ناکامی آمریکا در جنگ‌های تعرفه‌ای 2 دهه اخیر

به گزارش ایرنا، با آن که آمریکا و چین از به‌کار بردن واژه جنگ تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان خودداری می‌کنند، اما بسیاری شواهد حکایت از آغاز این منازعه در ابعاد اقتصادی دارد.

در واقع به اعتقاد تحلیلگران دومینوی وضع تعرفه بر واردات از سوی این دولت‌ها مهم‌ترین نشانه آغاز تقابل جدی اقتصادی است که با واکنش‌های گوناگونی روبه‌رو شده است.

در ابتدا دونالد ترامپ به بهانه جبران کسری تجاری گسترده با چین، بر فولاد و آلومینیوم تعرفه‌های اضافی را وضع کرد سپس پکن در پاسخ، روی بیش از صد کالای آمریکایی تعرفه‌هایی را تعیین کرد. ارزش تعرفه‌های چین حدود سه میلیارد دلار بود که در مقابل رقم حدود 700 میلیارد دلاری تجارت با آمریکا چندان قابل توجه نیست. اما در واقع پکن با ورود به حوزه تولیدات کشاورزی، ضمن پاسخ به اقدام کاخ سفید جبهه تازه و گسترده‌ای از تقابل اقتصادی و تعرفه‌ای را در روابط دو کشور گشود.

هراس از توسعه جنگ تعرفه‌ای

از چندی قبل پکن و واشنگتن تعرفه‌های مورد نظر خود را در حوزه فلزات و کشاورزی اجرایی کردند. به نظر می‌رسد این اقدامات تقابلی پایانی ندارد و دو طرف بر ادامه آن اصرار دارند.

تارنمای شبکه تلویزیونی سی.ان.بی.سی آمریکا در این زمینه آورده است: دولت ترامپ در واکنش به پاسخ چینی‌ها اعلام کرد بر واردات بیش از یکهزار کالای چینی تعرفه‌ای 25 درصدی وضع می‌کند. در مقابل پکن در کمتر از 24 ساعت تهدید کرد برای واردات 106 کالای صادراتی آمریکا همین میزان تعرفه را اعمال می‌کند. از جمله کالاهایی که چین در این فهرست قرار داده آب پرتقال، سویا و هواپیماست که سهم مهمی را در مبادلات دو کشور داشته و بشدت بر اقتصاد آمریکا تاثیرگذار خواهد بود.

در زمان حاضر دومین مرحله از اقدامات تعرفه‌ای دو کشور در حد حرف مطرح شده است. ترامپ در آخرین موضعگیری از آمادگی خود برای وضع صد میلیارد دلار تعرفه جدید بر کالاهای وارداتی از چین خبر داد.

سی.ان.ان در این زمینه نوشت: وزارت تجارت چین هم می‌گوید «گرچه مایل به ادامه یک جنگ تجاری نیست اما از این رو در رویی هم هراسی ندارد. اگر ایالات متحده به دنبال تقابل با چین و جامعه جهانی است و بر سیاست‌های یکجانبه و حمایت گرایانه تاکید دارد چین تا انتها ادامه می‌دهد اما برای آن هیچ عجله‌ای ندارد.»

به نوشته سی.ان.ان وضع تعرفه‌ها از سوی ترامپ با انتقادهایی حتی از سوی همفکران وی در حزب جمهوریخواه مواجه شد. حتی یکی از سناتورها این اقدام را بی معناترین کار برای اصلاح وضع موجود توصیف کرد. ضمن این که وی، ترامپ را بدون هیچ برنامه دقیقی برای پیروزی بر چین می‌داند.

ترامپ در یکی از آخرین بیانیه‌های خود تاکید کرده است: چین کشاورزان و تولیدکنندگان آمریکایی را هدف گرفته است و به همین دلیل وی به نهادهای آمریکایی دستور می‌دهد تا برنامه‌ای را برای محافظت از منافع صنعتگران و کشاورزان آمریکایی طراحی کنند.

بسیاری از تحلیلگران اعتقاد دارند چین هم تمایل چندانی به افزایش تنش اقتصادی با آمریکا ندارد و در مرحله نخست تنها بر بخش محدودی از تولیدات کشاورزی آمریکا تعرفه وضع کرده است. اما گسترش جنگ به عرصه واردات سویا از آمریکا یا صنایع خودروسازی و تولید هواپیما و حتی فناوری پیشرفته می‌تواند دلیلی بر اوج گیری تنش تجاری میان پکن و واشنگتن باشد.

