قیام غم انگیز مردم بوداپست علیه اتحاد شوروی

جام جم آنلاین: 50 سال پیش ، در روز 23 اکتبر سال 1956 میلادی مردم شهر بوداپست ، پایتخت مجارستان علیه دولت این کشور که ریاست آن را ارنو گرو به عهده داشت

کد خبر: ۱۱۳۹۹۹

، اما در واقع دست نشانده اتحاد جماهیر شوروی بود دست به یک شورش عمومی زدند.

چند روز پیش از این شورش ، ارنو گرو دبیرکل حزب کمونیست مجارستان دستور تیراندازی به سوی دانشجویان معترض را در شهر بوداپست صادر کرده بود.
تظاهرات انبوه مردم به سرعت به یک قیام عمومی تبدیل شده و مردم خشمگین و به ستوه امده کلیه نمادهای حکومت کمونیستی را نابود می کنند.

درپی مرگ ژوزف استالین دیکتاتور شوروی در سال 1953 میلادی یک جریان استالین زدایی در اتحاد جماهیر شوروی شکل گرفته بود و این امید در دل مردم مجارستان جوانه زده بود که فروپاشی رژیم شوروی نزدیک است.
ماه قبل از این تاریخ ، در فوریه سال 1956 میلادی ، نیکیتا خروشچف دبیرکل حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی ، در گزارشی که به بیستمین کنگره حزب کمونیست اتحاد شوروی ارایه کرده بود ، به شدت از شیوه حکومت استالین سلف خود انتقاد کرده بود.

ژوزف استالین نزدیک به 30 سال با مشتی آهنین و ایجاد رعب و وحشت توسط سازمان های امنیتی اش توانسته بود بر شوروی حکمرانی کند.
در دوران قدرت او ، میلیون ها نفر از مردم شوروی و سپس اروپای شرقی به قتل رسیده و میلیون ها نفر دیگر در گولاگ ها زندگی طاقت فرسا و مرگباری را سپری می کردند.
با مرگ استالین موجی از امیدواری در اتحاد شوروی و کشورهای اروپای شرقی که پس از جنگ جهانی دوم رژیم کمونیستی به آنها تحمیل شده بود به راه افتاد.
دو روز قبل از تظاهرات بوداپست ، لهستانی ها توانسته بودند گومولکا رهبر اصلاح طلب خود را به قدرت بازگردانند.

مجارها نیز به نوبه خود خواستار بازگشت ایمره ناگی نخست وزیر سابق شدند که یک کمونیست میانه رو بود و در سال 1955 میلادی و به دلیل افشای زودهنگام جنایات استالین از کار برکنار شده بود.

ارتش اشغالگر شوروی قبل از عقب نشینی از بوداپست در روز 27 اکتبر سال 1956 میلادی تلاشی برای سرکوب شورش به خرج نمی دهد.
یوری آندروپف سفیر وقت شوروی در مجارستان و حاکم واقعی این کشور با بازگشت ایمره ناگی به ریاست دولت موافقت می کند. (یوری آندروپف در سال 1967 میلادی رییس سازمان قدرتمند ک.گ.ب شده و در سال 1982 میلادی رهبر شوروی می شود).

ایمره ناگی که تحت تاثیر شور و هیجان جنبش عمومی قرار گرفته بود ، روند دموکراسی را آغاز می کند ، یک دولت ائتلافی تشکیل می دهد و خروج مجارستان از پیمان ورشو را اعلام می نماید.
مقامات دولتی نابود کردن موانع مرزی مجارستان با اتریش را آغاز می کنند با این اقدام کاسه صبر شوروی ها لبریز می شود.

در روز 4 دسامبر سال 1956 میلادی نیروهای اتحاد شوروی بوداپست را اشغال کرده و به شدت مردم معترض را سرکوب می کنند. در سایر مناطق مجارستان نبردهای مردمی با نیروهای اشغالگر شوروی دو هفته ادامه یافته و سرانجام خاتمه می پذیرند.
در جریان سرکوب قیام بوداپست و مجارستان 200 هزار نفر از مردم این کشور توسط نیروهای شوروی کشته می شوند.حدود 160 هزار نفر با خوش اقبالی به غرب فرار می کنند.

در جریان قیام مردم بوداپست ، ایستگاه رادیو آزاد اروپا که توسط سازمان جاسوسی آمریکا ، «سیا» اداره می شد بی وقفه به تشویق قیام مجارها می پرداخت و به آنها اطمینان می داد در صورت مداخله نظامی شوروی ، ارتش های غربی به کمک آنها خواهد شتافت.
با این حال ، هنگام حمله ارتش شوروی و قتل عام مردم بوداپست و سایر نقاط مجارستان ، غرب فقط یک نظاره گر بود.

علاوه بر این ، در آن هنگام فرانسوی ها و بریتانیایی ها با همدستی اسراییلی ها به کانال سوئز حمله کرده بودند زیرا جمال عبدالناصر کانال سوئز را ملی اعلام کرده بود و توجه غرب بیشتر معطوف به کانال سوئز بود تا قیام غم انگیز مردم بوداپست.

به این ترتیب ، در روز 23 اکتبر سال 1956 میلادی ساکنان شهر بوداپست دست به تظاهرات گسترده ای علیه دولت ارنو گرو می زنند.
مجارها از حکومت کمونیستی که شوروی به آنها تحمیل کرده بود به ستوه آمده بودند.

قیام و آزادی مجارستان فقط 13 روز طول کشید و در روز 4 نوامبر ارتش سرخ شوروی بی رحمانه قیام بوداپست را سرکوب کرد و هزاران نفر را در این شهر به قتل رساند.

ایمره ناگی نخست وزیر و پال مالتر فرمانده نظامی توسط نیروهای شوروی دستگیر شده و در ژوئن سال 1958 میلادی تیرباران شدند.

در جریان قیام غم انگیز بوداپست و سایر مناطق مجارستان 200 هزار نفر از مردم توسط سربازان شوروی قتل عام شده و ده ها هزار نفر دیگر به اردوگاه های سیبری تبعید شدند.
بهار بوداپست فقط 13 روز دوام داشت و پس از سرکوب وحشیانه مردم توسط ارتش های شوروی تبدیل به خزانی شد که تا زمان سقوط دیوار برلین و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ادامه یافت.

بهرام افتخاری