برامکه و 1000 وابسته آنها قلع و قمع شدند

30 محرم 187 هجری قمری خاندان مشهور برامکه منقرض شد. «برمکیان» یا «آل برمک» یا «برامکه» از خاندان های بسیار مشهور تاریخ ایران و اسلام محسوب می شوند.

کد خبر: ۸۹۸۳۵

سقوط این خاندان از نظر تاریخ نگاران به قدری اهمیت دارد که با این موضوع مثل سقوط یک سلسله برخورد کرده اند. برمکیان در دستگاه خلافت عباسی امور بسیار مهم و گسترده ای را برعهده داشتند و نماد حضور و قدرت ایرانیان در دستگاه خلافت محسوب می شدند. گرچه برمکیان ابتدا پیرو زرتشت بودند ولی پس از پذیرفتن اسلام ، در مسلمانی استوار ماندند. مورخان از فضایل و کارهای گسترده برمکیان سخنهای فراوان گفته اند. نسبت خاندان مذکور به شخصی به نام «برمک » می رسد. برمک در بلخ حکومت داشت و رئیس بتکده نوبهار نیز محسوب می شد. افراد مشهور خاندان برمک عبارتند از: خالدبن برمک ، یحیی بن خالد ، فضل بن یحیی و جعفربن یحیی و افراد دیگر. خالدبن برمک ابتدا یکی از فرماندهان سپاه ابومسلم خراسانی بود. وی پس از سقوط بنی امیه ، به عباسیان پیوست و منصب وزارت اولیه خلیفه عباسی را برعهده گرفت . یحیی بن خالد که معلم و حامی هارون الرشید بود ، در دستگاه این خلیفه موقعیت و نفوذ بسیار بالایی به دست آورد. عظمت و شکوه دوره هارون الرشید مرهون تدبیر خالد و دو پسرش بود. بسیاری از حرکتها و پایگاه های ظهور فرهنگ و تمدنی که در سده چهارم هجری یکی از بلندترین قله های مدنیت را در تاریخ اسلام بنا نهاد، ریشه اش در نهضت های علمی و نهادهایی بود که از اواسط قرن دوم غالبا به دست برمکیان تاسیس شد. مثل نهضت ترجمه و... یکی از مهمترین زمینه های تاثیرگذاری برمکیان ، در پهنه ادبیات است ، زیرا آنان مشوق ادبیات بودند. برمکیان مکتب دیوان سالاری مهمی نیز پدید آوردند و اداره سرزمین های گسترده تحت خلافت سهل تر نمودند. طبق برخی روایت های تاریخی ، برمکیان به حکومت علویان گرایش داشتند. نوشته اند ارتباط برمکیان به امامان شیعه و مجالست آنها با یاران امامان که حاکی از گرایش این خاندان به تشیع بود ، یکی از اتهام هایی بود که عباسیان علیه برمکیان مطرح کردند. درباره علت سقوط برمکیان ، سخنان متعددی گفته اند. سلطه فوق العاده برمکیان بر دستگاه خلافت که حتی به نام خود سکه می زدند ، یکی از علل خشم هارون نسبت به این خاندان بود. منزلت برمکیان در دستگاه خلافت ، چنان اوج گرفته بود که دیگر کسی به هارون اعتنا نمی کرد و خلیفه در کنار برمکیان احساس حقارت می نمود. علاوه بر این ، رجال ایرانی در سایه سلطه برمکیان ، نسبت به اعراب احساس برتری می نمودند و شاعران پیوسته در مدح برمکیان شعر می سرودند، ولی به خلیفه اعتنایی نداشتند. درخشان ترین دوره خلافت عباسی ، همان دوره هفده ساله ای (17 سال و 8 ماه و 15 روز) بود که برمکیان در دستگاه خلافت حضور فعال داشتند. بعد از سقوط برمکیان به دست هارون ، دیگر خلافت عباسی دوره شکوهمندی به خود ندید و تفرقه ، شورش و فساد دستگاه خلافت ، روزبه روز بیشتر شد. نهضت شعوبیه و بغض ایرانیان نسبت به عربها ، بعد از برمکیان اوج گرفت و مشکلاتی پدید آورد. روز سی ام محرم 187 هجری نقشه گسترده هارون برای از میان برداشتن برمکیان آغاز شد. در این روز ، جعفر برمکی را کشتند و سپس شروع به قلع و قمع سایر برمکیان نمودند. مجموعه اقداماتی که هارون برای از میان برداشتن برمکیان انجام داد ، در تاریخ به «ایقاع» معروف است . در جریان ایقاع ، حدود هزار نفر از برمکیان و وابستگان آنها به قتل رسیدند و اموال آنها غارت و خانه های آنها ویران شد. به هر حال ، سقوط برمکیان از وقایع مهم تاریخ اسلام و ایران است و این واقعه تاثیر منفی فراوانی بر جای نهاد.