بدون کات از پـاریس تـا تهـران

مرداد 93 و با حکم حجت‌الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی اعضای شورای سیاستگذاری گروه هنر و تجربه، فعالیت خود را آغاز کردند. جمال امید، هوشنگ گلمکانی، جعفر صانعی‌مقدم، ایرج تقی‌پور، شهرام مکری، محمدرضا فرجی، مجید مسچی و سیف‌الله صمدیان، اعضای این شورا هستند و امیرحسین علم‌الهدی هم دبیر این شوراست. هنر و تجربه گرچه در این دو سال فرصت خوبی برای برخی فیلم‌های هنری و تجربی که در حالت عادی، شانس بسیار کمی برای اکران و دیده شدن دارد، فراهم کرده، اما هنوز نتوانسته با ایجاد یک جریان موثر و پیوسته، مخالفان را اقناع کند و شور و حالی میان علاقه‌مندان جدی‌تر و کنجکاوتر سینمای متفاوت در سراسر کشور به وجود بیاورد.

سینمایی

تعداد فیلم‌های سینمایی: 92

برخی از فیلم‌های موفق

ماهی و گربه: این پلان ـ سکانس 134 دقیقه‌ای شهرام مکری، موفق‌ترین فیلم گروه هنر و تجربه تا اینجای کار است که به دلیل محتوای خلاقانه، جایزه ویژه افق‌های جشنواره معتبر ونیز را هم به دست آورد. قصه درباره چند دانشجوست که برای یک مسابقه به شمال می‌روند، اما گرفتار چند قاتل می‌شوند.

پرویز: این ساخته تحسین شده مجید برزگر درباره مردی مجرد و 50 ساله به نام پرویز است که باید به خاطر ازدواج دوباره پدرش، خانه را ترک کند. او هم تصمیم می‌گیرد به پدر و آشنایانش نشان دهد که این کار عواقب بدی برایشان دارد. بازی لوون هفتوان از مهم‌ترین امتیازات فیلم است.

یک اتفاق ساده: این فیلم سینمایی ساخته سال 1352 است، اما قرار گرفتن آن در میان فیلم‌های مهم گروه هنر و تجربه یک دلیل مهم دارد، چراکه این گروه با اکران این فیلم در 24 شهریور 93 فعالیت خود را شروع کرد. انتخاب این فیلم متفاوت زنده‌یاد سهراب شهید ثالث برای آغاز یک جریان متفاوت سینمایی متناسب به نظر می‌رسد.

خواب تلخ: یکی از فضاهایی که گروه هنر و تجربه ایجاد کرده، نمایش فیلم‌هایی است که در سال‌های گذشته تولید شدند، اما به هر دلیلی امکان نمایش پیدا نکردند. کمدی سیاه «خواب تلخ» ساخته محسن امیریوسفی یکی از اینهاست که قصه یک پیرمرد مرده‌شور را روایت می‌کند.

ایران سرای من است: پرویز کیمیاوی از فیلمسازان گزیده‌کار است که از چهره‌های موج نوی سینمای ایران محسوب می‌شود. نمایش فیلم‌های این کارگردان، سنخیت کاملی با گروه هنر و تجربه دارد. «ایران سرای من است» با بازی بهزاد خداویسی قصه سهراب، نویسنده جوان کرمانی است که می‌خواهد کتابی درباره تاریخ شعر کهن ایران بنویسد.

مستند

تعداد فیلم‌های مستند: 32

برخی از فیلم‌های موفق

آتلان: این ساخته معین کریم‌الدینی در این یکی دو ساله تقریبا همه جایزه‌های مهم و معتبر داخلی ـ جشنواره فیلم فجر و سینماحقیقت ـ و برخی از مهم‌ترین جوایز سینمای دنیا در عرصه مستند را کسب کرده است. قصه هم درباره یک مربی پرورش اسب است که می‌خواهد با برنده شدن در مسابقات مختلف، هزینه ازدواج خود را جور کند.

راننده و روباه: این فیلم به کارگردانی آرش لاهوتی هم از موفق‌ترین فیلم‌های مستند در عرصه داخلی و جهانی است و قصه یک راننده کامیون متفاوت را روایت می‌کند که با حیوانات مختلف فیلم می‌سازد.

　من ناصر حجازی هستم: یکی از موفق‌ترین، پرفروش‌ترین و در عین حال جنجالی‌ترین فیلم‌های مستند است که به دروازه‌بان فقید فوتبال می‌پردازد. در این فیلم با چهره‌های سرشناسی مصاحبه شده و بازیگرانی چون مهران مدیری، شهاب حسینی، پرویز پرستویی و بهرام رادان هم در آن متونی را روایت کرده‌اند.

حمیدِ هما: محمدعلی سجادی از کارگردان‌های شناخته شده سینمای ایران که فیلم‌هایی چون بازجویی یک جنایت، رنگ شب و شیفته را در کارنامه دارد، هرازگاهی دست به ساخت فیلم‌های مستند و تجربی هم می‌زند. مثل همین حمید هما که گفت‌وگویی با زنده‌یاد هما روستاست و در آن درباره زندگی یک زوج موفق هنری ـ روستا و حمید سمندریان ـ سخن به میان می‌آید.

