رسانه، ابزار قدرتمند ترویج سبک زندگی

نظم در زندگی شخصی، اخلاق شهروندی، مطالعه، ورزش، معاشرت، امور ارزشی و معنویات و حتی نوع و روش غذا خوردن یا امساک از تناول در ماه مبارک رمضان و اعمال و رفتار این ماه از جمله مولفه‌های سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی است.

سبک زندگی، جان مایه حیات بشری است. جامعه‌ای که عاری از سبک متعالی و هنجارمند زندگی باشد، نه‌تنها نظم ندارد بلکه نمی‌تواند برای خود هدف و آرمانی ترسیم کند. سبک زندگی در واقع سرمایه مادی و معنوی یک تمدن است، بنابراین تمدنی که فاقد سرمایه باشد یا سرمایه‌های خود را تلف کند، نمی‌تواند به حیات خویش ادامه دهد. سبک زندگی در تعریف جهان امروز، شاخص فرهیختگی و توسعه یک جامعه نسبت به جوامع دیگر است.

اما هدف از ارائه این تعاریف از مفهوم وسیع سبک زندگی یک مطلب است؛ این‌که در جهان پرسرعت امروز، این رسانه‌ها هستند که سبک زندگی را برای جوامع ترسیم، ترویج و جهت می‌دهند.

در گذشته این خانواده‌ها بودند که آداب و سبک زندگی را سینه به سینه به نسل بعدی منتقل می‌کردند و در بخشی وسیع‌تر، این جامعه است که نوعی از سبک زندگی را به فرد و افراد معرفی می‌کند. اما امروزه تأثیر رسانه‌ها در ترویج و تثبیت این مفهوم، بسیار قوی‌تر و پررنگ‌تر از دو نهاد یادشده یعنی خانواده و جامعه است.

رسانه‌ها در حوزه سبک زندگی براحتی می‌توانند طرز تلقی و تفکر خانواده‌ها و جامعه را شکل داده، هدایت کرده و نهادینه کنند.

در کشور ما رسانه ملی ابتدا باید تعریفی از سبک زندگی ایده‌آل تبیین کند. سپس پیام‌های انگیزه‌بخش و رفتارآفرین در این حوزه را بررسی و مشخص کند.

در برنامه‌سازی شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی دقت شود که میان سبک زندگی و مصرف‌زدگی تفاوت قائل شوند. مصرف‌زدگی، آفت همیشگی سبک زندگی بوده و هست. مصرف‌زدگی ابتدا سبک زندگی فردی را تحت‌تأثیر منفی قرار می‌دهد و سپس در حجمی وسیع‌تر، یک جامعه را از مسیر توسعه‌یافتگی و فرهیختگی به مصرف‌زدگی رهنمون می‌شود.

پروفسور باقر ساروخانی - استاد دانشگاه