در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
انسان مقصر است
چه بلایی بر سر سیاره مادری ما آمده است؛ امواج خروشان سونامی از سویی هزاران نفر را در شرق آسیا به ژرفنای نیستی می کشاند.
آیا این ها نمونه ای از خشم طبیعت علیه انسان است؛ آیا سیاره ما تصمیم گرفته است به مقابله با انسان برخیزد؛ شاید هم این گونه نباشد.
حتی اگر فرض کنیم نقشی در زلزله ها نداشته باشیم ، اما ممکن است در شکل گیری برخی از این حوادث تنها متهم اصلی انسان باشد.
شاید اینها همه نشانه هایی از طغیان طبیعت علیه دخالت های بی فکرانه انسان مدرن در طبیعت باشد. اگر این فرض درست باشد، باید بپذیریم در برابر جان هزاران نفری که در نیواورلئان در گذشتند تنها زیاده خواهی های ما مقصر است ، همان طور که در بم بی فکری انسان حادثه آفرید.
در زبان فارسی معادلی برای لفظ Hurricane وجود ندارد؛ چرا که این پدیده ویژه کمربندی از نواحی اطراف خط استوای زمین است و هیچ گاه در عرضهای جغرافیایی که ایران در آن قرار دارد، رخ نمی دهد.
علت پیدایش این توفان های مهیب حاره ای به وجود آمدن یک سیستم چرخان حاره ای است که به واسطه به وجود آمدن شرایط مناسب در سطح اقیانوس شکل می گیرد و کم کم با افزایش نیروی سیستم قدرتمند می شود و شروع به حرکت در مسیر مشخصی در سطح اقیانوس (و البته نواحی ساحلی اطراف آن) می کند.
سرانجام زمانی که شرایط دمایی که برای پیدایش این سیستم و بقای آن ضروری است از بین برود، هاریکن هم از هم پاشیده می شود و به عمر کوتاه ولی پرآشوب خود پایان می دهد.این اتفاقی است که در طول چندین هزار سال اخیر بارها رخ داده ؛ اما طی چندین سال اخیر قدرت و مدت دوام این هاریکن ها به طور چشمگیری افزایش یافته است.
این امر که چرا هر سال باید شاهد وقوع توفان های شدیدتری در فصل وقوع آنها باشیم ، سوالی است که در برابر ذهن بسیاری از کارشناسان و محققان مسائل جوی شکل گرفته است . برخی تصادف را علت اصلی این سیرصعودی قدرت ویرانگر توفان های حاره ای می دانند و بسیاری نیز معتقدند ما به عنوان انسان عصر مدرن بلایی بر سر طبیعت آورده ایم که اینک باید غرامت آن را بپردازیم.
اما چگونه انسان می تواند باعث افزایش قدرت پدیده ای مانند هاریکن ها شود؛
برای پاسخ به این پرسش باید نحوه شکل گیری یک چرخه هوایی آشوبناک را بررسی کرد.این آشفتگی های جوی ابتدا روی اقیانوس ها و در فصل مشخصی از سال شکل می گیرند. به این معنی که در این فصل سال با توجه به الگوی جریانهای باد و هوا اگر دمای آبها در حد مشخصی باشد، تبخیر آبها موجب شکل گیری یک سیستم چرخان می شود.
این سیستم چرخان در اثر حرکت در مسیر خود در نیمکره های زمین از اختلاف فشار تغذیه می کند و با افزایش قدرت، سرعت بادها در سیستم چرخان آن افزایش می یابد. با گذر سرعت این پدیده از حد معینی ، سیستم در رده مشخصی نظیر سیستم چرخان یا توفان یا هاریکن طبقه بندی می شود و می تواند با تغییر این سرعت رده و طبقه خود را نیز تغییر دهد.
اما پایان این سیستم به نقطه ای که شرایط پایدار سطح اقیانوس برهم بخورد و یا غلظت آب تغییر کند، شرایط بقای توفان ها نیز از بین می رود. اما این موضوع چه ارتباطی با افزایش دمای سیاره ما دارد؛
اگر بپذیریم در شرایط عادی دما و غلظت آبها تنها کمربند مجازی از اطراف خط استوا را برای شکل گیری این توفان ها مشخص می کند. باید قبول کنیم هر تغییری در هر یک از این 2 پارامتر می تواند دامنه این کمربند مجاز را جابه جا کند.
افزایش دمای میانگین سیاره ما در اثر کثرت استفاده از گازهای گلخانه ای 2 اثر همزمان دارد. نخست آن که با کمک به آب شدن کوههای یخ ، دمای میانگین اقیانوس ها در کوتاه مدت کاهش می یابد و با توجه به ترکیب کوههای یخ که از یخ آب بدون املاح تشکیل شده ، با کاهش غلظت املاح و نمک آب اقیانوس ها پهنه مجاز شکل گیری اقیانوس ها افزایش می یابد.
از سوی دیگر، بالا رفتن دمای میانگین جو باعث می شود فضای جریان های هوایی ایجاد شده بر فراز اقیانوس ها پایداری بیشتری پیدا کند و در نتیجه کمربند شکل گیری توفان ها افزایش یابد.
