یادم تو را فراموش!

 علائم 10 گانه آلزایمر

از دست دادن حافظه (چون فراموشی شماره تلفن‌ها، اسامی افراد)، دشواری در انجام کارهای روزمره، دشواری در بیان منظور و ادای کلمات، سردرگمی در تشخیص زمان و مکان، کاهش یا ضعف استدلال، دشواری در پیگیری مسائل زندگی، جابه‌جا گذاشتن اجسام، تغییرات در خلق و خو و رفتار، اختلال در درک تصاویر، اندازه و فاصله آنها و کناره‌گیری از فعالیت‌های اجتماعی، شاخص‌های جهانی تعیین شده برای تشخیص ابتلا به بیماری آلزایمر است. هر کدام از ما ممکن است در مقاطعی با برخی از این علائم مواجه شویم، اما بروز این مشکلات مقطعی است و به این علائم از سن 65 ـ 60 سالگی به بعد به عنوان نشانه‌های آلزایمر باید توجه داشت.

اهمیت تشخیص زودهنگام در کیفیت زندگی

خانواده‌های سالمندان توجه داشته باشند هر چه بیماری سریع‌تر تشخیص داده شود و فرآیند درمان آغاز شود، به همان میزان مشکلات ناشی از بیماری نیز کاهش می‌یابد. براساس نتایج تحقیقات، هر یک‌سال تشخیص زودهنگام، باعث می‌شود معلولیت ناشی از بیماری به مدت پنج سال به تعویق بیفتد. بنابراین اگر حداقل سه مورد از علائم آلزایمر را در سالمند خود مشاهده کردید، حتما به متخصص مغز و اعصاب یا روانپزشک مراجعه کنید.

ضرورت آموزش مراقبان

مراقبان این بیماران باید بسیار صبور باشند. شرایط و ویژگی‌های این بیماری به گونه‌ای است که مراقبان حتما باید در دوره‌های آموزشی که اتفاقا به صورت رایگان در انجمن آلزایمر ایران برگزار می‌شود، شرکت کنند تا بیاموزند که وقتی بیمار از خوردن غذا یا حمام کردن امتناع کرد یا مواقعی که دچار ترس و وحشت ناشی از احساس ناامنی می‌شود، چگونه می‌توانند او را آرام کنند.

توجه مراقبان بر ضرورت دریافت آموزش‌های مراقبت باعث می‌شود حتی خود این افراد نیز کمتر اذیت شوند و کیفیت زندگی و سلامت جسم و روان خود و بیمار را در سطح بالا نگه دارند.

چند راهکار برای مواجهه با مبتلایان به آلزایمر

غروب‌زدگی یکی از دلایل بروز ترس در این افراد می‌شود. به محض مشاهده چنین وضعیتی، پرده‌ها را بکشید و خانه را با روشن کردن لامپ‌ها پرنور کنید. سپس توجه بیمار را به یکی از مسائلی که دوست دارد، جلب کنید تا حواسش پرت شود، ترس را فراموش کند و مجددا احساس امنیت کند. پرسش‌های مکرر و پی در پی بیمار یکی دیگر از مشکلات رایج مراقبان است، به گونه‌ای که باعث اذیت شدن آنها و گاهی موجب بروز رفتارهای پرخاشگرانه نسبت به فرد بیمار می‌شود. در چنین شرایطی می‌توانید با نشان دادن عکس، پخش موسیقی مورد علاقه فرد و تعریف خاطره باعث شوید که سوال پرسیدن را فراموش کند. ممکن است حمام بردن بیمار یکی دیگر از مشکلات باشد، زیرا امکان دارد فرد مقوله‌ای به نام حمام را فراموش کرده باشد. به همین دلیل به محض این که بخواهید او را به سمت حمام و زیر دوش آب ببرید، دچار رعب و وحشت شود و احساس ناامنی کند. بنابراین باید قبل از هر اقدامی، مرحله به مرحله برای فرد توضیح دهید که قرار است با هم چه کاری انجام دهید و او را با نوازش، کلمات محبت‌آمیز و مهربانی با خود همراه کنید. امنیت بخشی یکی از ارکان مهم مواجهه با مبتلایان به آلزایمر است که لازم است اعضای خانواه به این مقوله توجه جدی داشته باشند.