زمناکو: مهدی قربان‌پور در فیلم «زمناکو» سراغ فاجعه بمباران شیمیایی حلبچه به دست نیروهای بعثی عراق می‌رود. او در این مستند تحسین‌شده و تاثیرگذار روی موضوع جدایی کودکی 40 روزه از آغوش مادرش، متمرکز می‌شود و آن را به عنوان فقط یکی از اثرات منفی آن واقعه بررسی می‌کند.

کوتاه

تعداد فیلم‌های کوتاه: 89

2 نمونه از فیلم‌ها

باهر: این فیلم 25 دقیقه‌ای را حسن آخوندپور ساخته و در بخش کرنر جشنواره فیلم کن هم به نمایش درآمد. ویژگی این فیلم بدون دیالوگ، حضور بازیگران سینمای حرفه‌ای از جمله مهتاب کرامتی و مانی حقیقی است. موسیقی فیلم را هم کارن همایونفر ساخته است.

سینماسگ: شاهد احمدلو که در سال‌های اخیر به عنوان کارگردان سینمای حرفه‌ای فعالیت می‌کند، کار فیلمسازی را از ساخت آثار کوتاه شروع کرد. سینماسگ یکی از فیلم‌های موفق و تحسین شده اوست و درباره گروهی فیلمساز است که می‌خواهند پلانی از یک سگ بگیرند، اما موفق نمی‌شوند.

انیمیشن

تعداد فیلم‌های انیمیشن: 2

چرا مگس را نباید کشت؟: این فیلم پنج دقیقه‌ای را فرهاد علیزاده ساخته و درباره مگسی در یک ایستگاه مترو است که باعث درگیری دو مرد با یکدیگر می‌شود.

تمام زمستان‌هایی که ندیده‌ام: این فیلم 17دقیقه‌ای را امید خوش‌نظر ساخته و قصه‌اش درباره یک زن باردار مقیم نیویورک است که باید بین احتمال ناقص‌الخلقه به دنیا آمدن یا سقط فرزندش یکی را انتخاب کند.

نظر موافق

فــرهــاد توحیدی فیلمنامه‌نویس سینما درباره اکران فیلم‌ها در گروه «هنر و تجربه» به هنرآنلاین، گفت: در شرایط معمولی اکران فیلم‌ها درسینمای ایران محدود است و وقتی برای اکران فیلم‌های خاص نمی‌ماند. اکثر سینما‌ها مایلند فیلم‌هایی را که با فروش متعارف و بالا روبه‌رو خواهند شد، اکران عمومی کنند و طبق معمول فیلم‌هایی که جنبه هنری دارند از چرخه اکران کنار می‌مانند. جریان راه‌اندازی «گروه هنر و تجربه» به فیلم‌هایی کمک می‌کند که در شرایط معمولی شانسی برای اکران ندارند و سینما‌های نمایش‌دهنده این گروه از فیلم‌ها محدود هستند. از زمانی که این برنامه راه افتاده و پیش رفته است، متوجه شدیم که این فیلم‌ها هم مخاطبان معین و خاص خود را دارند و حتی ارزش این را دارند که سالن‌های نمایش بیشتری به این فیلم‌ها اختصاص داشته باشد، حتی این گروه از فیلم‌ها قابلیت حضور در چرخه اکران فروش را دارند. از این جهت ادامه این برنامه بیش از هر چیزی اهمیت دارد.

نظر مخالف

محمدحسین فرح‌بخش، تهیه‌کننده و کارگردان سینما درباره گروه هنر و تجربه گفت: از نظر من، سینمای بعد از انقلاب، همه‌اش هنر و تجربه به حساب می‌آید. حتی سینمای تجاری یا مخاطب عام ما نیز بیشتر هنر و تجربه‌اند و ربطی به سینمای عام دنیا ندارند. اما حالا آمده‌ایم و بر کسانی که در خانه‌شان فیلم ساخته‌اند و مستند تهیه کرده‌اند، آن ‌هم با پولی اندک و فقیرانه، اسم هنر و تجربه گذاشته‌ایم. من مخالف فیلمسازی نیستم. هر کسی مجاز است هرچه بسازد به شرطی که پروانه ساخت و قابلیت اکران داشته باشد، چون اگر این قابلیت را نداشته باشد، می‌شود مثل وضعیت الان هنر و تجربه که جز فیلم «ماهی و گربه» و «پرویز»، هیچ‌کدام از دیگر فیلم‌ها مخاطب نداشته‌اند. هنر و تجربه جایگاه سینمای خصوصی را هم در اکران نابود کرده است. هنر و تجربه به جای گرفتن سینمای آزادی، باید سینمای کانون و امثالهم را بگیرد. آقای ایوبی بزودی می‌فهمد که چه کلکی خورده است. هزینه‌هایی که اعلام می‌شود این گروه تاکنون خرج کرده، اطلاعات غلط است. در قبل از انقلاب، یک تک سینمای بهمن این‌گونه فیلم‌ها را نمایش می‌داد و موفق هم بود.

علی رستگار

فرهنگ و هنر