بهره‌برداری سنتی، بلای جان گیاهان دارویی

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان شمالی در این باره به مهر گفت: خراسان شمالی داروخانه طبیعی کشور محسوب می‌شود و تاکنون 175 گونه گیاه دارویی شاخص در این استان شناسایی شده اما با وجود این به دلیل نبود کارخانه فرآوری، گیاهان دارویی استحصالی به صورت خام به خارج از استان صادر شده و در نتیجه ارزش اقتصادی چندانی برای بهره‌برداران ندارد.

موسی صابری افزود: اقداماتی برای رفع این مشکل انجام شده و حتی یک سرمایه‌گذار برای ایجاد کارخانه فرآوری و بسته‌بندی گیاهان دارویی در شهرستان جاجرم این استان اعلام آمادگی کرده، اما هنوز این طرح به نتیجه نرسیده است.

وی با بیان این که گیاه دارویی باریجه یکی از گونه‌های شاخص دارویی در خراسان شمالی محسوب می‌شود و مناطق مختلف این استان پتانسیل فراوانی در تولید این گونه دارویی دارند، اظهار کرد: برداشت باریجه از مراتع استان مجاز بوده و این برداشت در قالب طرح‌های بهره‌برداری صورت می‌گیرد.

صابری با بیان این که تقریبا تمام باریجه برداشت شده از مراتع این استان به دیگر استان‌ها همچون فارس صادر می‌شود، اضافه می‌کند: در مجموع سالانه 50 تا 65 تن باریجه، کتیرا و زرشک در خراسان شمالی برداشت می‌شود، اما تقریبا همه این مواد برداشتی به صورت خام از استان خارج می‌شود.

حمید عتباتی کارشناس ارشد منابع طبیعی نیز بهره‌برداری غیراصولی و سنتی گیاهان دارویی در خراسان شمالی را یکی از نواقص اصلی موجود در این حوزه دانست و گفت: این گونه بهره‌برداری خسارت‌های زیادی به منابع طبیعی استان وارد می‌کند و اگر از آن جلوگیری نشود در سال‌های آینده بیشتر گونه‌های گیاهان دارویی خراسان شمالی در فهرست گیاهان در معرض خطر قرار گرفته و برداشت آنها ممنوع می‌شود.

عتباتی افزود: این موضوع در مورد برخی گونه‌های گیاهان دارویی این استان روی داده، به طوری که متأسفانه در پی برداشت‌های نادرست و سنتی روستاییان برخی از گونه‌های گیاهان دارویی خراسان شمالی ازجمله لاله واژگون، ختمی، زنبق، قره قات و کاسنی به مرز نابودی رسیده و اکنون برداشت آنها ممنوع شده است.

به گفته وی چاره کار در این زمینه اختصاص اعتبار برای شناسایی گیاهان دارویی و صنعتی درآمدزای موجود در خراسان شمالی و تهیه طرح بهره‌برداری اصولی برای آنهاست.

عتباتی در ادامه با بیان این که نبود صنایع بسته‌بندی و فرآوری یکی دیگر از مشکلات اساسی بخش گیاهان دارویی در خراسان شمالی محسوب می‌شود، می‌افزاید: وقتی گیاهان دارویی فرآوری و بسته‌بندی مناسب می‌شود، ارزش افزوده آنها در کشور بیش از دو برابر و در خارج از کشور به بیش از سه برابر افزایش می‌یابد، در حالی که سهم بهره‌‌برداران و کشاورزان استان از این ارزش افزوده صفر است.