گسترده شدن کمربند مجاز هاریکن ها باعث می شود عمر این سیستم های ناپایدار افزایش یافته و به همین دلیل این فرصت پیش می آید که شدت شکل گیری و قدرت گرفتن این توفان ها افزایش پیدا کند و شدت عمل آنها بالا رود و در نتیجه اثرات مخرب آنها نیز بیش از پیش افزایش یابد و این گونه است که انسان با ادامه روند لجام گسیخته صنعتی شدن ، برای بدست آوردن منافع اقتصادی بیشتر اقدام به توسعه صنعتی غیرمنطبق با اصول محیط زیست سیاره کرده است که تنها یکی از نتایج آن افزایش قدرت هاریکن هاست.
در فرایند صنعتی شدن انسان حجم بالایی از گازهای گلخانه ای را وارد جو زمین کرده است. ورود این گازها باعث شده است دروازه ای یکطرفه در جو زمین ایجاد شود که اجازه عبور پرتوهای حرارتی به داخل را می دهد؛ اما همانند یک گلخانه کشاورزی، اجازه خروج را به آنها نمی دهد. پرتوهای حرارتی درون جو زمین به دام می افتند و دمای سیاره ما را افزایش می دهند.
با قبول این که دخالت انسان در طبیعت باعث افزایش دمای سیاره و قدرت یافتن کاترینا شده است باید برخلاف میل انسانهای ساکن سیاره ، اعلام کنیم که کاترینا تازه آغاز راه خواهد بود.
تلاش گسترده فعالان محیطزیست برای وادار کردن دولتهای جهان و بویژه کشورهای صنعتی برای کاهش تولید گازهای گلخانه ای خود با توجه به همین مشکلات انجام شده است.
شاید جدی ترین تلاش بین المللی را بتوان عهدنامه کیوتو دانست ، پروتکلی که برمبنای آن کشورهای جهان موظف می شوند تولید گازهای گلخانه ای را که در اثر فعالیت های صنعتی به وجود می آید.
تا حد معینی کاهش یابد اگرچه تاکنون ایالات متحده امریکا و استرالیا از امضا و اجرای این قرارداد خودداری کرده اند اما بقیه کشورهای جهان سعی کرده اند تا بتوانند تا حد امکان این پیمان را اجرا می کنند شاید طنز تلخی باشد که در کشوری که از امضا این پروتکل سرباز زده اند هر دو از قربانیان عوارض تغییرات آب و هوای جهانی هستند.
استرالیا به دلیل افزایش آلودگی های زیست محیطی که منجر به ایجاد شکافی در لایه اوزون شده است در معرض خطرات جدی سرطان پوست و سایر زیان های ناشی از نفوذ بیش از حد مجاز تابش های مضر قرار دارند امریکا هر سال شاهد قربانیان فراوانی را هنگام فصل توفان های حاره ای باشد.
اتفاقاتی که اخیرا رخ داده است ضرورت بازنگری کلی را درخصوص سیاستهای زیست محیطی انسان مطرح کرده است. شاید به دلیل همین نیاز باشد که ایالات متحده و استرالیا به همراه جمعی از کشورهای صنعتی دیگر تصمیم به بررسی پروتکل جدیدی گرفته اند که بتوانند بدون آسیبهای اقتصادی ناشی از اجرای کیوتو تولید گازهای گلخانه ای را کاهش دهند.
این اتفاق در صورتی که به صورت فوری در دستورکار صاحبان قدرت قرار نگیرد می تواند اثرات زیانبخش و فاجعه باری داشته باشد. گذشته از افزایش قدرت توفان های حاره ای ، معضل دیگری که به طور جدی محیطزیست را تهدید می کند، تغییر دمای اقیانوس ها در اثر افزایش تولید و انتشار گازهای گلخانه ای در جو زمین است.
این اثر باعث خواهد شد تا شرایط زیستی مناسب برای بسیاری از گونه های مهم دریایی نظیر مرجانها و بسیاری از موجودات کوچک دریایی که اتفاقا به طور جدی نسبت به تغییرات دمایی حساس هستند، تغییر کنند، در این صورت این گونه ها به طور جدی در خطر انقراض قرار می گیرند و انقراض این گونه ها که سررشته های زنجیره غذایی را تشکیل می دهند باعث خطر انقراض کل آن زنجیره غذایی خواهد شد و این آغازی بر یک فاجعه است.
کاترینا طلایه دار رویدادهای ناگواری است که گرمایش جهانی برای ما به ارمغان می آورد و با عصر یخبندان آغاز می شود و سرانجام به برشته شدن سیاره ما منجر خواهد شد.انسان به جایی رسیده است که در سرنوشت خود دخالت می کند و آینده بشریت را رقم می زند.
اگر ما به این روند مخرب ادامه دهیم ، آینده ای شکل می گیرد که هر لحظه آن جهنمی برای سیاره مادری ما خواهد بود.سیاره ما تنها زیستگاه شناخته شده حیات در کل گیتی است.
زمین کشتی مسافرتی همه انسانها از هر نژاد و آیین و تبار و فرهنگ و طریقه فکری است. اگر کسی جایگاه خود در این قایق را تخریب کند، امواج خروشان اقیانوس حوادث فرقی میان او و دیگران نخواهد گذاشت و همه را یکسان مجازات خواهد کرد.
همان طور که در نیواورلئان ، سیاهان بسیاری قربانی گناه صاحبان صنایعی شدند که گازهای گلخانه ای را در سراسر جهان به جو زمین فرستاده بودند. اما طبیعت بشریت را مجازات خواهد کرد.
طوفانها چگونه آغاز می شوند؛
پوریا ناظمی
کیوان مافی 
کیوان مافی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