اگرچه ترامپ می‌گوید درها برای گفت‌وگوهای بیشتر با دولت چین باز است و پکن هم تمایل خود برای مذاکره را اعلام کرده است، اما به اعتقاد سی.ان.ان. مشخص نیست آیا دو طرف می‌توانند به توافقی دست پیدا کنند که رضایت آنها را به همراه داشته باشد.

همین تردیدها باعث شده است بسیاری از بازارهای مالی دچار رکود و در بسیاری از بورس‌های بزرگ جهان شاخص‌ها با نزول روبه‌رو شود.

پایان تلخ جنگ تعرفه‌ای ترامپ

آن گونه که در خبر رسانه‌ها آمده است پکن بدون هیچ تردیدی بر مقابله به مثل با آمریکا تاکید می‌کند. حتی شی جین پینگ، رئیس‌‌جمهور این کشور هم می‌گوید آمریکا در تلاش است تا چین را متوقف کند؛ اما ترامپ قادر به ادامه این مسیر نیست زیرا چین بسیار قدرتمند و اقتصاد آن هم بسیار بزرگ است.

تا به حال شروع جنگ‌های تعرفه‌ای از سوی آمریکا در نهایت با پیروزی تمام عیار آمریکا تمام نشده است.

گزارش سی.ان بی.سی در زمینه جنگ‌های تجاری آمریکا در چند دهه اخیر به تعرفه‌های وضع شده رونالد ریگان علیه ژاپن در دهه 1990 میلادی و تعرفه‌های جورج بوش علیه اتحادیه اروپا در سال 2002 اشاره کرد که در نهایت با گفت‌وگو یا عقب نشینی آمریکا پایان پذیرفت. با این حال سیاست‌های تعرفه‌ای و حمایت گرایانه واشنگتن در دهه 1930 حتی آمریکا و اروپا را به اقدامات تلافی جویانه تعرفه‌ای وا داشت و سرانجام به جنگی منجر شد که همه جهان را تحت تأثیر خود قرار داد.روزنامه «واشنگتن پست» در گزارشی بر این باور است با این که هر دو کشور می‌گویند با مذاکره از وقوع جنگ تجاری جلوگیری می‌کنند، اما تقریبا راهی وجود ندارد که ضمن حفظ وجهه هر دو طرف، همزمان منافع آنها هم تأمین شود. در این چارچوب در بلندمدت یا یکی از دو طرف باید شکست را بپذیرد یا این که توافقی برای حفظ ظاهر امضا شود که از افزایش هزینه‌های این جنگ تجاری جلوگیری می‌کند.اگر نگاهی به جنگ‌های تجاری پیشین آمریکا انداخته شود در می‌یابیم آن پیروزی سریع و آسانی که ترامپ انتظار داشت، قابل دستیابی نیست. در واقع به اعتقاد تحلیلگران چین از همان قوانینی در سازمان تجارت جهانی برای متهم کردن آمریکا استفاده می‌کند که ایالات متحده در دهه 1990 در این سازمان به تصویب رساند.

روزنامه نیویورک تایمز در تحلیل چرایی اطمینان پکن از پیروزی در جنگ تجاری با آمریکا نوشت: رشد چین به بازار صادرات وابسته است و آمریکا هم وارد‌کننده بزرگی از این کشور است. ایالات متحده هم راه‌های بسیاری برای صدمه‌زدن به تولید‌کنندگان چینی دارد، اما در مقابل اقدامات متقابل تعرفه‌ای چین که حدود یک سوم واردات این کشور از آمریکا را در بر می‌گیرد تأثیر اقدامات آمریکا را کمرنگ می‌کند.

نکته جالب در شروع جنگ تعرفه‌ها در این است که چین حتی در میان ده کشور نخست صادرکننده فولاد به آمریکا قرار ندارد. اکنون تولیدکنندگان خودرو و هواپیما در آمریکا برای حفظ بازار صادراتی خود خواستار بازبینی در اقدام تعرفه‌ای ترامپ هستند.

از سوی دیگر لابی کشاورزان در کنگره بسیار پرقدرت است و امکان دارد با ادامه همین روند، آنها همان کاری را با نظام تعرفه‌ای ترامپ انجام دهند که چین علاقه‌مند پیگیری آن است. این شرایط فشارها بر دولت ترامپ را برای تغییر رویکرد و پذیرش شکست افزایش می‌دهد.