زندگی پرثمر ؛ مرگ با برکت

آیت الله اصفهانی فقط درگیر اشتغالات علمی نبود بلکه به فعالیت های سیاسی نیز می پرداخت. از جمله در جمادی الاول 1328 حضرات آیات خراسانی و مازندرانی در اجرای اصل دوم متمم قانون اساسی او را به عنوان یکی از مجتهدانی که وظیفه احراز انطباق مصوبات مجلس با اسلام را برعهده داشتند به مجلس معرفی کرد اما او از پذیرش این مسوولیت عذرخواهی کرد و در نجف باقی ماند. سالها بعد در جریان حمله وهابی های خشک سر به جنوب عراق ، او با جمع چند صد هزار نفری از مردم و علمای کاظمین و سران عشایر پیمان بستند که در برابر آنها مقاومت کنند. همچنین در جریان تجاوز نیروهای انگلیسی به عراق نیز اصفهانی به مخالفت برخاست تا آنجا که وحدت عمومی مردم به رهبری علما ، انگلستان را بر آن داشت که به حکومت خود بر عراق خاتمه دهد و ملک فیصل را به قدرت برساند که این امر هم با مخالفت اصفهانی روبه رو شد و زمانی که پادشاه جدید در صدد برگزاری انتخابات مجلس برآمد ، آیت الله اصفهانی به همراه میرزای نایینی فتوا به تحریم انتخابات صادر کردند؛ در نتیجه دولت انگلیس که ادامه این امر را به زیان خود می دانست ، بعضی علما را به ایران و حجاز تبعید کرد که آیت الله اصفهانی و نایینی و... هم واکنش نشان دادند و در اعتراض به این اقدام به ایران آمدند و سپس به قم رفتند و 11ماه در قم ماندند ولی چون نمی خواستند حوزه نجف لطمه بخورد پس از حدود یک سال با تمهیداتی به عراق بازگشتند. اصفهانی پس از بازگشت به عراق به فعالیت های فرهنگی و خیریه عام المنفعه پرداخت و در ایام جنگ جهانی دوم که خواربار به نجف نمی رسید ، او میان اهالی ، نان رایگان توزیع می کرد. وی مبلغانی به سراسر جهان اعزام می کرد تا موجبات ارتقای سطح فرهنگی شیعیان را فراهم آورند. مرحوم اصفهانی در دوران مرجعیت خویش توفیق یافت از حضرت ولی عصر علیه السلام نیز توقیعی دریافت کند.

مرگ با برکت

سرانجام مرحوم اصفهانی 9 ذیحجه 1365 قمری (آبان 1325 شمسی) در 81 سالگی دار فانی را وداع گفت و پیکرش در نجف کنار مرحوم آخوند خراسانی به خاک سپرده شد. ارتحال آن بزرگوار با شرارت های فرقه دمکرات در آذربایجان همزمان بود لذا برگزاری مجالس پرشور عزاداری او بویژه در آذربایجان که تا 40 روز ادامه داشت در شکست آن فرقه تجزیه طلب موثر بود به نحوی که این امر در اسناد فرقه مزبور نیز به این مساله اشاره شده است .