jamejamnashriyat
نشریات روزنامه جام جم کد خبر: ۸۱۷۴۳۸ ۲۵ تير ۱۳۹۴  |  ۰۰:۰۱

کدام دانه فرو رفت در زمین که نرست/ چرا به دانه انسانت این گمان باشد؟ (مولوی)

وقتی یک دانه در پرده چند لایه خاک قرار می‌گیرد، با آب و مواد و موجودات درون آن درآمیخته، پرورش یافته و پس از چندی تغییر شکل داده، تحول یافته، سر از خاک به در آورده و به برکت آفتاب و باران، به گیاه و میوه‌ای تازه تبدیل می‌شود. جلال‌الدین محمد بلخی (مولوی) در بیت بالا از این در خاک قرار گرفتن دانه و تغییر و تبدیل و تحول تدریجی، تعبیری زیبا و معنایی انسانی به دست داده و در گفتمانی عرفانی، جاودانگی و بقا را در برابر مرگ و نیستی تعریف کرده است: مرگ چیست؟ چرا از مرگ می‌هراسیم؟ دریغ و درد آدمی در زندگی چیست؟ چرا جاودانگی را انکار می‌کنیم؟ زندگی و مرگ ما، در دست کیست؟

محمد بلخی با این بیت لطیف و پرمعنی به پرسش‌های بالا پاسخ داده و انسان را در همانندی با یک «دانه» که در خاک یا زمین قرار می‌گیرد، تولید «نشانه ـ معنا» کرده و یادآور شده است که هر کس در این عالم که از «نیستی» به «هستی» می‌آید، دگرگون شده، تحول یافته، صورتی نوین پیدا کرده، پیشرفت نموده و با مرگ خود به مرتبه تکامل می‌رسد. محمد بلخی بر این باور است که هیچ موجودی در این جهان هستی به یک حال و قرار نمی‌ماند؛ چه اگر بماند به پستی و فساد می‌گراید: «این بقاها را فناها یافتی» و تاکید می‌کند: «در فناها این بقاها دیده‌ای / بربقای جسم / چون چسبیده‌ای؟»

چرا آدمی سرسپرده دیو نفس و دنیای طبیعی شده است؟ انسان واقعی در نظر محمد بلخی، کسی است که درد و دریغ این دنیای فانی را ندارد و اسیر نفس اماره و تمایلات حیوانی نیست: «مردم از حیوانی و آدم شدم / پس چه ترسم، کی ز مردن کم شدم؟» از این‌رو، واژه «زمین»، کنایه از «گور» وگذرگاهی موقت است که انسان؛ یعنی، همین دانه به ظاهر ناچیز برای رسیدن به بهشت و اصل خود باید از آن عبور کند و به زندگی نوین جاوید برسد؛ چرا که به فرموده رسول اکرم(ص): «دنیا زندان مومن است و مرگ پلی است که او را به بهشت می‌رساند.» و به قول صائب تبریزی: «تا همچو باد، عمر سبکرو نرفته است /سستی مکن ز کاه، جدا ساز دانه را.»

عبدالحسین موحد

پژوهشگر ادبیات

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
کنترل کرونا با تشویق و تنبیه

کنترل کرونا با تشویق و تنبیه

نقش‎ها را باید جدی گرفت. اگر می‎‌خواهیم پروتکل‎های بهداشتی مقابله با بیماری کرونا رعایت شود، آمار ابتلا به بیماری کاهش پیدا کند یا کمک کنیم آمار مرگ و میر کم شود، باید هر کسی نقش خود را درست انجام دهد.

چرا اصلاح الگوی مصرف را جدی نگرفتیم؟

چرا اصلاح الگوی مصرف را جدی نگرفتیم؟

دقیقاً 10سال پیش، رهبر معظم انقلاب با اشراف کامل از شرایط محیطی و محاطی کشور و آگاهی از آینده جامعه، مهم‌ترین مسأله روز اقتصادی را شیوه مصرف آحاد مردم ومسؤولان و راه برون‌رفت از مشکلات پیش‌رو را صرفه‌جویی عمومی و اصلاح الگوی مصرف دانستند و بر این اساس، شعار سال 88 را «حرکت به سمت اصلاح الگوی مصرف» نام نهادند و فرمودند: «من آنچه را که می‌خواهم در این برهه عرض کنم این است که ملت عزیز جداً از اسراف و زیاده‌روی پرهیز کنند. چون وضع جامعه ما از لحاظ مصرف، وضع خوبی ندارد...عادت‌های ما، سنت‌های ما، روش‌های غلطی که از این و آن یاد گرفته‌ایم، ما را سوق داده است به زیاده‌‌روی در مصرف به نحو اسراف. یک نسبتی باید در جامعه میان تولید و مصرف وجود داشته باشد. امروز در کشور ما اینجوری نیست.»

این ۵۰ ثانیه تلخ

این ۵۰ ثانیه تلخ

با ذهن ده دوازده سالگی‌ات نگاه کنی، فکر می‌کنی زنگ تفریح یک مدرسه خورده و بچه‌ها دارند هوریز می‌کنند توی حیاط مدرسه که از بوفه ساندویچ مزخرف کالباس خشک بخرند و نوشابه فانتای تگری و این یک ربع وقت آزاد را خرج شکمشان کنند و بادگلوهای سوزنده را توی کلاس بزنند و بینی‌شان تا مغز سرشان تیر بکشد و بسوزد و کیف کنند.

چند نکته درباره اتفاق روز یکشنبه مجلس

چند نکته درباره اتفاق روز یکشنبه مجلس

تصویری که روز یکشنبه از حضور وزیر خارجه در مجلس شورای اسلامی منعکس شد، چگونه تصویری بود؟ وزیر خارجه به عنوان مهمان و از باب معارفه و تحلیل وضعیت سیاست خارجی به مجلس دعوت شد؛ اما در لابه‌لای بحث، مکرر همهمه و داد و فریاد از اطراف و اکناف مجلس بلند بود، وزیر خارجه نیز متقابلاً بر حرارت کلام خود می‌افزود، فضای جلسه از حالت گفت‌وگو به جدل میل کرد و درنهایت تصویری متشنج از سطوح بالای حکمرانی در کشور به افکار عمومی مخابره شد.

شما باید پاسخ بدهید

شما باید پاسخ بدهید

در ماه‌های اخیر برخی چهره‌ها و شخصیت‌های سیاسی در قالب نامه‌نگاری و مصاحبه و اظهارنظرهای مطبوعاتی و... و با لحنی طلبکار در مورد وضع موجود کشور اعلام موضع کرده‌اند.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

پیشخوان

بیشتر