی سنجش میزان کشت پنج محصول اساسی کشور بررسی می‌شود. امیدواریم در آینده نزدیک با ارسال ماهواره‌های سنجشی ایرانی بتوانیم میزان داده‌های کشاورزی را افزایش داده و با قدرت بیشتری از این فناوری روز برای اصلاح نقشه کشت کشور بهره ببریم.

سامانه هوشمند اطلاعات کشاورزی
سالانه خسارت‌های بسیار زیادی بر اثر تغییرات جوی و همچنین ناآگاهی کشاورزان از شرایط آب‌وهوایی موثر در رشد آفات، متوجه محصولات کشاورزی کشور می‌شود. دکتر سید مهدی آل‌یعقوب، بنیانگذار یکی از استارت‌آپ‌های نوپای فضایی است که بر مبنای هواشناسی هوشمند کشاورزی در حال فعالیت است. این گروه که فعالیت خود را از سال 95 آغاز کرده، با کمک تحلیل داده‌های هواشناسی، اطلاعات مفید کشاورزی شامل پیشنهاد کشت محصول متناسب با شرایط جوی، هشدار سم‌پاشی یا عدم نیاز به سم‌پاشی به کشاورزان کشور ارائه می‌کند.
این شرکت نوپا در ابتدا به دنبال پیشگیری از خسارت‌های کشاورزی وارد عمل شد، اما در ادامه با کمک تحلیل داده‌های هواشناسی و ماهواره‌ای به دنبال افزایش ارزش افزوده کشاورزی است. دکتر آل‌یعقوب در رابطه فعالیت‌های این استارت‌آپ به جام‌جم می‌گوید: ما با کمک داده‌های هواشناسی می‌توانیم اطلاعات مفیدی در اختیار کشاورزان برای انتخاب محصول زراعی قرار دهیم. حتی احتمال رشد برخی آفت‌های خاص را با کمک داده‌های امروزی می‌توان از چند روز قبل به کشاورز هشدار داد تا بتواند سم‌پاشی به موقعی داشته باشد. همچنین این اطلاعات کمک می‌کند در سال‌هایی که شرایط جوی برای رشد آفت فراهم نیست، کشاورز با سم‌پاشی بی‌دلیل خاک و دیگر منابع را آلوده نکند.
این گروه استارت‌آپی اطلاعات رایگان سازمان هواشناسی کشور و اطلاعات هواشناسی خریداری شده از پایگاه‌های هواشناسی بین‌المللی را با داده‌های ماهواره‌ای ترکیب می‌کنند و پس از تحلیل‌هایی که روی داده انجام می‌شود اطلاعات مورد نیاز را در اختیار کشاورز قرار می‌دهند. این شرکت نوپا در حال حاضر علاوه بر جلب حمایت وزارت ارتباطات، به دنبال جذب سرمایه از صندوق بیمه کشاورزی یا شرکت‌های تولیدکننده نهال است. زیرا داشتن چنین اطلاعاتی به شرکت بیمه کمک خواهد کرد که کمترین میزان خسارت را پرداخت کند. به این ترتیب می‌توان اطلاعات مورد نیاز برای کشاورزان خُرد را به صورت رایگان با حمایت این مجموعه‌ها فراهم کرد.

بالن‌ و کشتی هوایی در خدمت مخابرات
از دیگر دستاوردهای جدید محققان فضایی کشورتوسعه بالن‌های مخابراتی و کشتی‌های هوایی برای پوشش‌دهی مخابراتی و اینترنتی در شرایط ویژه و بحرانی است. بالن مخابراتی مانند برج‌های مخابراتی سیار می‌تواند در منطقه مورد نظر در ارتفاع 500 متری قرار بگیرد و پوشش مخابراتی و اینترنتی مورد نظر را تا ده روز فراهم کند. پس از این مدت بالن باید برای دو ساعت به سطح زمین بازگردد، بازیابی شود و مجددا در ارتفاع مورد نظر قرار بگیرد. این طرح در دو سال اخیر در راهپیمایی باشکوه اربعین حسینی مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. بالن مخابراتی همچنین در مقاصد مدیریت بحران نیز کاربرد زیادی برای برقراری ارتباط خواهد داشت و در زلزله سال گذشته در شهر سرپل‌ذهاب نیز کاربرد موثر خود را نشان داد.
کشتی‌های هوایی فناوری دیگری است که برای انتقال داده‌های مخابراتی در حال توسعه در بخش فضایی کشور است. حامد زینی‌وند، مجری این طرح در رابطه با کارایی بیشتر این فناوری نسبت به بالن‌های مخابراتی توضیح می‌دهد: کشتی‌های هوایی می‌توانند در ارتفاعات مختلفی قرار بگیرند و زمان طولانی‌تری (بین 24 ساعت تا یک هفته) در آن ارتفاع باقی بمانند. در حال حاضر دسته جدیدی از این کشتی‌ها به نام کشتی‌های استراتوسفری در حال توسعه هستند. این کشتی‌ها در ارتفاع خاص تا حداکثر 20 کیلومتری سطح زمین قرار می‌گیرند. تامین انرژی این کشتی‌ها از سلول‌های خورشیدی ویژه‌ای است و با کمک آن تا شش ماه می‌توانند در نقطه مداری خود باقی مانده و اطلاعات را مخابره کنند. این فناوری در دنیا بسیار مورد توجه است. زیرا این کشتی‌ها با عملکردی مشابه ماهواره‌های مخابراتی بسیار مقرون به‌صرفه‌تر بوده و می‌توانند با بازیابی‌های مداوم برای مدتی بسیار طولانی مورد بهره‌برداری قرار بگیرند. این در حالی است که ماهواره‌ها پس از گذشت عمر مفیدشان قابل بازیابی نبوده و تخریب می‌شوند.
در حال حاضر این گروه تحقیقاتی مشغول طراحی کشتی پروازی برای ارتفاع چهار کیلومتری هستند که بتواند همه خدمات مخابراتی، اینترنت، سنجشی و پایشی را فراهم کند. این سازه با توان تصویربرداری بالا می‌تواند برای پایش مرزها و اهداف محیط‌زیستی مانند بررسی جنگل‌ها و سواحل نیز مورد بهره‌برداری قرار بگیرد. زینی‌وندی در خصوص چالش‌های پیش روی این فناوری می‌افزاید: در حال حاضر این فناوری سطح‌بالا در دنیا در حال پیشروی است و ما نیز همگام با دیگر کشورها در حال پیشبرد گام‌به‌گام این فناوری در داخل کشور هستیم.

