انحصاری که شکست

با توجه به تشریک مساعی اسلام آباد با واشنگتن پس از حوادث 11 سپتامبر و پیوستن به پیکار جهانی مبارزه با تروریسم ، می شود هژمونی کاراتری را برای پاکستان متصور شد

کد خبر: ۱۰۵۷۰۴

که با حضور قدرتهای منطقه ای دیگر مثل چین یا روسیه دورنمای این دیدگاه در هاله ای از ابهام قرار گیرد ؛ اما پاکستان تاکنون توانسته از 2 تغییر رویکرد به شکلی مطلوب در رسیدن به اهداف راهبردی خود بهره جوید.
یکی تغییر رویکرد سیاست خارجی امریکا نسبت به پاکستان پس از حوادث 11 سپتامبر و حذف تحریم های این کشور به خاطر گذر از راهبرد حلقه رژیم مظنون برای حمایت از گروه طالبان و همکاری با ائتلاف جهانی مبارزه با تروریسم در کنار کمکهای چند صد میلیون دلاری که تا آن زمان مشمول تحریم های سنگین اقتصادی بود. بسیاری از معادلات بویژه تعادل و توازن قدرت در جنوب آسیا را تا حدودی به نفع اسلام آباد رقم زد. پاکستان پیش از این رخداد از سال 1990 طبق الحاقیه پرسلر تحت تحریم های محدود ایالات متحده قرار داشت ، اما تعلیق این تحریم ها با توجه به بدهی 37 میلیارد دلاری پاکستان تحول عظیمی در اوضاع داخلی و خارجی این کشور ایجاد کرد. نکته دیگر این که مقامات اسلام آباد بخصوص پس از انتقال قدرت به ژنرال مشرف از به کارگیری اهرم ها و ظرفیت های داخلی برای رسیدن به اهداف غایی خود دریغ نکرده اند. پاکستان با بیش از 150 میلیون نفر جمعیت و اکثریت مسلمان هر کجا که لازم باشد از عنوان اسلامی خود برای کسب شرایط بهتر بهره می گیرد. راهبردی که دلیلش کاملا مشخص است. پاکستان تنها کشور مسلمانی است که دارای قدرت هسته ای است و حتی با تئوری ضمنی بمب اسلامی تلاش زیادی کرده تا حمایت کشورهای اسلامی را با توجیه شکستن انحصار عضویت دول مسلمان در باشگاه هسته ای به خود جلب کند. اسلام آباد در بعضی مقاطع که تحت فشار متراکم قدرت های اتمی از جمله ایالات متحده بوده با مطرح کردن جنگهای روانی ضد اسرائیلی سعی کرده حمایت گسترده کشورهای اسلامی را به خود جلب کند. پاکستان سعی کرده با به چالش کشیدن رویکرد دوگانه امریکا در تقابل با پروسه هسته ای شدن خاورمیانه و عدم پایبندی اسرائیل به معاهدات بین المللی ، هسته ای شدن خود را حداقل برای جهان اسلام پذیرفتنی تر کند. به هر حال باید بپذیریم که جنگ افغانستان در دوران جنگ سرد و رقابت شدید تسلیحات هسته ای هند و پاکستان روندهای پویایی منطقه ای جنوب آسیا را از انزوای سنتی خارج کرد روشن است که چین و پاکستان ، هند، روسیه و ایالات متحده فرآیند پویایی منطقه جنوب آسیا را تسریع بخشیده اند. اکنون هند و پاکستان بخوبی می دانند که روند صلح و دموکراسی سازی خاورمیانه بزرگ ، آنها را در بر خواهد گرفت و دکترین ژئواستراتژیک آنها حکم می کند که هر چه زودتر خود را از خطر مهیب رقابت تسلیحاتی سلاحهای غیرمتعارف نجات دهند. عمق نگرانی راهبردی دو کشور بویژه پاکستان این است که بی ثباتی داخلی می تواند برای ژئوپلتیک آنها مشکل ساز باشد. سوابق تاریخی نشان داده است که هرگاه پاکستان وارد رقابت شدید منطقه ای و حتی جنگهای منطقه ای با هند و افغانستان دوران اشغال شوروی سابق و جنگ داخلی شده بسرعت کادر قدرت سیاسی متحول شده و ارتش زمام امور را به دست گرفته است. ارتش پاکستان دارای ظرفیت و توانمندی خود کنترلی بر سیاست است. گفتنی است این نوع توانایی میان ارتشهای خاورمیانه بزرگ نادر است.