خانواده مطلوب؛ آماده در برابر مخاطرات
هیچکس از زمان دقیق وقوع یک حادثه خبر ندارد و رویارویی با حوادث ناگهانی و غیرمنتظره تجربه مشترک خیلی هاست. به همین دلیل در حوادث و بلایای طبیعی و غیرطبیعی هرساله جان صدها هزار نفر به خطر میافتد.
اما نکته ایناست که در تمام حادثههای ناگهانی از سیل و زلزله گرفته تا توفان، آتشسوزی و... شهروندان یک منطقه اولین افرادی هستند که درگیر حادثه میشوند و قبل از ورود امدادگران و نیروهای سازمانی آموزشدیده و باتجربه، نسبت به کمکرسانی به آسیبدیدهها واکنش نشان میدهند.درحقیقت با اینکه نمیتوان از نقش موثر و حیاتی نیروهای امدادرسان و متخصص در این زمینه گذشت، اما بحث آگاهی و مهارتهای شخصی شهروندان هم موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود، چراکه در بعضی موارد تا رسیدن امدادرسانان فرصتهای طلایی نجات از بین خواهد رفت، در حادثههای بزرگی مانند زلزله هم تعداد نیروهای امدادرسان در لحظههای ابتدایی حادثه به خاطر حجم حادثه، همیشه کمتر از مصدومانی است که به کمک نیاز دارند.
محافظت از خود و اطرافیان یک وظیفه عمومی
در حقیقت بعد از وقوع حوادث و بلایای طبیعی مردم ممکن است به دلیل وسعت ناحیه آسیبدیده، نبود ارتباطات و مسدودشدن راههای دسترسی، برای مدت معینی صرفاً به امکانات خود متکی باشند. برای آمادگی در برابر چنین شرایطی میتوان در هر منطقهای تعدادی از شهروندان داوطلب را در قالب تیمهای مردمی آموزش داد تا هنگام وقوع حوادث و بلایا بتوانند علاوه بر محافظت از خود و اطرافیان، به سایر آسیبدیدگان هم کمک فوری کنند. این تیمها اطلاعات مربوط به حادثه را هنگام رسیدن نیروهای کمکی نیز در اختیار آنان قرار میدهند. بهعبارت دیگر اعضای این تیمها در مورد شناخت حوادث احتمالی و روشهای آمادگی در برابر آنها و نیز مهارتهای اساسی سازماندهی آموزش میبینند، به طوری که بتوانند تا زمان رسیدن نیروهای کمکی به خود، دیگر اعضای خانواده، دوستان و همسایگان کمک کنند. به این افراد، آموزشهایی در مورد آمادگی در برابر حوادث، ایمنی در برابر حریق، ارائه کمکهای اولیه پزشکی، انجام عملیات جستوجو و نجات اولیه، سازماندهی تیمی و آشنایی با حمایت روانی آسیبدیدگان به هنگام وقوع حوادث و بلایا داده میشود. بعد از اتمام این دوره به اعضای گروه توصیه میشود تا ارتباط خود را همچنان حفظ کرده و با شرکت در مانورهای محلی و سایر برنامههای مخصوص داوطلبان، آمادگیشان را در برابر حوادث و بلایا تقویت کنند.
برمبنای همین موضوع طرح خادم (خانواده آماده در مخاطرات) در جمعیت هلال احمر مورد توجه قرار گرفت تا سطح آسیب بعد از حادثه بین افراد جامعه پایینتر بیاید و مردم بیاموزند در زمان حادثه چه کاری انجام بدهند و از انجام چه کاری پرهیز کنند.
شهروندان آماده؛ شهرآماده
به زبان سادهتر، از آنجا که مردم ما همیشه به طور خودجوش نسبت به کمک و امدادرسانی به دیگران اقدام میکنند، لزوم آموزش به آنها مورد توجه قرار گرفت؛ به عنوان مثال از آنجا که زمان وقوع حادثههای بزرگی مثل زلزله، سادهترین کمک، بیرون کشیدن مصدومان از زیر آوار است، اگر این جابهجایی مبتنی بر اصول نباشد، متاسفانه خطرآفرین میشود و به مصدومان آسیب بیشتری میرساند. نکته مهم این که آشنایی مردم عادی با کمکهای اولیه و امدادی، هرچقدر هم کم باشد، باز هم نتایج خوبی به دنبال دارد و درحقیقت این داوطلبان نه فقط برای حوادثی مثل زلزله که برای حادثههای بزرگ و کوچک شهری آماده میشوند. به عبارت دیگر با این کار تکتک مردم با فرهنگ مقابله با خطرات حوادث مختلف آشنا میشوند و یاد میگیرند در چه موقعیتی چه واکنشی از خودشان نشان بدهند که بحران ایجاد نکند. چراکه بحران در شرایطی به وجود میآید که ما برایش آماده نشدهایم و برنامه نداریم.