مسیریاب‌های جدید امکانات متنوع‌تری ارائه می‌دهند
از جمله کسب‌وکارهای فضایی دیگری که در فضای نمایشگاه دستاوردهای فضایی در حال ارائه محصول خود بودند، استارت‌آپ مسیریاب ترکیبی بود که توانسته با بهره‌گیری از اطلاعات جامع ماهواره‌ای، علاوه بر ارائه مسیرهای سواری، بهترین مسیر را با توجه به شرایط ترافیکی به صورت ترکیبی از سفرهای با مترو، اتوبوس، تاکسی و خودرو ارائه دهد. محمدعلی قربانی، مدیر فنی این گروه کسب و کاری در خصوص جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز توضیح می‌دهد: ما در حال حاضر که در حال راه‌اندازی این نرم‌افزار همراه هستیم، برای جمع‌آوری داده‌ها از اطلاعات شهرداری و سازمان فضایی کشور استفاده می‌کنیم. اما در مراحل بعدی خود کاربران می‌توانند اطلاعات خود را در خصوص مسیرها مانند دیگر مسیریاب‌های موجود به اشتراک بگذارند. ما نیز به صورت لحظه‌ای اطلاعات خود را به روزرسانی کرده و در اختیار دیگر کاربران قرار خواهیم داد. علی محمودی بنیان‌گذار این مجموعه در خصوص نحوه جذب سرمایه توضیح می‌دهد: در حال حاضر، سازمان فضایی کشور صحبت‌های امیدبخشی در مورد تخصیص سرمایه داشته است. اما اگر نتوانیم سرمایه خود را از این روش به‌دست بیاوریم باید به دنبال جذب سرمایه‌های خصوصی باشیم.

تولید سامانه انتقال مداری
گروهی از پژوهشگران پژوهشکده حمل‌ونقل فضایی وابسته به پژوهشگاه فضایی، موفق به ساخت سامانه بلوک انتقال مداری شده‌اند. این سامانه می‌تواند ماهواره‌های موجود در مدارهای پایین‌تر یا به عبارتی نزدیک‌تر به سطح زمین را به مدارهای بالاتر انتقال ‌دهد. این انتقال می‌تواند از مدارهایی در فاصله 400 کیلومتری تا 42هزار کیلومتری انجام شود. جواد امیری‌مطلق، از اعضای این تیم تحقیقاتی در خصوص نحوه عملکرد این سامانه به جام‌جم توضیح می‌دهد: این سامانه دارای سیستم‌های مشترک با پرتابگر و ماهواره است. برای افزایش کارایی این سازه را مجهز به سیستم پیش‌رانش سوخت جامد، ترانسفر گاز سرد (گاز نیتروژن)، سیستم مخابرات، جدایش و تله‌متری مجهز کرده‌ایم. وی با اشاره به عملکرد پرتابگرهای موجود برای تزریق بومی ماهواره‌ها می‌افزاید: در حال حاضر پرتابگرهای ایرانی که برای ارسال ماهواره‌ها طراحی شده‌اند، قادر به تزریق ماهواره در مدار 400 کیلومتری هستند که ارتفاع مناسب برای ماهواره‌های سنجشی است؛ اما برای ماهواره‌هایی که باید در ارتفاع بالاتری قرار بگیرند مانند ماهواره‌های ناوبری، مخابراتی و تلویزیونی که باید در ارتفاعی بالاتر از هفت‌هزار کیلومتری سطح زمین قرار بگیرند این سامانه می‌تواند انرژی مضاعفی به ماهواره وارد کند و آن را به مدار مورد نظر انتقال دهد.
در حال حاضر، مدل کیفی این سامانه انتقال مداری برای بررسی کیفیت پرواز آماده پرتاب است. در صورتی که نتایج آزمون‌ها موفقیت‌آمیز باشد، این سامانه از سال آینده برای پرتاب ماهواره رادیویی-مخابراتی قابل بهره‌برداری خواهد بود.

عسل اخویان طهرانی

جام‌جم