در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نخودها هم بانکی شده اند
در سایتی خواندم که مصرف حبوبات می تواند عوارض حاصل از پیری را به تاخیر اندازد و از آنجا که این دسته از مواد خوراکی فیبروپروتئین زیادی دارند، مصرف آنها توصیه می شود.
در جایی دیگر هم خواندم به جای هر 30گرم گوشت با چربی متوسط، می توان از یک عدد تخم مرغ یا یک فنجان حبوبات پخته یا یک دوم فنجان حبوبات خام استفاده کرد.
در جایی دیگر هم به این آمار قابل تامل برخوردم که با وجود این که ایران از نظر سطح زیر کشت و تولید حبوبات در دنیا به ترتیب در رده های 13و 18قرار گرفته ، اما از نظر تولید در واحد سطح و بازده استفاده از منابع ، در میان 170کشور دنیا در رده 154واقع شده است.
حبوبات از جمله گیاهان زراعی هستند که در سراسر دنیا کشت می شوند و به شرایط آب و هوایی متفاوتی از معتدل تا گرم و از مرطوب تا خشک سازگاری یافته اند.
این محصولات ارزش غذایی زیادی دارند و یکی از مهمترین منابع گیاهی سرشار از پروتئین هستند به نحوی که پس از غلات ، دومین منبع مهم غذایی انسان به شمار می روند.
نکته جالب درباره حبوبات این است که به خاطر همزیستی با باکتری های تثبیت کننده نیتروژن هوا، در حاصلخیزی خاک هم تاثیر بسیار مثبتی دارند و نیز از دسته ای از آنها می توان به عنوان کود سبز برای تقویت و بهبود خصوصیات فیزیکی خاک استفاده کرد.
سطح کشت زیاد، بازده کم
سطح زیر کشت حبوبات در ایران نزدیک به یک میلیون هکتار است ، اما متاسفانه بازده تولید بسیار کم بوده و نوسانات زیادی داشته است.
به گفته دکتر احمد نظامی ، عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد شاید مهمترین دلیل وضعیت این باشد که بیشتر تحقیقات و نیز استفاده از نهاده های کشاورزی و فناوری به منظور افزایش عملکرد غلات بوده است و علاوه بر این ، طی سالیان گذشته در بسیاری از اراضی مرغوب ، دیگر محصولات زراعی مانند غلات و برخی محصولات نقدینه ای جایگزین کشت حبوبات شده اند که باعث شده کشت حبوبات بیشتر در مناطق حاشیه ای و زمین های فقیر انجام شود که این موضوع ، کشت محصولات را در این مناطق بسیار مخاطره آمیز کرده است و خطر حذف آن از سیستم های زراعی وجود دارد.
وی در تکمیل توضیحات خود می افزاید بیش از 80درصد سطح زیر کشت حبوبات کشور در مناطق دیم واقع است که به علت نوسانات شدید آب و هوایی و بویژه روند رو به توسعه خشکی و همچنین دیگر عوامل موثر بر تولید، عملکرد این محصولات غالبا اندک و ناپایدار است.
به گفته دکتر نظامی ، با وجود تمامی عوامل ذکر شده به نظر می رسد دستیابی به اهداف منطقی در ارتباط با تولید پایدار این محصولات بدون انجام تحقیقات علمی منسجم و جامع و با به کارگیری توانمندی های تخصصی روز امکان پذیر نباشد.
گفتنی است با توجه به رشد اقتصادی و اجتماعی و جمعیت کشور ایران ، مصرف مواد پروتئینی بویژه گوشت قرمز افزایش چشمگیری یافته است ، بنابراین برای تنظیم مواد پروتئینی گیاهی در سبد مصرف خانواده ایجاد روشهای نوین کشت و تولید حبوبات علاوه بر ایجاد زمینه های لازم برای اشتغال در بخش کشاورزی کشور موجبات جایگزینی حبوبات با قسمتی از پروتئین های دامی نیز می شود.
بانکی پر از اطلاعات حبوباتی
بانکهای اطلاعاتی ، پایگاه های مهمی به منظور ذخیره و اشاعه اطلاعات برای پژوهشگران و علاقه مندان هستند و لزوم گسترش و سامان بخشی آنها از اولویت خاصی برخوردار است.
با توجه به این هدف و به منظور پاسخگویی به نیاز پژوهشگران علاقه مند تحقیق در زمینه حبوبات ، پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد از سال 1381به ایجاد بانک اطلاعات حبوبات همت گماشته است و در مرحله اول ایجاد این بانک ، مجموعه تحقیقات انجام شده در زمینه حبوبات در استان خراسان و در سطح مراکز دانشگاهی و نیز مراکز تحقیقات کشاورزی استان خراسان از ابتدا تا سال 81مورد بررسی قرار گرفت و در هر مورد خلاصه ای با عنوان برداشت کلی شامل خلاصه مهمترین نکات موجود در هر کدام از بخشهای مختلف گزارش هر تحقیق تهیه شد.
حاصل این کار تاکنون ، تهیه برداشت کلی برای حدود 50پژوهش انجام شده روی حبوبات است که زمینه های اصلی تحقیقات در موارد بررسی شده به طور عمده شامل به زراعی (تعیین تاریخ کاشت ، میزان کود و تراکم مطلوب ) مبانی مورفو فیزیولوژیک عملکرد، مقایسه ارقام و به گزینی ، بانک ژن ، کشت بافت ، علفهای هرز، تثبیت نیتروژن ، مقاومت بر تنشها از جمله سرما و نیز برخی آفات و بیماری ها شامل برق زدگی است.
و بانکی برای بذر حبوبات
بانک بذر حبوبات دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان یکی از ذخایر ارزشمند بذر فعالیت خود را از سال 1374آغاز کرده و طی سالهای اخیر برای توسعه و تکمیل خود گامهایی برداشته است.
این بانک بذر که با همت دانشکده کشاورزی و پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد ایجاد شده است ، 2سردخانه با دمای زیر صفر برای نگهداری طولانی مدت و بالای صفر درجه سانتی گراد (برای نگهداری کوتاه مدت) دارد.
دکتر علی گنجعلی ناصر سرگروه پژوهشی بقولات پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد، در این زمینه خاطرنشان کرد در حال حاضر نزدیک به 900نمونه بذر نخود و 350نمونه بذر عدس در آن نگهداری می شود که از سراسر ایران و نیز تعدادی از ایکاردا (مرکز بین المللی تحقیقات کشاورزی در مناطق خشک) و دیگر نقاط دنیا جمع آوری شده است.
مشخصات بذرهای نخود و عدس موجود در بانک بذر، استخراج شده و در چندین مجلد با عنوان راهنمای بانک بذر نخود و عدس ، در دسترس علاقه مندان و نیز متقاضیان قرار گرفته است ؛ همچنین برای دسترسی سریع و آسان به ویژگی های ظاهری بذرهای موجود در بانک بذر و عدم نیاز برای ورود به بانک بذر، کلکسیون نمونه های نخود و عدس نیز تهیه شده است که در پژوهشکده علوم گیاهی موجود است.
در نظر است بخشی از این اطلاعات ، در سایت اینترنتی پژوهشکده علوم گیاهی rcps.um.ac.ir قرار گیرد.
فریبا فرهادیان 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
