آغاز صدارت امیرکبیر

در تاریخ 21 ذیقعده سال 1264 هجری قمری ، میرزامحمدتقی خان فراهانی معروف به امیرکبیر ، در ابتدای سلطنت ناصرالدین شاه قاجار به صدارت اعظم ایران منسوب شد.

کد خبر: ۸۳۸۲۶

وی پس از صدارت ، اصلاحات امنیتی ، سیاسی ، اقتصادی ، مالی و فرهنگی را در کشور آغاز و از نفوذ و دخالت بیگانگان (روس و انگلیس) در امور مختلف ، جلوگیری کرد. او به منظور تامین استقلال و خودبس آیی کشور ، جلوگیری از مصرف گرایی و رعایت حال گروههای ضعیف جامعه کوشید تا کشاورزی و مصرف تولیدات داخلی را ترویج و کیفیت تولیدات صنایع داخلی و واردات کالاهای خارجی را کنترل کند تا آنجا که محصولات تولیدی دوران وی بعدها از لحاظ مرغوبیت ، زبانزد عموم شد. ازجمله مشکلات آن روزگار ، پایمال شدن حقوق مردم بود که امیر با جدیت تمام سعی در رفع این مشکل داشت لذا به تظلمات مردم با سرعت رسیدگی می کرد ، همچنین با ماموران دولتی خطاکار در هر پست و مقامی قاطعانه برخورد و از افراد درستکار حمایت می کرد و به این ترتیب بسیاری از مفاسد اداری و مالی را در کشور از بین برد و به سیستم اداری نظمی نوین بخشید. او در زمان صدارتش به منظور توسعه اقتصادی کشور ، مثبت شدن تراز بازرگانی خارجی ، بازسازی ارتش و قشون تلاشهای فراوانی انجام داد. از دیگر وجوه زمامداری امیر ، خداباوری ، دینداری و تلاش جهت ارتقای شان و منزلت علما و روحانیون بود ، بویژه مبارزه او با بدعت گزاران و منحرفانی نظیر علی محمد شیرازی معروف به باب (رئیس فرقه ضاله بابیه) که منجر به اعدام او و از میان برداشتن فتنه بابیه شد ، روابط امیر را با علمای دین قوی تر ساخت ، لکن او را مورد کینه دایمی عناصر وابسته به فرقه ضاله بهائیت و اربابان انگلیسی آنها قرار داد. تا قبل از امیرکبیر ، پرچم ایران در هیچ کشوری برافراشته نشده بود ، او که برخوردی قوی و عزتمندانه با بیگانگان داشت این ذلت را تاب نیاورد و در نخستین گام هیاتی را به لندن فرستاد تا بیرق ایران را بر فراز آن سفارت برافراشته کنند و پس از آن که دولت انگلستان از این کار متعجب گردید ، ماموران ایرانی پاسخ دادند که اینجا سفارتخانه ایران واین بیرق نیز متعلق به کشور ایران است . از دیگر اقدامات امیرکبیر ایجاد چاپارخانه ، تذکره خانه (اداره گذرنامه) ، بنای بازار و تیمچه و سرای امیر در تهران ، تاسیس سازمان اطلاعاتی امنیتی ، خبررسانی و خفیه نویسی ، اهتمام بر برپایی مجالس روضه ، زیارت عاشورا ، تعمیر مساجد و مدارس دینی و مقابر ، حفظ شئون قرآن و منع چاپ آیات قرآن بر روی کاغذهای باطله ، منع خرید و فروش مشروبات الکلی ، سفارش سرودن اشعار پرمحتوا جهت مرثیه سرایی در دسته جات عزاداری ، اختصاص ثلث اموال خود برای کارهای خیر ، احداث ساختمان امامزاده زید در تهران ، جلوگیری از پناهندگی جنایتکاران و مجرمان سیاسی در سفارتخانه های خارجی ، منع ارتباط جاسوسی اطلاعاتی اتباع داخلی با نمایندگان خارجی ، انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه ، ایجاد تسهیلات برای ناشران و مترجمان کتب و... بود. همچنین از مهمترین اقدامات امیر تاسیس مدرسه دارالفنون بود که با زحمات فراوان ، سیزده روز قبل از قتلش افتتاح شد. او در شرایطی سخت ، زمام امور را در دست گرفت و در مدت کوتاه صدارتش (سه سال و اندی) توانست نظمی شایسته در عرصه های گوناگون کشور بر قرار سازد اما دشمنان که کینه او را به دل گرفته بودند با نیرنگ های فراوان توانستند اعتماد و حمایت ناصرالدین شاه را از امیر بکاهند تا جایی که شاه او را از صدر اعظمی برکنار و به کاشان تبعید کرد و مدت کوتاهی بعد در حال مستی فرمان قتلش را امضا کرد که این فرمان در 17 ربیع الاول 1268 قمری در حمام فین کاشان به اجرا در آمد. ناصرالدین شاه تا پایان عمر همواره بر این خبط عظیم خود نادم و پشیمان بود و افسوس می خورد.