نقش کودکان در بیماری آلزایمر

پذیرش بیماری از سوی خانواده بسیار مهم است. برخی از اعضای خانواده مبتلایان در پذیرش خود بیماری و عواقب آن مقاومت می‌کنند و رفتارهای فرد را به حساب پرخاشگری، آزار و اذیت و... می‌گذارند، در صورتی که این بیماران کنترلی بر رفتار خود ندارند و نیازمند درک شدن از سوی اعضای خانواده، مراقبان و جامعه هستند. بیماری آلزایمر صرفا یک مقوله شخصی نیست، بلکه امری اجتماعی است که هر کدام ما در برابر آن مسئولیت‌هایی داریم. با توجه به آمار 30 میلیون نفری سالمندان در سال 2050 و به تبع آن افزایش تعداد مبتلایان، برنامه‌ریزی‌ها برای مواجهه با بیماری از سوی خانواده‌ها و جامعه و نهادهای مدنی باید منظم‌تر و منسجم‌تر انجام گیرد، آنچنان که حتی کودکان می‌توانند بعد از دریافت آموزش‌های لازم در مراقبت از پدربزرگ و مادربزرگ خود نقش موثری ایفا کنند، زیرا سالمندان در این شرایط با کودکان بهتر و راحت‌تر از بزرگسالان ارتباط برقرار می‌کنند و حرف شنوی دارند. همچنین خاطره‌گویی در این دو گروه می‌تواند نقش موثری داشته باشد.

معصومه صالحی

مدیرعامل انجمن آلزایمر

آلزایمر نوعی زوال عقل

بسیاری از افراد، زوال عقل را فقط ابتلا به آلزایمر می‌دانند و آنها را یکسان تلقی می‌کنند. در صورتی که آلزایمر یکی از انواع بیماری‌های زوال عقل است، امکان ابتلا به دیگر بیماری‌های زوال عقل در سنین پایین و جوانی امکان‌پذیر است که معمولا این افراد بعد از اتمام دوران درمان، حافظه خود را به دست می‌آورند.

اما حافظه مختل شده در مبتلایان به آلزایمر به عنوان یکی از بیماری‌های دوران سالمندی، برگشت‌پذیر نیست و متاسفانه 60درصد ابتلا به بیماری زوال عقل از نوع آلزایمر است.

البته باید خاطرنشان کرد که آلزایمر از عواقب زندگی مدرن نیست، بلکه از دیرباز این بیماری وجود داشته است و اتفاقا به همین دلیل نگرشی در بین مردم شکل گرفته بود که وقتی سن بالا می‌رود، مغز کوچک می‌شود و رفتار فرد سالمند همانند بچه کودکانه می‌شود. بعد از آن که آلویز آلزایمر، روانپزشک آلمانی در سال 1906 میلادی این بیماری را شناسایی و به جامعه پزشکی معرفی کرد، تازه مشخص شد نگرش مذکور بر چه مبنایی بوده است و این کشف باعث شد آمار تعداد مبتلایان افزایش یابد. برخلاف دیگر بیماری‌های زوال عقل، منشأ ابتلای فرد به نوعی از زوال عقل از 65 سالگی به بعد، هنوز مشخص نشده است و فقط براساس فرضیاتی به عوامل موثری چون آلودگی هوا، تغذیه نامناسب، بی‌تحرکی، وراثت، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی ـ عروقی و آسیب‌های مغزی اشاره می‌شود.

ترس از ابتلا به آلزایمر

انتشار اخبار نگران‌کننده درباره افزایش تعداد مبتلایان به آلزایمر در جهان و ایران باعث شده تعدادی از مردم به فوبیای ابتلا به بیماری آلزایمر مبتلا شوند و به محض مواجهه با علائم اولیه ابتلا به این بیماری به متخصص مغز و اعصاب یا روانپزشک مراجعه کنند. اما بررسی‌ها نشان می‌دهد از هر سه مراجعه‌کننده، یک تا دو نفر به این فوبیا مبتلا هستند نه آلزایمر؛ هر چند وجود این ترس به معنای آن نیست که درباره این بیماری اطلاعات لازم و درست کسب نشود. هر چه دانش جامعه با کمک متخصصان حاذق افزایش یابد، به همان میزان می‌توان به کیفیت زندگی مبتلایان به آلزایمر و مراقبان آنها کمک کرد.

دکتر بابک زمانی

متخصص مغز و اعصاب

سهیلا فلاحی

سلامت