راضی شدن هر یک از مدافعان ایران اسلامی به بیان خاطرات حضورشان در صحنههای نبرد، در وهله اول به تصمیم خود فرد بستگی دارد. اینکه آیا او به این مرحله از یقین رسیده است که انتشار خاطرات وی میتواند گامی در جهت زنده نگهداشتن یاد و خاطرات دوران هشت سال دفاع مظلومانه ملت ایران باشد؟ اگر چنین یقینی در ذهن فرد ایجاد کنیم، بیشک او هم با آغوش باز از آن استقبال میکند و خاطراتش را برایمان بازگو میکند.
فرضیهای است مقبول بسیاری از اندیشمندان به این مضمون: «ما به عدد رزمندگانی که در جنگ حضور داشتند، میتوانیم دریچهای به حوادث آن دوران باز کنیم.» با استناد به همین فرضیه اهمیت بازگو کردن خاطرات شخصی رزمندگان برای ما روشن میشود. اگر نگاهی به کتب منتشر شده از خاطرات رزمندگان طی چند سال گذشته داشته باشیم، در مییابیم این کتابها چگونه توانستهاند موج مثبتی در جامعه ایجاد کنند. طی سالهای اخیر تعدادی از این کتابها حتی در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران هم گوی سبقت را از دیگر کتب ربودند. این یعنی انتشار یک فرهنگ پویا و کارآمد در جامعه. این حداقل اهمیت و اثر تدوین خاطرات جنگ رزمندگان است.
نکات مهم در ثبت خاطرات و تاریخ شفاهی جنگ عبارت است از:
ـ انتخاب راویانی که قدرت و تسلط کافی برای بیان خاطرات را دارا باشند.
ـ پرهیز از بزرگنمایی و اضافه کردن نظرات شخصی بر خاطرات رزمنده از سوی نویسنده یا تدوینگر.
ـ بهرهگیری از مصاحبهگرهای خبره و متخصص که هم فن مصاحبهگری را خوب بلد باشند و هم به لحاظ روانشناسی حالات رزمنده را درک کنند.
ـ طراحی سوالات مناسب و جداگانه برای هر کدام از راویان، به طوری که با تجمیع پاسخ آن پرسشها بتوان کل خاطرات فرد را تدوین کرد.
گلعلی بابایی
پژوهشگر و خاطرهنگار دفاع مقدس
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم