نقش اهل سنت در دیپلماسی عمومی ایران

مفسر قرآن زمخشری، شاخص محدثین بخاری و مسلم، «ابوحنیفه»، استاد نحو « سیبویه »، «فیروزآبادی» صاحب قاموس المحیط، غزالی، رازی، ابن رشد و... همگی از مفاخر تمدنی ایران هستند. و بر همین مبنا تاریخ ایران از سال‌های گذشته با بزرگان اهل سنت عجین بوده است.

تصویری که از اهل سنت ایران در رسانه‌های مجازی منطقه و جهان پمپاژ می‌شود، یک اقلیت محروم از حقوق اولیه و منفعل است. حال آن‌که به‌رغم وجود کاستی‌ها با توجه به ظرفیت‌های بالقوه، بدون شک بر اساس شاخص‌ها در زمینه‌هایی همچون بهداشت، آموزش و دسترسی به زیرساخت‌ها سطح رفاه اهل سنت ایران نسبت به قومیت‌های مشابه در کشورهای همجوار مانند پاکستان، افغانستان، کردستان عراق، ترکمنستان و... غیر قابل مقایسه است.

بر اساس اصل 12 قانون اساسی، با فرض این که در برخی از مناطق کشور، پیروان یکی از مذاهب اسلامی اکثریت ساکنان را تشکیل می‌دهند، قانون اساسی مقررات محلی را در حدود اختیارات شوراها در چارچوب موازین اسلامی و قوانین کشور به آنان واگذار کرده است.

امروز در تمامی مناطق با اکثریت اهل سنت، دادگاه‌های محلی، شوراهای شهر و شهرداری‌ها توسط اهل سنت اداره می‌شود و برنامه‌ریزی‌ها در سطح محلی انجام می‌گیرد. بیش از 15 هزار مسجد اهل سنت در ایران وجود دارد. مساجد و خیابان‌های زیادی به نام صحابه، بزرگان اهل سنت در ایران نامگذاری شده است. برای مثال علی هاشم خبرنگارلبنانی یک گزارش کوتاه خبری در این مورد تولید کرده و در صفحات اجتماعی خود به اشتراک گذاشت که نظرات تعجب‌برانگیز مخاطبان را که دائما در معرض اخبار منفی بودند در پی داشته است.

با این حال در فضای مجازی در قبال اتفاقات مثبت فراوان و در مقابل موج گسترده اخبار منفی، تنها اقدام شاخص یک مستند از حضور یک خبرنگار مصری در شهرهای اهل سنت در یوتیوب است که نزدیک 2 میلیون بار به زبان‌های مختلف دیده شده است. با جست‌وجوهای بیشتر نتیجه خاصی به دست نمی‌آید و اگر هم محتوای رسانه‌ای مناسبی تولید شده باشد توزیع مناسبی در بستر وب پیدا نکرده است.

دست‌اندرکاران دیپلماسی عمومی باید شرایط شناسایی و برندسازی از شخصیت‌های دینی و اندیشمند اهل سنت ایرانی به زبان‌های انگلیسی، عربی و زبان‌هایی از قبیل اردو، ترکمنی، کردی و ترکی در شبکه‌های اجتماعی را فراهم کنند. این افراد می‌توانند در مقابل وقایع مختلف و شبهه‌افکنی‌های جریانات وهابی موضعگیری و جریان‌سازی کنند.

امروزه بخش عمده‌ای از میراث تمدن اصیل ایرانی توسط اقوام کرد، بلوچ، ترکمن، خراسانی و... با مذهب اهل سنت حفظ شده است. فعالیت‌های تشکل‌های مردم نهاد و شخصیت‌های علمی، فرهنگی و هنری... با مذهب اهل سنت بایستی به‌صورت هدفمند در فضای مجازی به زبان‌های مختلف بازنشر شده و پشتیبانی شود. درک این موضوع در شرایط امروز بسیار راهبردی است که میراث فرهنگی تمدنی و رفتار صلح‌جویانه اهل سنت ایران که نقش بی‌بدیلی در گسترش صلح‌آمیز دین اسلام در طول تاریخ داشته‌اند، بزرگ‌ترین خطر برای تفکر افراطی وهابی است. این نکته‌ای است که دست‌اندرکاران در کشور ما باید اهمیت آن را درک کرده و برای بهره‌گیری از آن در رسانه‌های مجازی برنامه‌ریزی داشته باشند.

محمد ولوی

دکترای مدیریت رسانه